05 April 2016

Муроҷиатномаи Шӯрои Иттифоқи собиқадорони ҷанговарони интернатсионалисти вилояти Суғд ба падару модарон ва ҷавонон

Ҳамдиёрони азиз!

Ба ҳамаи мо маълум аст, ки бо фармони Пешвои миллат, Президекнти кишвар, Сарфармондеҳи Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон, Ҷаноби Олӣ, мӯҳтарам Эмомалӣ Раҳмон даъвати баҳории ҷавонон ба сафи Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон оғоз гашт. Аксари ҷавонони баору номус ва шуҷоатманди вилояти Суғд, анъанаҳои неки падару бобоёни худро сарбаландона идома дода, боа мри дилу виҷдон ва бо хоҳиши худ ба комиссариатҳои ҳарбии шаҳру ноҳияи худ омада, омодагии хешро барои хизмат дар сафи Артиши миллӣ изҳор намуданд.

Падарони азиз!

Аксари мову шумо ҳамсол ҳастем, мо медонем, ки ҳар яки Шумо ҳангоми ҷавонӣ ба сафи артиш рафта, дар ҷумҳуриҳои гуногуни Иттиҳоди Шӯравӣ сарбаландона хизмат кардаед. ба мо насиб будааст, ки боа мри Ватан дар сафи Қувваҳои Мусаллаҳи Иттиҳоди Шӯравӣ дар хоки Ҷумҳурии Афғонистон хизмат кунем ва аз байни обу оташу хун гузашта, бо сари баланд ба Ватан баргардем ва дар ободию шукуфоии Тоҷикистони азиз саҳм гузорем.

Имрӯз ҳар яки мо бояд ифтихор кунем, ки фарзандорни мо минбаъд дар Тоҷикистони соҳибистиқлол хизмат хоҳанд кард. Бинобар ин, дар ниҳоди онҳо эҳсоси ватанпарварию ватандӯстӣ, худогоҳию худшиносии миллиро парвариш диҳем ва барои сари вақт ба хизмат ҳозир шудани онҳо мусоидат намоем.

Ҷавонони азиз!

Дӯст доштани Ватан, дӯст доштани Модар аст. Меҳре, ки ба модари худ дорем, бояд ба Ватани худ низ дошта бошем. Мо ҳама дар назди халқу Ватан вазифадор ҳастем, ки сулҳу пойдор ва тамомияти арзиву якпорчагии Тоҷикистони азизро чун гавҳараки чашм эҳтиёт кунем. Мо боварӣ дорем, ки ҳар яки Шумо баробари гирифтани даъватнома бо хоҳиши худ ба хизмат рафта, садоқатии фарзанди худро дар назди Ватан ва халқи шарафманди худ нишон медиҳед.

Муроҷиатнома дар маҷлиси Шӯрои собиқадорони
ҷанговарони интернасионалист санаи 30 марти
соли 2016 қабул карда шудааст.

Читать далее

Шарифзода Шариф Файз - раиси шаҳри Хуҷанд

Субҳи рӯзи 31-уми март дар Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Хуҷанд бо баргузории як ҷаласа бо иштироки фаъолон и.в. раиси нави шаҳри Хуҷанд Шарифзода Шариф Файз муаррифӣ шуд.

Хотирнишон бояд кард, ки дирӯз, 30 март бо Фармонҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Раҷаббой Аҳмадзода бо сабаби ба кори дигар гузаштанаш аз вазифа озод ва ба ҷои ӯ Шарифзода Шариф Файз и.в раиси шаҳри Хуҷанд таъин гардид.

Читать далее

Мавзеи ҳайратбарангези Шайх Маслиҳатдин

Масҷиди Бадеуъззамон Шайх Маслиҳатдин дар Осиёи Миёна қадимтарин масҷид аст ва дар шафати бозори Панҷшанбе ҷойгир буда, аз лиҳози санъати меъморӣ яке аз шоҳкориҳоест, ки ибтидо аз асри 12 то ба замони мо ҳамчун мероси миллию динӣ омада расидааст.

