April 2017

28 April 2017

Зарари терроризм ба муносибати кишварҳо

Терроризм имрӯз ба яке аз проблемаҳои глобалии умумиҷаҳонӣ табдил ёфта, ҳатто ба муносибатҳои байналмилалии бархе аз мамолики дунё таъсири манфӣ расонидааст. Мисоли равшани ин гуфтаҳоро мо бараъло дар қарордоди президенти ИМА Доналд Трамп, ки вуруди шаҳрвандони 7 кишвари мусулмоннишинро ба давлаташ мамнӯъ кард, дида метавонем. 

Агар ба таҳлили сиёсии ин масъала назар карда шавад, пас мушоҳида мешавад, ки Трамп ба хотири таҳдиди терроризми байналмилалӣ, алалхусус терроризми исломӣ, даст ба чунин амал задааст. Амалҳои террористии дар шаҳри Парижи Фаронса, Шоҳигарии Белгия, Ироқ, Покистон, Миср ва ахиран дар шаҳри Санкт-Петербурги Русия ба вуқӯъ пайваста, бешубҳа, ҷомеаи ҷаҳониро сахт нигарон карда, тазоҳуроти зиддитеррористиро ба миён овард. Ҷомеаи ҷаҳонӣ бори дигар иқрор шуд, ки терроризм ба ҷуз қатлу куштору таркишу ғорат дигар мақсаде надорад. Террористон бо мақсади ангехтани кинаю адоват ва биму тарс, аввал маконеро интихоб намуда, баъдан онҷо даст ба амалҳои террористӣ мезананд.  Ва ба андешаи сарвари ИМА, ин давлат бинобар сабаби ивази роҳбарияташ ҳадафи навбатии террористон қарор гирифтанаш аз эҳтимол дур нест.

Ҳадаф аз баёни ин матлаб, пеш аз ҳама, аз хатари глобалии терроризм ба масоили сиёсати умумиҷаҳонӣ дониста мешавад. Ҷумҳурии Тоҷикистон низ чун узви ҷудонопазири ҷомеаи ҷаҳонӣ аз хатару таҳдиди терроризми байналмилалӣ берун буда наметавонад. Дар шароити бӯҳрони иқтисодӣ, ки имрӯз соири кишварҳои оламро фаро гирифтааст, зуҳури падидаҳои номатлуби замон, амсоли терроризм, экстремизм ва сепаратизм вазъиятро дар равобити байналмилалӣ ноором сохта, пайваста ба амнияти кишварҳо таҳдид менамояд. Нигаҳдории осудагиву суботи сиёсӣ, ваҳдат ва якпорчагии Тоҷикистони маҳбуб, аз вазоифи аввалиндараҷаи Ҳукумату роҳбарияти мамлакат маҳсуб ёфта, ҷомеаи шаҳрвандии моро водор менамояд, ки дар ин масъала бетараф набошанд.

Бо мақсади фаҳмонидадиҳии оқибатҳои ногувори падидаҳои номатлуби ҷомеа, амсоли терроризму экстремизм ва шомилшавии ҷавонон ба ҳизбу ҳаракатҳои ифротӣ, бевосита Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар Паёми хеш ба Маҷлиси Олии мамлакат аз 22 декабри соли 2016 ба таъкид хатари ҷиддии таҳдиди терроризмро баён намуда, аз ҷумла, таъкид карданд: «Моро зарур аст, ки зиракиву ҳушёрии сиёсиро аз даст надода, мардум ва дар навбати аввал наврасону ҷавононро аз оқибати равандҳои манфии муосир огоҳ созем ва онҳоро аз таъсири хатарноки ҳар гуна равияву ақидаҳои бегона эмин нигоҳ дорем». Дар робита ба ин таъкиди Сарвари давлат, қариб ҳамаи сохторҳои қудратии мамлакат, вазорату идораҳо, созмонҳои ҷамъиятӣ ва кулли мардуми кишвар бори дигар масъулияти хешро эҳсос карда, ба баргузории мулоқоту вохӯриҳо, конфронсу маҳфилҳо ва чопи маводи аксултеррористӣ дар васоити ахбори оммаи мамлакат шурӯъ карда, хушбахтона бо ин амали хеш сазовори дарку фаҳмиш ва боварии ҷавонон гардидаанд.

Стратегияи мубориза бо терроризм ва экстремизм кори на танҳо Ҳукумат ва сохторҳои он, балки тамоми ҷомеаи шаҳрвандии Тоҷикистон ба ҳисоб меравад. Яке аз роҳҳои мубориза бо терроризм ин, пеш аз ҳама, эҳёи фарҳанги асили миллӣ ва тарғиби ғояи сулҳу амният дар Тоҷикистон дониста мешавад. Бо мақсади қувват бахшидан дар ин самт, Ҳукумати мамлакат пайваста чора меандешад ва насли ҷавони кишварро ба ҳамкории зич даъват менамояд. Бо дарки ин омил, бевосита аз ҷониби сарвари мамлакат эълон гардидани соли 2017-Соли ҷавонон худ гувоҳи таваҷҷӯҳи хос ба ояндаву инкишофи ҳамаҷонибаи насли ҷавон арзёбӣ мегардад.

Имрӯз, ҷавонони мо қариб дар тамоми соҳаҳои ҷамъият бо шумораи беш фаъолият мебаранд, кору таҷриба меомӯзанд, ҳадафҳои созанда пешниҳод мекунанд, мехонанд, ҷӯё ҳастанд ва пайваста барои ободиву оромии Ватан саҳмгузорӣ мекунанд, ки ҳамаи ин боиси ифтихор аст. Вале боз ҳастанд, ҷавонони сустиродаву камсавод ва беандешае, ки даст ба ҳар гуна амалҳои ношоям зада, ҳаёти худ ва наздиконашонро дар хатар мегузоранд. Аз ҷумлаи чунин ҷавонон, имрӯз ба сафи гурӯҳҳои экстремистиву террористӣ шомил мешаванд, ки хушбахтона шумораашон торафт кам гашта истодааст. Ин аз он шаҳодат медиҳад, ки аллакай аксарияти эшон хатогии хешро дарк карда, даст ба амалҳои шоиста ва ободкорӣ мезананд.

Ҳароина, терроризм торафт доираи фаъолияташро иваз ва ё тағйир медиҳад ва ин боиси нигаронӣ ва хатар ба кишварҳо гардидааст. Ҷумҳурии Тоҷикистон низ дар қатори садҳо мамолики олам терроризмро бо тамоми зуҳуроташ сахт маҳкум намуда, дар самти мубориза бо он, корро ҷоннок кардааст. Ҷавонони саодатманди мо дар партави сиёсати хирадмандонаи Ҳукумату Сарвари мамлакат мутаҳҳид гардида, бо ин падидаҳои номатлуби ҷомеа мубориза мебаранд.

