26 December 2016

Осорхонаи мактабӣ ва вазифаҳои он

Мутахассисони риштаи осорхонадорӣ осорхонаи мактабиро ҳамчун, яке аз падидаҳои назарраси фарҳанги миллӣ ва маориф шинохтаанд.

Чуноне ки Асосгузори сулҳу Ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, мӯҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар суханрониашон ҳангоми ифтитоҳи Осорхонаи миллии Тоҷикистон таъкид намуданд: «Осорхона – оинаи пурҷилоест, ки ҳаёт ва таърихи халқ, пирўзиҳо ва нокомиҳои он, дастовардҳои илму фарҳанг ва сарнавишти фарзандони номдору ифтихорманди миллатро инъикос мекунад». Таъсис ва ташкил намудани осорхонаи мактабӣ тақозои замона буда, чунине ки дар Консепсияи миллии тарбия дар Ҷумҳурии Тоҷикистон омадааст: «Тарбияи миллӣ ташаккули тафаккури миллии шаҳрвандро дар назар дорад. Он ифтихор аз миллати хеш, эҳтиром ва гиромӣ доштани таърих ва мероси фарҳанги ниёгон, урфу одат ва анъанаҳои миллӣ, пайвастани таърихи гузашта ба воқеияти имрўзи миллат, аз нав эҳё намудани урфу одат ва анъаноти арзишманди миллӣ, дар заминаи хусусиятҳои миллӣ ривоҷ додани забон, илм ва фарҳанги миллӣ, эҳтироми миллатҳои дигарро фаро мегирад. Тавассути тарбияи хештаншиносӣ, худогоҳии миллӣ, шаҳрванд бояд мутааллиқи миллат, давлати соҳибистиқлол, соҳиби Ватан ва ҳуқуқу озодиҳо будани худро дарк кунад, онҳоро эҳтиром намояд. Донад, ки вазифаҳои ў дар назди давлат, ҷамъият ва оила аз чӣ иборат аст. Баҳри иҷрои онҳо ҷидду ҷаҳд намояд. Манфиатҳои худро бо манфиати давлат, ҷомеа ва оила пайваста тавонад».

Шаҳрванд бояд қадру қимати худро донад, онро ҳимоя намояд, аз миллат, таърих ва фарҳанги хеш бохабар бошад ва онҳоро гиромӣ донад. 

Хусусиятҳои зинаҳои имрўзии рушди осорхонаҳои мактабиро метавон чунин номгузорӣ кард:

Дар айни замон раванди ислоҳоти соҳавии осорхонаҳои мактабӣ идома дорад. Ба ин бештар намоишҳои мавзўии ҳарбӣ-таърихӣ дахл дорад, ки дар он мавзўъҳои мазкур мавриди баррасии амиқ қарор гирифта, корҳои зиёди вокунишии ҷустуҷўӣ сарф шудааст. Одатан, дар осорхонаҳо корҳо дар ташкили намоишҳо оид ба таърихи муассисаи таълимӣ, шаҳрак, деҳа, дар бораи хатмкунандагон ва омўзгорони мактаб оғоз меёбанд. Дар осорхона мавод оид ба ҳодисаҳо дар «нуқтаҳои муҳим» иникоси худро меёбанд. Имрўз шавқу рағбати хонандагон ба таърихи муассисаҳои таълимии худ зиёд шудааст. Солҳои охир дар Тоҷикистон осорхонаҳои таърихии мактабӣ зиёде ифтитоҳ ёфтанд. Имрўз осорхонаи таърихи мактаб ба қисми ҷудонашавандаи раванди таълимӣ-тарбиявии муассисаи таълимӣ табдил ёфтааст. Ташкилкунандагони осорхона мутмаин ҳастанд, ки таърихи мактаб – ин таърихи ҳаёти якчанд насл, ҷузъе аз таърихи кишвар ва ҳар як оила дар алоҳидагӣ.

Дар айни замон бо боварии комил метавон таъкид кард, ки фазои педагогӣ-осорхонавии осорхонаи мактабӣ таҳияи шакли нави муҳити зист буда, ҳамчун ба қисми таркибии маърифати фарҳангии замони муосир табдил ёфтааст.

Бояд гуфт, ки масъалаи ҷиҳати кушодани осорхонаи мактабӣ аз тарафи Шўрои муассисаи таълимӣ ва ё Шўрои омўзгорон баррасӣ мегардад. Қарор дар бораи ифтитоҳи осорхона бо мақомоти шўъбаи маориф тасдиқ карда шуда, сипас бо фармони мудири мактаб ба тасвиб мерасад. Дар фармони мудири мактаб дар мавриди омўзиши осорхонаи мактабӣ, соҳаи осорхона ва сарвари он тазаккур дода мешавад. Санаи ба имзо расидани ин ҳуҷҷат ҳамчунин рўзи таъсиси осохона ба ҳисоб меравад. Мудири муассисаи таълимӣ ва сарвари осорхонаи мактабӣ барои амнияти фонд ва фаъолияти пурсамари осорхона масъулияти комил доранд.