Он дар аҳди қадим ҳамчун як мавзеъи зиёрату ибодат ҳисобида шуда, ҳатто замони режими сахти коммунистии Шӯравӣ низ натавонист, ки дари ин ибодатгоҳ ва зиёратгоҳро ба рӯйи ибодаткунандагон ва зойирин бубандад. Тибқи маълумотҳои расида, Масҷиди Шайх Маслиҳатдин (дар баъзе сарчашмаҳо Шайх Муслиҳиддин) дар қаламрави Осиёи Миёна яке аз бузургтарин масоҷид ба ҳисоб рафта, номгузории он ба шарафи яке аз симоҳои барҷастаи шариатшинос,  астроном, фақеҳ, олим, мутафаккир Бадеуззамон Шайх Маслиҳатдин баргузида шудааст.

Зеро дар шафати масҷид марқади марҳум воқеъ гардида, аз лиҳози санъати меъморӣ яке аз ҳунарҳои мардумиест, ки аз ҳунарвару санъатдӯст будани мардуми Хуҷанд огоҳӣ медиҳад.

Ривоят мекунанд, ки олими фақиди шариатшинос аз аҳли барҷаставу намоёни тариқати тасаввуф ба шумор рафта, ҳатто тибқи ривоятҳо дорои мӯъҷизаҳо низ будааст. Ин аст, ки дар баъзе китобиёт ва таърихномаҳо омадааст, ки гӯё аввалин марқади ӯ дар деҳаи Унҷӣ буда, сониян дар ибтидои асрҳои 13 хоки ӯ ба ин мавзеъ кӯчонида шудааст.

Ҳамчунин, дар нигораҳои таърихӣ исми Шайх Маслиҳатдин ҳамчун шоир ва шаҳрдори Хуҷанд низ омадааст, ки дар асри 12 зисту иқомат намудааст. Тарҷумаи ҳоли ин марди Худо дар бойгонии бебозгашти миллат мулаққаб ба «Маноқиб» низ ишора шудааст.

Ривоят мекунанд, дар замони ҳанӯз зинда будани Бадеуззамон айнан дар ҳамин мавзеъ масҷиди бузурге бо санъати кошинкориву кандакорӣ ва гулкориву чӯбкорӣ бино шуда будааст, ки назираш танҳо дар Бухорову Самарқанд будааст. Аммо тохтутози аҳриманонаи лашкари Чингиз дар асри 13 аксарияти шаклу намои экспозитсияи таърихии онро хароб карда, сониян дар асри 15 аз ҷониби мардуми бумии Хуҷанд ва ҳунарварону соҳибкоронаш иқдоми дубораи таҷаддуди бино сурат гирифта будааст.

Дар шафати масҷид аз замонҳои қадим мадрасае вуҷуд дошта, ки яке аз марказҳои илми илоҳиётшиносӣ ва ҳандасаи Мовароуннаҳр маҳсуб мешудааст.

Тармими дубораи он дар асри 16 дубора аз сар гирифта, тарҳи нав андохта шуда, кошинкориҳои ҳайратбарангези то ба ҳол боқимондаи он асосан маҳсули ҳамин давра ҳисоб мешавад. Манораи дар даромадгоҳи масҷид қарор дошта, мутааллиқ ба ҳунарварии охири асри 19 мебошад.

Дар моварои ду хонақоҳи кӯҳна дар замони истиқлолият бо санъати гаҷкории беназир ва ҳошияҳои тиллокории он бунёд гаштани як бинои асосии ибодатгоҳ низ бори дигар сайёҳонро ба тааҷҷуб гузошт, ки воқеан мардуми Хуҷандзамин аз рӯи ирсу варосат ҳанӯз низ созандагону бунёдкоронаи мӯъҷизаофар будаанд.

Ин аст, ки дар ҳузури он ҳар сол ҳазорҳо сайёҳони хориҷӣ аксбардорӣ менамоянд ва дар сафҳаҳои интернетии худ бо шавқу шараф ва ифтихор аксашонро мегузоранд.

Шаҳноза Ҳомидова

 

Читать далее

Ҳафт рӯзи намоиши китоб

Санаи 2 апрели соли равон дар толори  китобхонаи вилоятии бачагонаи ба номи  Аминҷон  Шукӯҳӣ Фестивали ҷумҳуриявии «Ҳафтаи китоби кӯдакону наврасони Тоҷикистон»   ва намоиши васеи китоб таҳти унвони «Китоб- ганҷи инсон» оғоз ёфт.