Каёнуш КАЛОНОВ,
омӯзгори ДИС ДДТТ

Читать далее

Ба арзишҳои миллӣ арҷ гузорем

Истифода бурдани дину мазҳабҳои мусулмонӣ  ҳамчун идеология барои  ба даст овардани  ҳокимияти  сиёсӣ,  бо номи   он  рӯйпӯш намудани  ҳаракатҳои  ифротгароӣ  терроризм, даҳшатоварӣ  моҳияти  аслии ин динро  суст  намуда, қадру  қиммат, манзалати  онро  паст  мегардонад  ва  ба  ислом  иснод меоварад.

Аз дигар  тараф  муносибати  оштинопазири  ин оину  мазҳабҳо ба  арзишҳои миллии  халқи тоҷик, урфу  одат  ва анъанаҳои ниёгон, хусусан,  таъсиси давлати  миллӣ, ки  барои таҷлилу таҳкими он кулли институҳои  сиёсии ҷамъият, нерӯҳои ақливу ҷисмонӣ, фарҳангӣ тавонои халқи тоҷик  равона карда  шудааст ба сиёсати  пешгирифта ва  барномаи  ҳизбу  ҳаракатҳои  бо ном  ислом  мувофиқат  намекунад.

Аз  нигоҳи  сиёсӣ  мавҷудияти ҳизби мамнӯъгаштаи наҳзати ислом, ки  мақсади  ниҳоии  он  таъсиси  давлати  исломӣ  аст,  баҳампайвандии  арзишҳои милливу диниро, ки бе онҳо таъсиси давлати миллӣ - дунявӣ  аз имкон берун аст, фалаҷ гардонида, якпорчагии халқу миллатҳои  сокини кишварро, ки  асосан  мусулмонанд, халалдор  мегардонад.  Зиёда аз ин чун ин ҳизбу ҳаракатҳо зидди бедории сиёсӣ, худогоҳӣ ва  худшиносии миллӣ  баромада, барои таҳкими демократия, амнияти  соҳибистиқлолии давлат монеаҳо эҷод мекунанд.

Н.АВАЗМАТОВ,
муаллими калони Донишкадаи
иқтисод ва савдои ДДТТ 

Читать далее

Дар мубориза алайҳи ифротгароӣ амали дастаҷамъона мебояд

Терорризм ва экстремизм чун вабои аср хатари ҷиддӣ буда аъмоли он гувоҳ аст, ки террорист ватан, миллат ва дину мазҳаб надорад, балки як таҳдиде ба ҷомеаи ҷаҳонӣ ва ҷонӣ ҳар як сокини сайёра аст. Ин зуҳуроти фалокатбор ҳеҷ умумияте ба дин, аз ҷумла ба дини мубини ислом надорад ва бо истифода аз номи ислом ба хотири ҳадафҳои сиёҳу ғаразноки сиёсӣ содир карда мешавад.

Аз паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон (Душанбе 13.01.2015)

Халқи олам нахустин бор 35 сол пеш аз ин шоҳиди худро тарконидани террорист гаштанд. Ин амали нангин соли 1981 дар сафоратхонаи Ироқ дар Бейрут (Ливан) рух дод, ки дар он 27 нафар ба ҳалокат расида, 100 тан захм бардошт. Масъулияти ин амалро ташкилоти навтаъсиси террористӣ «ҳизбуллоҳ» ба ӯҳда гирифт.

Имрузҳо бисёр амалхои террористиро шохид мегардем, ки аз тарафи гуруххои чудогонаи террористи ба амал меояд, ки ба номгӯи нопурраи гурӯҳҳои террористӣ Ал-қоида, ДОИШ, ҳизби Таҳрир, Бародарони мусулмон, Ҷунбиши Толибон, ҳаракати исломии ӯзбекистон, Салафия, Ҷамоати даъват ва таблиғ, Ихвон-ул-муслимин, ҳизби исломии Туркистони Шарқӣ, Акрамия, Ҷамоати муҷоҳиддини Осиёи Марказӣ, Аш-Шабоб, Боко ҳаром ва Ансоруллоҳ дохиланд.

Дар амалҳои террористӣ бештар одамони бегуноҳ қурбон мешаванд. Инро мо дар мисоли амалҳои террористии ҳаракатҳои ифротгаро ва тундрав дар Афғонистон, Покистон, Ироқ, Сурия, Ирландияи Шимолӣ, Фаронса, ИМА, Африқои Шимолӣ мушоҳида намудаем.

Масалан, амали террористии 11-уми сентябри соли 2001 дар шаҳри Ню-Йорки Иёлоти Муттаҳидаи Амрико ба амал омада, ҳазорон қурбонию захми бар ҷо гузошт. ҳамчунин, ҷангҳо алайҳи ҳукумати Башор Асад, ки аз ақалияти мазҳабии шиаҳои алавӣ намояндагӣ мекунад, идома дошта, бино ба ҳисобохо, дар ин чанг то имруз беш аз 130 000 нафар кушта шудаанд. Бахши аъзами мухолифини Асад аз пайравони мазҳаби суннианд, ки аксарияти аҳолии Сурияро ташкил медиҳанд.

«Давлати исломӣ» гурӯҳи тундравест, ки аз тобеияти шӯъбаи ироқии шабакаи «Ал-Қоида» ҷудо шуда, дар як муддати кӯтоҳ қаламрави бузургеро дар Ироқу Сурия ишғол кард. Ин гурӯҳ аз сарзаминҳои таҳти назораташ “Хилофати исломӣ” таъсис дода, мехоҳад хилофати воҳиди исломиеро, ки дар асрҳои аввали зуҳури ислом вуҷуд дошт ва тамоми сарзаминҳои мусалмониро муттаҳид мекард, барқарор ва меъёрҳои шадиди шариатро ҷорӣ намояд. Дар харитаи «Давлати исломӣ», аз ҷумла Осиёи Марказӣ ҳамроҳ бо шарқи Эрон ва Афғонистону Покистону ҳинд дар як «устон»-и воҳид бо номи «Хуросон» инъикос шудаанд. 