Мақсудҷон ВАСИХОВ,
корманди илмии Осорхонаи ба номи
А.Рўдакии шаҳри Панҷакент,
унвонҷўи Пажўҳишгоҳи рушди
маориф ба номи А. Ҷомии АТТ

Читать далее

«Гулшани ҳунар» - асари пураҳамият

Театри давлатии – мазҳакаи мусиқии шаҳри Хуҷанд ба номи Камоли Хуҷандӣ 80-сола шуд. Ба ин муносибат китоби адиби шинохтаю ширинкалом устод Саидамин Ҷило «Гулшани ҳунар» аз чоп баромад.  Ба ин китоби пурмоҳият олими маъруфи тоҷик, доктори илмҳои таърих, профессор Назирҷон Турсунов сарсухан навишта, ба асар баҳои хеле баланд дода, моҳияти онро ҳарҷониба шарҳ додаанд. Устод Ҷило дар офаридани ин китоби пурарзиш заҳмати сангин кашида, фаъолияти 80-солаи театрро ҳарҷониба ба қалам овардаанд. Дар китоб оид ба фаъолияти даҳҳо адиб, аҳли ҳунар ва кормандони театр, ки фаъолияту ҳунари онҳо на танҳо дар ҳудуди ҷумҳурӣ, балки дар ҳудуди собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ маълуму машҳур буданд ва ба пешрафти санъати театрии тоҷик ҳиссаи бузург гузоштаанд сухан меравад.

«Гулшани ҳунар» на танҳо таърихи як театр, балки як боби энсиклопедияи театри миллии тоҷик ба шумор меравад. Санъати театрӣ як ҷузъи таркибии таърихи маданияти ҳар як халқу миллат буда, ҷузъи муҳими таърихи халқу миллатҳо низ мебошад. Масалан, давлатҳои Юнон, Миср ва Рими қадим бо санъати театрии худ ба хазинаи тамаддуни башарӣ ҳиссаи босазо гузоштаанд ва то имрӯз диққати мардуми ҷаҳонро ба худ ҷалб мекунанд. Аз ин рӯ санъати театрии мо як қисми муҳими таърихи халқи тоҷик ба шумор меравад. Мақсади мо ин ҷо ба хонандагон муаррифӣ намудани «Гулшани ҳунар» нест. Маҳсули қалами устод Ҷило хоҳ назм бошаду хоҳ наср ҳоҷат ба муаррифӣ надорад. Мақсади мо ин ҷо теъдоди нашри китоб мебошад, ки ҳамагӣ 130 нусха аст. Ба ақидаи мо ин теъдод барои «Гулшани ҳунар» барин китоби пураҳамияту пурарзиш хеле кам аст. Мо дар боло оид ба санъати театрӣ барои таърихи ҳар як халқу миллат гуфта гузаштем. Китоби устод Ҷило «Гулшани ҳунар» таърихи 80 солаи санъати театрии мардуми вилояти Суғдро дар бар мегирад, ки он як ҳиссаи таърихи маданияти халқи тоҷик дар асри ХХ ва ибтидои асри ХХI мебошад. Бинобар он аз масъулони ҳукумати вилояти Суғд, ба бахши вилояти Суғдии Иттифоқи нависандагони ҷумҳурӣ таклиф менамоем, ки китоби устод С.Ҷило «Гулшани ҳунар»-ро бо теъдоди зиёд нашр карда, ба ҳамаи китобхонаҳои муассисаҳои таҳсилоти олӣ, миёнаи касбӣ ва таҳсилоти миёнаи умумии вилоят ва ҷумҳурӣ паҳн намоянд, то ки наслҳои имрӯзаву оянда ва таърихнигорон аз дастовардҳои таъриху маданияти халқи худ баҳравар гарданд. Умедворем, ки ҷомеаи зиёиёни вилоят дар ин бобат ақидаи худро иброз медоранд.

Ҳабибулло БОБОЕВ,
омӯзгор, ноҳияи Деваштич

Читать далее

Шомилшавии ҷавонон ба гурӯҳҳои ифротгаро

Имрӯзҳо мушкилоте ҷомеаи моро ба ташвиш овардааст, ки ин ҳам бошад кӯтоҳандешиву камсаводии ҷавононе, ки ба ҳизбҳою гурӯҳҳои  ифротгароӣ дохил мешаванд. Сабабҳои асосии ба ин кори нангин даст задани онҳо паст будани сатҳи маърифат дар оила ва надонистани дини мубини Ислом мебошад.