Тавре директори китобхонаи бачагонаи вилоятии  ба номи Аминҷон Шукӯҳӣ Муаззама Расулова мегӯяд, ин фестивал тӯли ҳафт рӯз идома ёфта, бахшҳои гузаронидани фестивал ҳар рӯз бо ширкати шоирону нависандагон, публитсистон ва адибон, алоқамандону хонандагони бешумор баргузор мегардад.

-Фестивал аз 2 апрел то 9 апрел баргузор гашта, ҳадаф аз баргузории он тавсеа бахшидани робитаи байни адибон ва хонандагон,  дар ин зимн дар зеҳни мардум ҷойгузин намудани муҳаббати китобу китобхонӣ мебошад. Албабатта ин иқдом бо дастгирии мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилояти Суғд баргузор шуда истодааст, ки умедворем самараи хубе ба бор меоварад,-мегӯяд Муаззама Расулова.

Лозим ба таъкид аст, фестивали мазкур  дар бахшҳои «Китоб – ганҷи инсон», «Умре, ки сарфи шеър аст», «Дунёи шоир –дунёи роз аст», «Ҳама гул ҳама тарона», «Ашъори пур аз меҳру вафо», «Табиб – вориси арзандаи Сино», «Ҳафтаи китоби кӯдакон ва наврасони Тоҷикистон» дар толори китобхона доир мегардад ва ҳаводорон метавонанд аз он дидан намоянд.

Шаҳноза ҲОМИДОВА

Читать далее

Саҳаргаҳ меояд ба некахтарӣ

Миллати тоҷик дар тeли мавҷудияти худ ҷашн, ид ва сайрҳои зиёдеро ба вуҷуд овардааст, ки ҳар яке сабаб дошт ва бо тарзу тариқи ба худ хос таҷлил карда мешуд.

Сайри Шайхони мавзеи Мазори Хоҷабоқирғон дар Овчиқалъачаи ноҳияи Бобоҷон Fафуров низ таърихи қадим дорад. ҳарчанд аз замони таъсис ёфтанаш асрҳои зиёде сипарӣ шудааст.

Имрeзҳо низ бо рангу ҷилои тоза ҷашн гирифта мешавад. Профессор Н.Турсунов доир ба сайри халқии Шайхон низ, ки дар атрофи зиёратгоҳи Хоҷабоқирғон таҷлил мешавад, мақолаи пурарзише дорад.

«ҳар сол, пас аз анҷоми кишти пахтаи маҳаллӣ, баъди он ки дeлона гул мекунад ва баҳори нозанини сабз қабо комилан ба ҳукми худ медарояд, таи ду ҳафта дар атрофи мазор сайри халқӣ барпо мешуд. Мувофиқи тақвими григорианӣ сайри мазкур ба рeзҳои 8-21 моҳи май ва тибқи солшумории эрониҳои қадим ба ду ҳафтаи охири моҳи урдубиҳишт дуруст меомад».

Бино ба гуфтаи устод сайри мазкур воқеан ҳам сайри ҳақиқӣ ва пур аз нишоту хурсандӣ буд. Ба ин ҷашни халқӣ мардумон аз Хуҷанд, ҳамчунин меҳмонон аз Фарғонаву Қошқар ва ҳатто аз Хоразм низ меомаданд.

Дар сайри Шайхон хеле хуб, ҳаматарафа ва бо завқу салиқаи махсус дастархон рост мекарданд. Мардуми маҳаллӣ бо истифода аз ҳунар ва заҳмати худ шипангҳои махсус месохтанд, ки дар баъзе солҳо теъдоди онҳо то ба 1400 адад мерасид. Ҷои махсус – Eрда, ки дар баландии соҳили наҳрча, рeёрeи қадамҷой воқеъ буд, барои ҳокими вилоят пешбинӣ мешуд. шумораи иштирокдорони сайри Шайхон то ба 10 ҳазор нафар мерасид.