Тибқи гузориши Гурӯҳи байналмилалии буҳроншиносӣ (ICG) таҳти унвони «Бонги изтироб аз Сурия: тундгароӣ дар Осиёи Марказӣ» шумораи афзояндаи ҷангиён аз ин минтақа дар сафҳои созмони тундрави «Давлати исломӣ» мушкили печида барои ҳукуматҳои қаламрави собиқ давлати шӯравӣ номида шудааст. Созмони «Давлати исломӣ» бино ба ин гузориш, «на фақат онҳоеро, ки ҷанг меҷӯянд, балки онҳоеро ҳам, ки диндортару эътиқодмандтаранд ва ба ҳаёти мазҳабии бунёдгароёна бартарӣ медиҳанд, ба худ ҷалб мекунад». Бино ба гузориши ахири Созмони Милали Муттаҳид, фақат тайи солҳои охир зиёда аз 25 000 ҷангиёни хориҷӣ аз 100 кишвар ба гурӯҳҳои террористии исломӣ, аз қабили «Ал-Қоида» ва «Давлати исломӣ» ҳамроҳ шудаанд. Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолияти созмонҳои экстремистии Ал-Қоида, Толибон, Бародарони мусалмон, ҳаракати исломии ӯзбекистон, ҳизб-ут-таҳрир, Салафия, Ҷамоати таблиғ, Ҷамоати Ансоруллоҳ, Ҷабҳат ан - Нусра, «Гурӯҳи-24», «Давлати Исломӣ» мамнуъ эълон шудааст. Аммо, бино ба маълумоти Раёсати мубориза бо ҷиноятҳои созмонёфтаи Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон, то имрӯз аз сӯи ин ниҳод чандин нафар барои узвият дар ҳизби исломии ӯзбекистон, Ҷамоати Ансоруллоҳ, Толибон, Ҷабҳат ан-Нусра, «Давлати исломӣ», Мусалмонони Солеҳ, ҳизб-ут-таҳрир, Салафия, «Гурӯҳи 24», ҳамкорӣ бо Ҷамоати Таблиғ боздошт шудаанд.

Пӯшида нест, ки имрӯз садҳо ҷавонони тоҷик ба ин гуна ҳизбу ҳаракатҳои ифротгароӣ шомил шуда, қурбони амалҳои ғайриинсонӣ гардидаанд. Ин амали ҷавонон, албатта, хеле нанговар буда, зиёиён, донишмандону сиёсатмадоронро водор месозад, то андешаи хешро дар мавриди пешгирӣ кардани ҳамроҳшавӣ ба ин ҳаракатҳо ва оқибатҳои фалокатбори ин ҳамроҳшавиҳо баён намоянд.

Ҷомеаи ҷаҳониро лозим меояд, ки барои муҳофизат ва аз байн бурдани ин гурӯҳҳои ифротгаро дастҷамъона мубориза бурда, ҳамдигарро дастгирӣ кунанд.

Зӯҳрохон ҲОШИМОВА,
сармуаллимаи кафедраи фалсафаи
Донишгоҳи давлатии Хуҷанд
ба номи академик Бобоҷон Ғафуров

Читать далее

Баҳри пойдории сулҳу субот муттаҳид бошем

Ҷаҳони муосир  пур аз таззод, мушкилот, ихтилофу зиддиятҳост, ки яке аз сабабҳои он афзудан ва густариш ёфтани терроризм, экстремизм, фундаментализм, сепаратизм, анархизм, ва дигар зуҳуроту падидаҳои номатлубу хатарафзо мебошад.

Мутаасифона, дар ҷомеаи мо низ аломатҳои чунин зуҳуроту падидаҳои номатлубро мушоҳида кардан мумкин аст.  

Он чиз муссалам аст, ки дини мубини ислом ҳама гуна зуҳуроти экстремизм, терроризм, душманӣ, адоват, ҷанг ё задухӯрдҳоеро, ки нерӯҳои экстремистӣ ва террористӣ ба он даъват мекунанд, қатъиян маҳкум менамояд. Мутаассифонадар тафаккури доираи муайяни Ғарб чунин ақида ҷой гирифтааст, ки гӯё ифрогароӣ хоси табиати ислом бошад. Чунин муносибат ба мардуми мусулмон, ки аз уқёнуси ҳинд ва Ором то уқёнуси Атлантик маскунанд ва панҷяки аҳолии сайёраро ташкил медиҳанд, аз рӯи инсофу адолат нест. Дини мубини ислом чун ҳама динҳои дигар инсониятро ба таҳаммул, тараҳҳум ва тавозӯъ ҳидоят намуда, ҳама гуна зӯроварӣ ва кушторро маҳкум месозад.    

Дар баробари терроризм дар бисёр кишварҳои ҷаҳони муосир амалиётҳои экстремистӣ ба амал омада, боиси ташвишу изтироби ҷомеа гардида истодааст.

Дар ҷаҳони муосир ва замони пурихтилоф ҳизбу ҳаракатҳо ва созмонҳое ҳастанд, ки кўшиш менамоянд мақсаду маром, ғояву андеша афкор ва нақшаҳои худро бо ҳар роҳу васила ва ҳатто бо амалҳои тундравона амали созанд.                                                                                                                       

Пас аз пош хўрдани Иттиҳоди Шўравӣ дар аксарияти кишварҳои минтақа аз ҷумла Ҷумҳурии Тоҷикистон маҳз ҳамингуна ҳизбу ҳаракатҳо ва созмонҳо аз қабили «ҳизб-ут-таҳрир», равияи динии «Салафия», ҷамъияти «Ансуруллоҳ», «Кумитаи - 24» ва ғайра зуҳур карданд, ки мақсади онҳо заиф намудани пояҳои давлатдорӣ ва киштани тухми низову нифоқ дар ҷомеъа ва ноором сохтани вазъи сиёсии он мебошад. Мутобиқи ҳалномаи Суди Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолияти якчанд гурӯҳҳо ё ташкилотҳои экстремистӣ ва ғайриқонуни амалкунанда дар қаламрави кишвар маън карда шудааст.

Бо ҳалномаҳои Суди Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолияти онҳо дар қаламравӣ Тоҷикистон, ҳамчун гурўҳҳо ва ташкилотҳои террористӣ, экстремистӣ ва ғайриқонунӣ маън карда шудааст.

Мусаллам аст, ки дар Ҷумҳурии Тоҷикистон бо мақсади пешгири ва бартараф намудани ин равияҳои номатлуб Қонун «Дар бораи мубориза бар зидди экстремизм (ифротгароӣ ) ва Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон амал менамояд.

Пӯшида нест, ки дар ҳудуди ҷумҳурӣ шомилшавии шаҳрвандон ба гурӯҳҳои тундрав то ҳол ба назар мерасад. Ин моро ҳушдор медиҳад, то ба хулоса оем ва дарк намоем, ки омилҳои барангезандаи кинаву адовати динӣ ва ҳамзамон миллию маҳаллӣ дар ҷомеаи мо то ҳол пурра решакан нашудаанд.

Имрўз ҳар як фарди ҷумҳурӣ бояд дарк намояд, ки ошкору бартараф намудани зуҳури ин гуна амалҳои номатлуб натанҳо вазифаи мақомоти ҳифзи ҳуқуқ, ҳамчунин вазифаи ҷонии ҳар як шаҳрванди бономуси миллат мебошад. Мо хуб дарк мекунем, ки  дар як қатор давлатҳо идома доштани ҷангҳои харобиовар боиси афзоиши шумораи фирориёни иҷборӣ, бекорӣ гуруснагӣ ва шиддат гирифтани муаммоҳои дигари иҷтимоӣ гардидаанд.