Асосан ҷавононе, ки бекоранд фирефтаи макри аъзоёни гурӯҳҳои ифротгаро мешаванд, ононро ҳар гуна ваъдаҳои бардурӯғ бероҳа месозанд. Аммо  чи тавре  ки  шахсони гумроҳшудаи ба ватан баргашта мегӯянд, ҳамаи он ваъдаҳо фиреби маҳз мебошанд. Баъди аз Ватан баромадан  гапу кор ранги дигар мегираду ба домафтодагон ғуломи террористон мешаванд. Хусусан, ҳоли занҳое, ки шомили гурӯҳҳои ифротгаро шудаанду тарки Ватан кардаанд, хеле ҳузнангез аст. Онҳоро баъди ҳалок шудани шавҳарҳояшон чанд маротиба ба шавҳар медиҳанд, мефурӯшанд, тақдим мекунанд. Барои ҳамин ҳам зарур аст, ки бо ҷавонон ҳар чи бештар корҳои ташвиқотию тарғиботӣ оид ба соҳибилму соҳибмаърифат шудан гузаронида шавад. Ҷавонон бошанд пайваста худомӯзӣ кунанд, то ин ки аз ҳуқуқҳои худ бохабар гарданд, дини мубини Исломро донанд, аз хабарҳои нав огоҳ бошанд, касбу  ҳунар омӯзанд ва меҳнати ҳалолро интихоб намоянд.

М.ХАЛИФАЕВА,
устоди кафедраи забонҳо
ДДҲБСТ

Читать далее

Хидмат ба мардум шараф аст

Зиндагӣ саҳна аст ва мо дар он нақш меофарем. Атрофиён, ки  мавқеи тамошобинро доранд, бештар ҳамонеро дар хотироти хеш бардавом нигоҳ медоранд ва ҳамеша бо неки ёдаш мекунанд,  агар дар намоишномаи  вақт  ки дар саҳнаи умр барояш эҳдо шудааст, нақшро хубу муассир  иҷро намоянд. Маҳз ҳамин гуна инсонҳои наҷиб ҳастанд, ки боиси саодати зиндагии мардум мешаванд.

Дар ҳама давру замон ҷавонони баору номус аз манофеи давлату кишвар ҳимоя менамоянду бо он ҳама донишу малакаи касбии хеш дар рушду густариши соҳаҳои мухталифи хоҷагии халқ саҳми арзанда мегузоранд. Маҳз чунин ҷавонони худогоҳу худшинос имрӯз бо он ҳама ифтихору садоқат ба ватани маҳбуб намунаи дигарон гардида,  дар замири насли наврас ғуруру ифтихори миллиро бедор намуда, ҷаҳони ботинии онҳоро рангин мегардонанд. Яке аз чунин ҷавонони соҳибкасб ин Маҳмадкошиф Рӯзиев мебошад, ки имрӯзҳо дар шӯъбаи корҳои дохилии ноҳияи Мастчоҳ дар шӯъбаи шиносномадиҳӣ фаъолият дорад.

Маҳмадкошиф Рӯзиев санаи 10-уми ноябри соли 1979 дар деҳаи Табушн чашм ба олами ҳастӣ кушодааст. Айёми тифлии Маҳмадкошиф  дар зодгоҳаш  сипарӣ гашта, соли 1987 ба мактаби миёнаи №13 меравад ва онро соли 1997 бомуввафақият ба охир мерасонад. Пас аз хатми дабистон  Маҳмадкошиф таҳсилро дар коллеҷи  кишоварзии ноҳияи Мастчоҳ идома дода,  онро бо дипломи сурх  хатм менамояд.  Майли зиёди омӯзиш ӯро ором нагузошт ва Маҳмадкошиф барои идомаи таҳсил ҳуҷҷатҳояшро ба донишгоҳи аграрӣ супорида, соли 2005 онро ба охир мерасонад.

Бо ин ҳама қаноат накарда Маҳмадкошиф ба хотири идомаи таҳсил боз ба омӯзишгоҳи омӯзгории ноҳияи Мастчоҳ дохил мешавад ва онро  соли 2007 хатм менамояд. Баъдан тӯли чанд сол дар мактаби миёнаи №13 фаъолият менамояд. Аз соли 2007 инҷониб дар шӯъбаи корҳои дохилии  ноҳияи Мастчоҳ дар шӯъбаи шиносномадиҳӣ фаъолият дорад. Рӯзиев Маҳмадкошиф ҷавони хоксору фурӯтан ва ташкилотчӣ буда, ҳамеша мекӯшад, то ба мардум хидмат намояд. Ба андешаи ӯ хидмат ба мардум шараф аст ва дар муносибату муошират  бо мардум самими буданро муҳим медонад. Ӯ ҷавонест, ки қалбаш саршор аз ғурури миллӣ, ифтихори ватандориву меҳри ватанпарастии бепоён аст.

Рӯзиев Маҳмадкошиф ҷавони фаъол буда, дар зиндагӣ хайрхоҳи халқ буданро шиори худ кардааст. Дуои падар ҳамеша маро қуввату маншаи пешравиҳои кор аст-мегӯяд Маҳмадкошиф. Воқеан, имрӯз Маҳмадкошиф ҳамеша бо мардум сарукор дораду  кӯмакрасони онҳост.

А. Фаридун

Читать далее