Сайри Шайхон услуб, анъана ва шеваи махсуси худро соҳиб буд. Аз таърих нақл аст, ки аҳли сайр нахуст дар оби сарди наҳрча оббозӣ мекарданд ва баъди зиёрати мазори ҳазрати Хоҷабоқирғон, ки яке аз муҳимтарин рукнҳои сайр маҳсуб мешуд, хоҳишмандон қурбонӣ низ менамуданд, то ки сол соли пурфайз, пурбаракат ва сериву пурӣ бошад. Хуни ҳайвоне, ки ба хотири қурбонӣ забҳ мешуд, аз болои сарҷeйҳо- саҳро ба рудхона мерехтанд ва албатта, шайхонро низ фаромeш намекарданд. Нарзу ниёзҳои зиёд ба онҳо мерасид, ки посдору посбони қадамҷой онҳо буданд.

Баъдан, - менависад муаллиф, - сайри Шайхон сифр ҷашни динӣ набуд ва дар мавриди тарғибу ташвиқ ва хариду фурeши заҳмати аҳли ҳунар ҳеҷ мамоният мавҷуд надошт. Ин сайр гeё сайре буд, ки дар он дeстиву рафоқат, бародариву ҳамбастагӣ ва намоиши эъҷози аҳли ҳунар, хандаву шодӣ ва сериву пурӣ тантана мекард.

Намоиш ва фурeши дастранҷи аҳли ҳунар, ҳазорҳо моли мардуми бозаргон, бозии дорбозиён, карнаю сурнайчиён, масхарабозону қувваозмоии паҳлавонон, қиссагeёну сухани баланди аҳли сухан – инҳо буданд асолати аслии сайри Шайхон дар ин минтақаи биҳиштосо.

Мардҳо дар пухтани палави болаззаттарин ва дигар намуди ғизоҳо байни ҳам мусобиқа мекарданд. Ҷавонону наврасон, ки вуҷудашон аз рeи тақозои синну сол мисоли доманаи сабзи кeҳ аст, ба лолачинӣ мерафтанд.

Усмон САИД,
иқтисодшиноси собиқадор

Читать далее

Машқҳои муштарак бобати пешгирии офатҳои табиӣ

Моҳи октябр соли равон дар ноҳияи марзии Исфара бо иштироки аҳолии маҳал, кормандони Ситод оид ба ҳолатҳои фавқулодда ва мудофиаи шаҳрвандии вилояти Суғд ва шаҳрвандони рустоҳои марзӣ ва кормандони Раёсати вазъияти фавқулоддаи вилояти Ботканди Ҷумҳурии Қирғизистон машқҳои муштарак ҷиҳати расонидани кeмакҳои фаврӣ ҳангоми сар задани офатҳои табиӣ баргузор хоҳад гашт. 

Тамринҳои мазкур дар чаҳорчeбаи лоиҳаи муштараки Ҷамъияти ҳилоли Аҳмари Тоҷикистон  ва Ҷамъияти Салиби Сурхи Олмон роҳандозӣ мешаванд. Корҳои омодагӣ барои дар сатҳи баланд баргузор намудани машқҳои оғоз ёфта, ҷузъиёти он аз ҳар ду ҷониб баррасӣ мешаванд.

Дар ин бора муовини сардори  Ситод оид ба ҳолатҳои  фавқулодда ва мудофиаи шаҳрвандии вилоят Суғд  полковник Анвар Қосимов хабар дод. Бино ба гуфтаи e ҳадаф аз баргузории чунин чорабинӣ мустаҳқам намудани ҳамкории мақомоти кишварҳои ҳамсояи Тоҷикистону Қирғизистон ҷиҳати пешгирӣ аз офатҳои табиӣ, ба ҳадди ақал поён овардани сатҳи хисороти молию ҷонӣ ва расонидани кeмакҳои фаврӣ ба аҳолӣ аст.

- Маҳз шаҳри Исфара интихоб шудани макони машқу тамринҳо бесабаб нест,- иброз медорад Анвар Қосимов.- Зеро дарёи Исфара ибтидои хешро аз ҳудуди Қирғизистон  мегирад ва аҳолии канори ин дарё дар мавриди офатҳои табиӣ, аз ҷумла селу обхезиҳо осебпазир ба шумор мераванд. ҳафтуми июни соли 2015 бинобар баланд шудани ҳарорати ҳаво ва об шудани пиряхҳо сатҳи оби дарё баланд гардида, дар ҳудуди шаҳри Исфара обхезӣ ба вуҷуд омад, ки дар натиҷа  ба якчанд иншоотҳои давлатию хусусӣ зарари моддии ҷиддӣ расид. ҳаҷми зарар мутахассисон 2 млн 584, 4 ҳазор сомонӣ муайян  карданд.