Терроризм ва ифротгароӣ беш аз ҳарвақта авҷ гирифта, бо оқибатҳои даҳшатбору бераҳмонаи худ ба проблемаи ҷиддитарини инсоният дар асри бистуяк табдил ёфтааст. Бинобар ин тамоми кишрҳои ҷомеаро зарур аст, ки дар самти мубориза бар зидди терроризм ва ифротгарои дастаҷамона ва беамон мубориза барем.

Бояд ҳар як шаҳрванди ба ору номуси кишвар ба қадри давлати соҳибистиқлол ва зиндагии орому осуда расида, ҳеҷ гоҳ зиракии сиёсиро аз даст надиҳанд ва ҳаргиз фирефтаи таблиғоту ақидаҳои бебунёди ифротӣ нашаванд.  Ба хотири ҳифзи сулҳу оромӣ ва пойдории суботи сиёсии ҷомеъа мо ҳама бояд муттаҳид бошем.

   Фирдавс ТОАТОВ, 
Абдукарим  БОБОЕВ,
устодони кафедраи
ҷомеашиноси ДИС ДДТТ

Читать далее

Манфиати абарқудратҳо монеаи асосии сулҳ дар Сурия

Ҳаводиси ахири ҷаҳон инсониятро дар рӯ ба рӯи як мушкилоте гузошт, ки аз он раҳо ёфтан кори саҳлу содда нест.

Агар ба сархатти ахбори ҷаҳон дар ҳафтае, ки гузашт, назар афканем, хуб равшан мешавад, ки манфиатҳои абарқудратҳо дар масоили Сурия ва идомаи даргириҳо боз ҳам печидатар мегарданд. Амрико бори дигар қудрат ва тавоноии хешро ба чашми ҷаҳониён нишон дода, ба ин васила мехоҳад худро ҳамчун қудратмандтарин кишвари ҷаҳон муаррифӣ намояд. Аммо дар баробари ИМА як кишвари дигаре бо номи Русия низ ҳаст, ки замоне нисфи дунёро дар ихтиёр дошту имрӯз мехоҳад он нерӯю тавони аз даст додаи хешро аз нав ба қабзаи дасти хеш гирад.

Хуб бармегардем, ба сархатти хабарҳои муҳими ҷаҳон. Амрико ба мақсади нест кардани яроқҳои кимиёвӣ як пойгоҳи ҳавоии Сурияро мушакборон намуд. Дар Афғонистон нерӯҳои ҳавоии Амрико вазнинтарин ва мудҳиштарин яроқи ғайриҳаставиро бо номи “Модари бомбаҳо”, ки наздики 10 тонна вазн дорад, мавриди истифода қарор доданд. Бо мақсади ҳамлаҳои эҳтимолӣ нерӯҳои ИМА ба соҳилҳои Курияи Шимолӣ наздик шуданд, ки ин шадидан норизоияти Пхенянро ба бор овард. Пешвои кишвари Куриёи Шимолӣ бо артиши тавонои якмиллионнафара омодагии хешро барои зарба задан ба нерӯҳои Амрико баён намуд.

Чуноне, ки аз сархатти хабарҳо бармеояд, вазъи ҷаҳони имрӯз муташанниҷ боқӣ мондааст ва пеш аз ҳама, кишварҳои абарқудрат мехоҳанд манфиатҳои хеш ва тавону нерӯмандиашонро дар арсаи ҷаҳон нишон диҳанд.

Лозим ба таъкид аст, ки дар ҷанги дохилии Сурия, ки баъди қиёмҳои мардумӣ ва саркӯби онҳо аз тарафи ҳукумат шурӯъ шуд, то кунун бештар аз 300 ҳазор нафар кушта шудаанд. Дар ин ҷанг Русияву Эрон ба ҳукумати раиси ҷумҳур Башор Асад кумак мекунанд ва Амрикову Туркия ва дигар кишварҳои ғарбӣ ба гурӯҳҳои ошӯбгаре, ки ба зидди ҳукумат меҷанганд.

Ҳукумати Тоҷикистон борҳо назари хешро дар мавриди ҷанг дар Сурия изҳор намудааст ва он бояд бо такя ба имконоту салоҳиятҳои Созмони Миллал ва Созмони ҳамкориҳои Исломӣ хотима дода шавад. Аммо, мутаассифона, имрӯз ба таври равшан муайян мешавад, ки сарриштаи ҳалли масъалаҳо аз дохили худи Сурия берун рафта ва дар дасти абарқудратҳост, ки ҳар яке дар Ховари Миёна манофеи гуногуни сиёсӣ ва иқтисодиву геополитикӣ доранд. Ба ҳамин хотир, авзоъ дар Шарқ ва махсусан дар Сурия печидатар боқӣ мемонад ва роҳи наҷот, хотимаи ҷанг ва расидан ба сулҳ бо сабабҳое, ки дар боло зикр кардем, дар солҳои наздик ҳалли худро тақозо дорад.  

Нӯъмон Раҷабзода

Читать далее

Дар дил фараҳ физояд нақши баҳори атлас!

Атлас навъе аз матои абрешимӣ ва нимабрешимиест. Аз атласи абрешимӣ асосан либоси занона ва аз нимабрешимӣ кўрпаю кўрпача ва ғайра медўзанд. Дар гузашта атласи Хуҷанд, Самарқанд, Конибодом, Андиҷон хеле машҳур буд. Атласи олисифат ва хушрангро хонатлас меноманд, ки дар дастгоҳҳои махсус мебофанд. Нусхаҳои анъанавиаш шоҳсабз, барги карам ва атласи сиёҳ ном доштанд.

Мардуми тоҷик дар «Шоҳроҳи абрешим» (аз Чин то Fарб) дар давоми ҳазорсолаҳо бо матоъҳои абрешимии худ маъруф буд. Намунаҳои абрешими суғдӣ то имрўз дар осорхонаҳои Аврупо, Осиё ва Амрико ҳифз мешаванд. Матоъҳои нафису ҳайратовар ва нақшу нигоршудаи тоҷик дар бозорҳои мамолики Шарқу Fарб хеле серхаридор буданд.

Хушбахтона, шурўъ аз соли 2005 бо дастгирӣ ва таваҷҷўҳи бевоситаи Асосгузори сулҳу Ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, мўҳтарам Эмомалӣ Раҳмон Ҷамъияти дорои масъулияташ маҳдуди «Атласи Хуҷанд» дубора барқарор гардида, дар ин коргоҳ истеҳсоли матоъҳои атласу адрас ба роҳ монда шудааст. Корхонаи «Атласи Хуҷанд» дорои 32 дастгоҳи худкори атласбофӣ буда, зиёда аз 100 нафарро бо ҷои кори доимӣ таъмин кардааст. Коргоҳ иқтидор дорад, ки давоми як сол бо истифода аз шароиту имконоти мавҷуда 60 ҳазор метри тўлонӣ матои атлас истеҳсол намояд ва дар сурати ба кор шурўъ кардани басти дуввум ин нишондод ба 160 ҳазор метр хоҳад расид.