- Дeстонро дар мусибат мешиносанд,- мегeяд полковник Анвар Қосимов.- Аз ин рe, ҳарчанд аз офатҳои эҳтимолӣ асосан аҳолии кишвари Тоҷикистон зарар мебинанд, ҷониби қирғизҳо низ мехоҳанд аз чунин хисороти эҳтимолӣ, ки бар асари боришоти зиёд, обхезиву сел ба аҳолӣ ва иқтисоди миллии кишвари тоҷикон расонида мешаванд,  ҷилавгирӣ намоянд ва ё он ҳама зарарҳоро  то ба ҳадди ақал бирасонанд. Гузашта аз ин,  тоҷикону қирғизҳо дар канори ҳам қарор гирифта, сухан аз ҳамдиливу ҳамсоядориву дeстиву рафоқат хоҳанд гуфт.

Бояд зикр кард, ки ҳамкории кормандони Ситод оид ба ҳолатҳои фавқулодда ва мудофиаи шаҳрвандии вилояти Суғд бо ҳамтоёни қирғизашон дар як соли охир қавитар ва мустаҳкамтар гаштааст. Моҳи июни соли гузашта дар шаҳри Ботканди вилояти Ботканди Ҷумҳурии Қиргизистон ҷаласаи якҷояи ҳайати мушовараи Кумитаи ҳолатҳои фавқулода ва мудофиаи шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистон  ва ҳайати мушовараи Вазорати ҳолатҳои фавқулоддаи Ҷумҳурии Қирғизистон  баргузор гардида буд. Тасмим гирифта шуд, ки нақшаи ҳамкории дуҷонибаи ниҳодҳои мазкур тартиб ва  қабул гардад. Яке аз тадбирҳое, ки тибқи нақшаи мазкур бояд амалӣ гардад, ин табодули  иттилои лозим байни кормандони ниҳодҳои мазкур ва  мақомоти маҳаллӣ дар бораи эҳтимоли сар задани офатҳои табиӣ,  омодагии аҳолӣ  барои бартараф кардани натиҷаи он ба шумор меравад. ҳамчунин дар доираи лоиҳаи мазкур гуруҳи ихтиёриёни наҷотбахши ҳарду кишвар таъсис дода шуда, онҳо аз ҷониби созмонҳои байналмилалии АКТЕД ва GIZ (Олмон) бо лавозимот ва таҷҳизоти фаннии лозимӣ таъмин мешаванд.

Читать далее

Осори мурдадафнкунӣ дар хум

Моҳи ноябри соли 2015 дар ҳудуди деҳоти Сандағундаки ноҳияи Истаравшан аз ҷониби толибилмони синфи 10-уми МТМУ №47-и деҳа, Санҷар Рустамов ҳангоми

чаппагардонии қитъаи замин аз ду ҷой ду хуми устухони одам доштаро дарёфт намуд. Дар ин хусус масъулони деҳа Э.ҳоҷиев, А.Табуров ба маъмурияти Осорхонаи таърихии вилояти Суғд муроҷиат намуданд.

Масъулини осорхона М.Бойматов, И.Турсунов бо сарварии профессори кафедраи археология ва этнографияи халқи тоҷики ДДХ ба номи академик Бобоҷон Ғафуров шодравон С.Марофиев ба мавзеи деҳоти номбурда сафар намуда, макони бозёфтро аз назар гузарониданд. Дар ҷойи бозёфт қаблан замин чаппагардон ва ҳамвор карда шуда буд. Аз гуфти шоҳидон устухонҳо ва пораҳои хум дар як гeшаи бинои кумитаи деҳа муваққатан нигоҳ дошта мешуд. Пас аз шиносоӣ бо сафолпораҳои хум ва устухонҳо лозим дониста шуд, ки бояд устухонҳо дар қабристони деҳа гeр карда шаванд ва хумпораҳо барои таҳқиқ ба Осорхонаи таърихии вилоятӣ интиқол гардад.