Бешак, ин матои хушрангу назаррабо зебандаи ҳар зану духтари тоҷик буда, умед бар он дорем, ки дар бозорҳои дохилӣ беруни кишвар харидорони зиёд пайдо хоҳад кард.

Дар дил фараҳ физояд нақши баҳори атлас,

Рамзи муҳаббати пок ин рангубори атлас!

Норинисо БУЗУРУКОВА,
собиқадори соҳаи маориф

Читать далее

Вазъи табобатгоҳ - зери назорат

Дар назди Маркази солимгардонӣ ва барқарорсозии кўдакон дар вилояти Суғд тибқи лоиҳа Маркази хизматрасонии иҷтимоӣ барои кўдакони имконияташон маҳдуд фаъолият мебарад ва алҳол дар се ҳуҷраи он кўдакон табобат мегиранд. Дар яке аз он ҳуҷраҳо ҷавонзани нозукандом Заррина - зодаи ноҳияи Мастчоҳ бо се фарзанди маъюбаш ва парастор нишаста буданд. Аз ў аз боби вазъи саломатии фарзандонаш ва тарзи нигоҳубини табибону мураббиён ва ҳамширагони шафқат пурсон шудам.

- Фарзандонам дар чунин ҳолатанд, барои саломатии онҳоро барқарор кардан куҷоҳое, ки нарафтам ва ҳоло дар ин ҷо табобат гирифта истодаем. Хизматрасонӣ, нигоҳубин хеле хуб аст, шароиташ қаноатбахш, рўзе се маҳал хўроки гарм пешкаш мекунанд. Дар фасли зимистон гармидиҳии марказонидашуда, қувваи барқ доимӣ аст, оби полезӣ ва нўшокӣ ҳам ба қавле «деҳқонча», ду чоҳи обкашӣ ҳамеша дар хизмати мо. Аз ҳама хубаш, ба наздикӣ Раиси вилоят, мўҳтарам Абдураҳмон Қодирӣ ҳамроҳи Вазири нигаҳдории тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон омада, бори дигар аз ҳоли мо бохабар гардиданд. Бо пешниҳоди Раиси вилоят бинои нотамом ҳам ба таъмири пурра оғоз хоҳад кард.

Аз тарзи гуфтори ин ҷавонзан, огоҳиаш аз фаъолияти кормандони муассисаи номбурда маълум мегардад, ки ў дерест дар ин ҷо табобат мегирад. Боз чанд нафар наврасон ва модарони онҳоро аз тарзи нигоҳубин ва шароити ин ҷо пурсон шудам, ҳамагон бо як болидагӣ ва қаноатмандӣ сухан гуфтанд.

Хизматрасонӣ мувофиқи матлаб

Воқеан, ин мавзеъ аз соли 1972 чун cанатория барои пешгирии бемории сили кўдакона бо номи Равшан дар хизмати халқ буд ва аз ҳаштуми июли соли 2015 бо Қарори Раиси вилоят Маркази вилоятии солимгардонӣ ва барқарорсозии кўдакона дар вилояти Суғд ном гирифта, он тибқи Барномаи тавонбахшӣ дар сатҳи маҳал аз соли 2016 то соли 2020 фаъолият мебарад. Дар се шўъбаи он – шўъбаи асаб (дорои 60 кат), музмини шуш ва роҳи нафас (30 кат) ва бемориҳои дилу тарбод (40 кат), дар як вақт 130 нафар давоми 24 рўз табобат гирифта метавонанд. Аз рўи тавсияи табибон гирифторони бемории асаб пас аз се моҳ ва ё шаш моҳ боз бистарӣ мегарданд. Ҳамаи хизматрасониҳо дар ин муассисаи табобатӣ ройгон, аз ҳисоби Ташкилоти Умумиҷаҳонии Тандурустӣ сурат гирифта, Корхонаи Роҳи оҳани Тоҷикистон низ сарпарастии онро ба зимма гирифтааст. Ба ҷуз ин ду ташкилот Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилоят, шахсони саховатпеша ва соҳибкорон дар харидории таҷҳизоти тиббии замонавӣ, маҳсулоти хўрокворӣ ва масолеҳи сохтмону боз дигар лавозимоти зарурӣ дасти кўмак дароз намуда истодаанд. Дар ин муассиса ҳуҷраҳои табобатӣ мавҷуд буда, дар онҳо дастгоҳҳои шифобахшии электрофарез, велоэргометр (барои кўдакони гирифтори бемории дил), тахтаи шифоӣ барои масҳи пой, тўби калон, стенди худсохт барои бачаҳои бемории фалаҷдошта, зинапояи худсохт, бозиҳои шоҳмот ва шашка гузошта шудаанд. Инчунин, соли гузашта бо дастгирии Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилоят таҷҳизоти замонавии табобатии вибромассаҷ, электрофарез дастрас карда шуд.

Аз рўи саволу ҷавоб бо беморон ва модарони онҳо маълум гашт, ки муносибати табибону дигар кормандон бо мизоҷон хуб ба роҳ монда шуда, аз ҷониби онон ришваситонӣ ва ё тўҳфа гирифтан мушоҳида нашудааст. Беморон бештар аз ноҳияҳои Айнӣ, Мастчоҳ, Бобоҷон Ғафуров, шаҳрҳои Гулистону Бўстон ва Истаравшан бистарӣ гардидаанд.

 Курси бозомўзӣба манфиати кор

Бо дастгирии Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилоят чор нафар табибон ва ҳамширагони шафқат дар Маркази солимгардонии Чорбоғ, ки дар ноҳияи Варзоб воқеъ аст, курси бозомўзиро гузаронида, дар шўъбаҳои табобатӣ бе истифодаи маблағ ҳуҷраҳои кордармонӣ, тандармонӣ, лўбиёдармонӣ, сенсори торикӣ, мусиқӣ-дармонӣ ва расмкаширо омода сохтаанд, ки дар он кўдакони гирифтори бемории асаб, аз ҷумлаи фалаҷ, остеохандроз, норасоии мағзи сар ва сутунмўҳра табобат мегиранд.

- Мутаассифона, шумораи гирифторони чунин бемориҳо сол аз сол афзуда истодааст, - гуфт ҳангоми сўҳбат иҷрокунандаи вазифаи ҷонишини директори Марказ Муҳайё Тўхтаева. - Агар дар семоҳаи аввали соли 2016 ҳамагӣ 186 нафар табобат гирифта бошанд, имсол дар ҳамин давра 305 нафар бистарӣ гардидаанд.

 Дастгирӣ ҳаст, аммо...

Саҳни Марказ васеъ буда, тавре М. Тўхтаева иброз дошт, зери сарварии мудири хоҷагӣ Неъматҷон Масолиев дар майдони 7,5 гектар боғ ва 2,5 гектар обчакорӣ кардаанд. Дар фасли тобистон рўи дастархон бо маҳсулоти худӣ пур гашта, инчунин, аз маҳсулоти зардолу, помидору бодиринг барои зимистон захираҳои консервагиро низ ба роҳ мондаанд.

Мутаассифона, шўъбаҳо ва саҳни Марказ аз камбудӣ низ орӣ набуданд. Гарчанде барои бартарафсозии норасоиҳо бо дастгирии Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилоят, сарпараст ва саховатпешагон нақшаҳо тарҳрезӣ гардида бошанд ҳам, аммо кўшишу амал эҳсос намешаванд. Масалан, бо дастури роҳбарияти вилоят биноеро, ки мебоист аз нимаи дуюми моҳи апрел ба таъмири пурра оғоз намоянд, то ҳол аз саршавии кор дараке нест. Ҳол он ки бо ин мақсад аз тарафи Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилоят 750 ҳазор сомонӣ маблағ ҷудо шудааст.

 Толор - ҳуҷраи беморон?

Вақте шўъбаи бемории тармими шуш ва роҳи нафасро аз назар гузарондем, ба сабаби норасоии ҳуҷра дар як толори калон наздик 25 кат гузошта шудааст. Дар асл шўъба мебоист дорои 30 кат бошад ва айни ҳол гузоштани танҳо 25 кат низ сабаб доштааст. Алҳол шумораи табобатгирандагон 25 нафар буда, барои озодтар шудани гаштугузор аз байни катҳо панҷ адади онро муваққатан гирифтаанд. Аммо дар як толор, ки онро шўъбаи тармими шуш ва роҳи нафас номидаанд, аз синни кўдакӣ то 18-солагӣ духтарону писарон табобат мегиранд.

Дар шўъбаи кўдакони бемории асаб ҳаммом ва мабраз ҳолати хеле ногувор дошта, таъмирталаб мебошанд. Сониян, Марказ дар масъалаи табиби амрози кўдакона ва дил низ танқисӣ мекашад. Вақте дар ин бобат сабаб пурсидем, арз доштанд, ки солҳои пешин муассиса нақлиёт дошт ва мутахассисон дар омаду рафт азият намекашиданд. Ҳоло барои аксарият дурии роҳ боиси ноҳинҷорӣ гардидааст.

 Дар хотима

- Хуб мешуд, - арз дошт дар хотимаи сўҳбат иҷрокунандаи вазифаи ҷонишини директори Марказ Муҳайё Тўхтаева, - баҳри солимии кўдакон бо дастгирии Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилоят ва саховатпешагон боз даҳ нафар аз ҳисоби кормандон дар Маркази солимгардонии Чорбоғ барои бозомўзӣ сафарбар карда шаванд.

Тавре бошандагон ва кормандон иброз доштанд, шароити зист, таъминот бо доруворӣ, табобат ва се маҳал хўроки гарм дар Марказ тайи ду соли охир хеле хуб ба роҳ монда шудааст, вале агар он бинои нотамом ба пуррагӣ таъмир меёфт, он гоҳ шўъбаи тармими шуш ва роҳи нафас низ дорои ҳуҷраҳои алоҳидаи табобатӣ мешуд.

Тавҳида ҶЎРАЕВА,
«Ҳақиқати Суғд» 

Читать далее

«Адабиёти миллӣ ва муколамаи фарҳангҳо»

Соли 2016 нашриёти «Ношир»-и шаҳри Хуҷанд китоби адабиётшиноси шинохтаи тоҷик Матлубаи Мирзоюнусро таҳти унвони «Адабиёти миллӣ ва муколамаи фарҳангҳо» интишор намуд, ки маҷмўи мақолаҳои солҳои охир навиштаи ин олимаи номвари тоҷикро гирд овардааст.

Китоб шомили 516 саҳифа буда, масъалаҳои мухталифи адабиёти форсу тоҷик, адабиёти муосир, нақди адабӣ, равобити адабӣ, муколамаи фарҳангҳо ва шинохти мероси занони суханвари форсу тоҷикро фаро гирифтааст.

Зимнан бояд гуфт, ки то имрўз Матлубаи Мирзоюнус бештар аз 150 осори илмӣ ва илмиву методиро дар шинохти адабиёти форсу тоҷик таълиф намуда, асарҳои ў аз қабили «Дар ҷустуҷўи ҷони сухан», «Масъалаҳои сабкшиносӣ», «Таҳлили услуби осори адабӣ», «Шукуфаи андўҳ», «Шамъи Тироз», «Ҳамзоди тўфон», «Пушкин и Восток», «Голубая родина Фирдоуси» (ду китоби охир дар ҳаммуаллифии профессор Б.Ҳоҷибоева) дар шинохти адабиёт ва рушди адабиётшиносии тоҷик нақши мунир доранд.

Матлубаи Мирзоюнус зимни осори илмии хеш бештар ба тадқиқ, бозтобу бозгўии нақш ва мақоми занони порсигўй дар таърихи адабиёти форсӣ, зиндагию осор ва виҷагиҳои мероси маънавии онон таваҷҷўҳ кардааст, ки ҳосили ин паҷўҳишот боиси нашри рисолаҳое аз силсилаи «Хубони форсигў» - «Сиришке дар лола» (Нигоҳ ба зиндагӣ ва осори Робияи Балхӣ), «Шукуфаи андўҳ» (Нигоҳе ба зиндагӣ ва ашъори Фурўғи Фаррухзод), «Шамъи Тироз» (Нигоҳе ба зиндагӣ ва осори Маҳастӣ), «Ҳамзоди тўфон» (Нигоҳе ба зиндагӣ ва ашъори Гулрухсор) гардидаанд.

Китоби «Адабиёти миллӣ ва муколамаи фарҳангҳо», ки ба шинохти назму наср ва нақди адабии марҳалаҳои гуногун бахшида шудааст, шомили ҳафт бахш аст ва чунонки худи муаллиф дар пешгуфтори китоби мазкур қайд мекунад, «мақолоти дохили бахшҳо на аз рўи тартиби навишташуданашон, балки тибқи замони зиндагии адибоне, ки дар бораашон сухан меравад, ҷойгузин гаштаанд».

Муаллифи асар бахшҳоро аз рўи алоқамандии мазомину мўҳтаво дастабандӣ кардааст. Бахши аввали маҷмўаи мазкур «Масъалаҳои таърихи адабиёт ва сабкшиносӣ» унвон дошта, дувоздаҳ мақолаи муаллифро дар шинохти баъзе аз мушаххасоти адабиёти классикӣ муттаҳид мекунад. Дар ин бахш масъалаи сабки шеър дар асрҳои Х-ХII, веҷагиҳои шеъри оламгири Рўдакӣ, ҳамоҳангии рубоиёти Хайём ва Маҳастӣ, шарҳи девони Ҳофизу ҳунармандии Камол ва мушаххасоти шеъри ў, Фахрии Ҳиравӣ ва «Ҷавоҳир-ул-аҷоиб»-и ў ва бисёр дигар масъалаҳои адабиёти классикӣ мавриди омўзиш ва баррасӣ қарор гирифтаанд.