Дар хусуси бозёфти нав аз мавзеи деҳаи Сандағундак метавон гуфт, ки чунин бозёфтҳои шабоҳат дошта дар манотиқи гуногуни Осиёи Миёна, аз ҷумла дар Ҷумҳурии Тоҷикистон дарёфт гардида аз ҷониби бостоншиносон мавриди омeзиш қарор дода шудаанд.

Соли 1970 дар наздикии ёдгории бостонии Ситорактеппаи деҳоти Пош ва Росровути ноҳияи Ғончӣ чунин бозёфти мурдадафнкунӣ дар хум ёфт шуда буд. Бостоншиноси гурeҳи экспедитсияи археологии Тоҷикистони Шимолӣ (СТАКЭ) П.Т.Самойлик баъд аз таҳқиқи ҷойи бозёфт ба хулоса омадааст, ки чор адад хум бо устухони одам аз нишебии хоктеппа дарёфт карда шуда, аз ҷиҳати хусусияти шакл, сохт ва чамбараки даҳанаи хумҳо ба асрҳои V-VIII мелодӣ тааллуқ доранд.

Бостоншинос Т.Беляева ҳангоми ҳафриёт дар шаҳраки бостонии Нуртеппаи ноҳияи Истаравшан соли 1982 якчанд қабрҳоро пайдо намуд, ки дар он тарзи мурдадафнкунӣ дар хум мавҷуд буданд.

Дар хумҳо устухонҳои кeдакон аз 1,5 сола то 5-сола вуҷуд дошта, андозаҳои хумҳо гуногун, буданд. Шакли хумҳо байзамонанд буда, нишонаҳои гуногун доштанд. Ба ақидаи Т.Беляева чунин тарзи мурдадафнкунӣ дар хум дар асрҳои V-VIII мелодӣ хеле паҳн гардидааст.

Тибқи назари бостоншинос В.И.Козенкова чунин тарзи мурдадафнкунӣ дар хум ба асри VIII мелодӣ мансубият доранд ва дар он давра ҳанeз дини ислом қатъиян ҷорӣ нагардида буд. Илова бар он, назаре дорад, ки хислатҳои хоси фарқкунандаи гурeҳи муайяни равия, мазҳабу шохаҳои дину оини зардуштӣ  эҳтимол водор менамуданд, ки чунин тарзи мурдадафнкуниро пеша кунанд.

Дар хусуси бозёфт аз деҳаи Сандағундак метавон гуфт, ки ду хуми устухони одам дошта, аз рeи маълумоти ахборотдиҳандагон аз чуқурии 1метр аз нишебии теппаи баландиаш тахминан 10-15м, заминаш зардхок дарёфт шуда, дар ҳолати хумпораҳо ба мо манзур гардиданд.  Ғайр аз пораҳои хум ва устухонҳо дигар ашёҳо мушоҳида нагардиданд.

Ба мо муяссар гардид, ки бо кeмаки рассоми осорхонаи мазкур А.Ҷабборов аз пораҳои хуми мавҷуда танҳо як хумро қисман барқарор намоем. Тахминан баландии хум 1,10м. бараш 0,74м. ва шаклаш байзамонанд аст. Қиёсан андозаи хуми мазкур назар ба хумҳои дар боло зикргардида калонтаранд.

Бозёфтҳо ва маълумоти мeътамади дар боло ишора гардида, аз он далолат медиҳанд, ки осори мурдадафнкунӣ дар хум, ки аз ҳудуди деҳаи Сандағундак дарёфт шудаанд, ба бозёфтҳои солҳои қаблӣ шабоҳат доранд. Бешубҳа метавон гуфт, ки он ба асрҳои V-VIII мелодӣ мутааллиқанд.

Хулас, бозёфти мазкур осори моддӣ-фарҳангӣ ва бостонии давраи то исломӣ маҳсуб ёфта, он аз таърихи қадимаи Истаравшан, маросими як навъи дафнкунии диниву оини зардуштии асрҳои  V-VIII мелодӣ маълумот медиҳад ва ба масъалаҳои зиёди саҳфаҳои нокушодаи таърихи кишварамон рeшанӣ меандозад.

 

 

 

 

Читать далее