Баррасии масоили умдаи адабиёти муосирро метавон дар бахши «Ҷусторе дар адабиёти муосир» ошноӣ пайдо намуд, ки мақолаҳои бештари китоби мазкурро сарҷамъ кардааст. Омўзиш ва баррасии ҷанбаҳои шеъри муосири тоҷик аз ҷониби муаллиф зимни шинохти «Ҷараёнҳои шеъри муосири тоҷик ва масоили рушди шеъри сапед дар Тоҷикистон» мўшикофонаву нуктасанҷона сурат гирифта, натиҷаҳои ҷолиберо пешорўи хонанда мегузорад. Ҷолиб он аст, ки нахуст муаллиф ба хонанда маҳфуми «муосир»-ро равшан месозад ва ба натиҷа мерасад», ки «ҳини даврабандии шеъри муосири тоҷикӣ маҳфуми «муосир» ба маънии густурда дар назар аст.

Назарияҳои муқаддимавии адабиётшинос хонандаро ба таври иҷмолӣ бо ҷараёни шеъри муосири тоҷик ошно мекунад. Ба андешаи Матлубаи Мирзоюнус «Ҳоло шеъри нав дар Тоҷикистон ба ду шохаи мустақил ҷудо шудааст, ки яке «арўзи озод» ва дигаре «шеъри сапед» ном гирифта, онро дар Ғарб «модерн, «шеъри мансур», дар Эрон «хусравонӣ ва ё навхусравонӣ» мегўянд. Зимнан, ў интишори ин навъи шеърро (шеъри сапед дар назар аст) дар Тоҷикистон босуръат, вале нақди онро заиф арзёбӣ мекунад. Қайд мекунад, ки қавонини ин навъи шеър ҳанўз таъйид нашудааст. Адабиётшинос бо такя ба назарияҳои суханшносии ҷаҳонӣ забону қолаби ин навъ сурудаҳои шоирони тоҷикро бештар возеҳ гардонидааст. Муаллиф ба натиҷа мерасад, ки «дар адабиёти мо низ асри шеъри нав ва сабки нав фаро расидааст». Ба бовари Матлубаи Мирзоюнус тамоми ҷараёнҳо ҳуқуқи зистан доранд ва маҳаки арҷгузорӣ танҳо ҳунар аст.

Ҳамзамон, муҳаққиқ аз таъсири сабки ҳиндӣ ба шеъри муосири Тоҷикистон сухан ба миён меоварад ва ёдрас мешавад, ки «таъсири сабки ҳиндӣ ба шеъри имрўзаи тоҷикӣ бо ду роҳ сурат мегирад:

1. Мустақим - бо роҳи шинохти веҷагиҳои ҳунар ва шеваи маънигузинии шоирони мактаби ҳиндӣ.

2. Ғайримустақим-тавассути ашъори Сўҳроби Сипеҳрӣ ва пайравони шеъри ў».

Андешаҳо роҷеъ ба веҷагиҳои сабки Лоиқ Шералӣ, таъсири Мавлавӣ ба шеъри муосири Тоҷикистон низ дар ҳамин бахш пешкаши аҳли таҳқиқ ва ҳаводорони адабиёт шудааст. Нигоҳи иҷмолии муаллиф ба як достони навтарҳи Баҳманёр низ дар ҳамин қисмат ҷойгузин шуда, дар шинохти сабку услуби ин нависандаи навгўву навҷў кўмак мекунад. Натиҷагириҳои адабиётшинос роҷеъ ба насри Баҳманёр дақиқ ва асоснок ҷараён гирифтааст. Хонанда тавассути раҳнамоиҳои Матлубаи Мирзоюнус аз зоҳиру зеҳни навиштаҳои Баҳманёр огоҳ мешавад.

Қисмате аз китоби «Адабиёти миллӣ ва муколамаи фарҳангҳо» ба як самти ковишҳои ҳамешагии профессор Матлубаи Мирзоюнус – «Хубони порсигў» ихтисос ёфтааст, ки намунаҳои ҷустуҷўҳои илмии ин донишмандро роҷеъ ба веҷагиҳои шеъри занони суханвар фаро мегирад.

Аз ин рў, дар ин маҷмўа мақолоти ҷолиб оид ба бонувони сухангустар, амсоли Мастураи Курдистонӣ, Парвини Эътисомӣ, Симини Беҳбаҳонӣ, Гулрухсор ва дигарон ғунҷоиш ёфта, дорои арзиши баланди илмӣ мебошанд.

Муҳаққиқ дар ин китоб оид ба веҷагиҳои осори Симини Беҳбаҳонӣ ду мақолаи хешро ҷой додааст.

Дар мақолаи нахуст агар мавзўву мазомин ва ҷанбаъҳои ҳунарии ғазалҳои Симин баррасӣ шуда бошанд, ситамситезии Симини Беҳбаҳонӣ дар мақолаи сонӣ мавриди омўзиш қарор гирифтааст. Матлубаи Мирзоюнус дар натиҷагириҳои хеш Симини Беҳбаҳониро «аз табори озодихоҳон» унвон мекунад.

Адабиётшинос дар ин қисмати китоб ба тадқиқи насри Гулрухсор низ пардохта, сабки нигорандагии адиби мазкурро ташреҳ дода, ўро дар эҷоди осори мансур ҳам соҳибистеъдод қаламдод менамояд.

Мақолаҳои бахши «Аз Ховар то фаранг» «Нақши Ҳофиз дар шеъри Пушкин», «Таъсири осори форсӣ ба осори Сергей Есенин», «Девони ғарбию шарқӣ» бозгўи пешинаи робитаи адибону адабиёти халқҳои олам ва собиқаи муколамаи фарҳангҳо ба шумор мераванд, ки бо таҳлилу хулосаҳои мушаххас манзури иродатмандони илми суханшиносӣ ва хонандагони ҳушманд гардидаанд.

Бахши ҷолиби «Нақду баррасӣ» дар мавриди шинохт ва мақоми нақди адабӣ дар адабиётшиносии муосир кўмак мекунад. Аз мушаххасоти муҳим ва умдаи ин бахш бозгўи навҷўӣ, таҷдиди назар ба адабиёт ва таърихи нақди адабӣ мебошад, ки зимни таҳлилу омўзиши нигоштаҳои адабиётшиносон сурат гирифтааст.

Намунаи хотироти профессор Матлубаи Мирзоюнус перомуни донишмандони бузурги муосири мо дар бахши «Ёднома» ғунҷоиш ёфтаанд, ки меҳру иродати муаллифро нисбат ба устодони зиндаёд Муҳаммад Осимӣ, Муҳаммадҷон Шакурӣ ва Абдулманнони Насриддин инъикос мекунад. Ин ёдномаҳо танҳо номаи меҳру ихлоси шахсиятҳои алоҳида набуда, балки намунаи пайванду робитаҳои неку омўзандаи устоду шогирдро пешорўи ҳамзамонон равшан месозад. Бавеҷа, дар нигоштаи «Устоди беназири ман», ки дар бораи академик Муҳаммадҷон Шакурӣ ҳикоят мекунад, баробари муҳаббатномаи шогирдона буданаш, инчунин, роҳи шинохти шахсиятҳои камназири даврони моро бо тамоми бузургию шаҳомати маънавӣ бо ин адабиётшиноси тоҷик мунаввар мегардонад.

Китоб бо бахши «Сафарнома» ба охир расида, шомили сафаргуфтаҳои муаллиф аст. Муҳаққиқи тавоно Матлубаи Мирзоюнус зимни ёдоварии хотироти хеш аз сафарҳои файзбору судманд нақлҳои ҷолиберо манзури хонандаи хушбин мегардонад ва ҷаҳону одамонро бо рангомезиҳои хос наққошии муҷаллои харитаи мусофиратҳояш номзад мекунад.

Бо ҳамин мулоҳизаҳои мухтасар метавон гуфт, китоби «Адабиёти миллӣ ва муколамаи фарҳангҳо» ҳомили андешаҳои илмӣ, равишҳои хоси адабпаҷўҳӣ ва мушоҳидаҳои пандомўзонаи муаллиф буда, барои ҳалли масоили меҳварии ҷанбаҳои адабиётшиносии муосири тоҷик нақши намоён дорад.

Аз ин рў, бо итминон метавонем гўем, ки китоби адабиёшиноси шинохтаи тоҷик, доктори илмҳои филологӣ, профессор Матлубаи Мирзоюнус «Адабиёти миллӣ ва муколамаи фарҳангҳо» сазовору арзандаи Ҷоизаи адабии ба номи устод Садриддин Айнӣ мебошад.

Баҳром МИРСАИДОВ,
номзади илмҳои филологӣ, дотсенти
Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи
 академик Бобоҷон Ғафуров, узви
Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Мухтор АБДУЛЛОЕВ,
Аълочии фарҳанги
 Ҷумҳурии Тоҷикистон,
Сурайё ҲАКИМОВА,
номзади илмҳои филологӣ,
устоди Донишгоҳи давлатии Хуҷанд
ба номи академик Бобоҷон Ғафуров

Читать далее

Пири ҳунармандон

Ҷиҳати дар амал татбиқ намудани дастуру супоришҳои Асосгузори сулҳу Ваҳдати миллӣ - Пешвои миилат Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ва Раиси вилоят Абдураҳмон Қодирӣ бобати эҳё намудани ҳунарҳои миллии ниёгон, баланд бардоштани ифтихори миллӣ, арҷгузорӣ ба фарҳанги воло, тарбияи зебоипарастӣ, тарғибу ташвиқи либосҳои миллӣ, таъсиси ҷойҳои корӣ, ба касбомўзӣ ҷалб кардани занону духтарони хонашин ва ба насли оянда пешкаш кардани ҳунари аҷдодӣ, паст кардани сатҳи камбизоатӣ ва коҳиш додани сафи занҳои муҳоҷир тўли чанд сол аст, ки бо дастгирии Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилояти Суғд ҳунарҳои дастии қолинбофӣ, сўзанидўзӣ, атласу адрасбофӣ рушд карда, дар ин муддат дар вилоят зиёда аз 150 маркази таълимию истеҳсолӣ таъсис ёфтаанд. Наздик 250 нафар ҳунарманд хушҳол аз он ҳастанд, ки метавонанд ин ҳунари аҷдодиро ба беш аз 1200 нафар шогирд омўзонида, нозукиҳои адрасбофиро сари 500 дастгоҳи атласу адрасбофӣ нишаста, аз худ намоянд.

Хабари хуш парвоз дорад, мегўянд дар урфият. Иқдоми неки эҳёи ҳунарҳои аҷдодӣ Иброҳимҷон Мамадҷонови айни ҳол 83 - соларо хушнуд сохт. Шукри давлати соҳибистиқлол кард, ки барои давом додани касби аҷдодӣ-адрасбофӣ шароит муҳайё гашту метавонад насли навинро бо ҳунари ниёгон ошно намояд.

Зодаи Ҷамоати деҳоти ба номи Ҳайдар Усмони ноҳияи Бобоҷон Ғафуров Иброҳимҷон-амак ҳанўз аз солҳои Ҷанги Бузурги Ватанӣ аз падару амакҳояш атласбофиро омўхт. Вақте мардону ҷавонписаронро ба ҷанг бурданд, ў ҳамагӣ ҳафт сол дошту ҳамроҳи модараш дар хона бо ин ҳунар машғул буд. Баробари таҳсил дар мактаби ҳафтсола бештар бо меҳнати хонагӣ машғул буданду карбос мебофтанд, ҳам барои худ ризқу рўзӣ мекарданду ҳам барои ғолибият бар адў ҳисса мегузоштанд. Солҳои баъдиҷангӣ аз меҳнати хонагӣ ба фаъолияти артел гузаштанд.

Даъват ба сафи армия Иброҳимҷонро ҳидоятгар ба сўи қуллаи донишу маърифат гардид. Мутахассиси хуби соҳаи сохтмон шуда, ба Ватан баргашт. Дар сохтани як қатор иншооти бузург саҳмгузор гардид. Меҳнати фидокорона ва бурдборонааш сабаб гардид, ки соли 1966 унвони Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистиро сазовор шуд. Ҷавони соҳибзавқ Иброҳимҷон бо вуҷуди дўст доштани касби бинокорӣ аз ҳунари аҷдодӣ дил канда натавонист. Меҳри атласу адрасбофӣ дар қалбаш маъво гирифта, ҳамроҳи фарзандони ба ҷон баробараш Саодатхону Назокатбону, Оминаҷону Исмоилҷон (шодравон), Исроилу Исобой, Майрамнисову Муҳайёхон ва Мавлудабону, 29 набераву 45 аберааш идомабахши ин ҳунари аҷдодианд. Чабераи дўстрўякаш Абдуҷалил низ бо завқи кўдакона мехоҳад аз нозукиҳои ин ҳунари воло бохабар бошад.

Иқдоми неки Раиси вилоят Абдураҳмон Қодирӣ эҳёи анъанаҳои миллиро пири ҳунармандон ба некӣ пазируфт. Шод аз он шуд, ки дар вилоят ҳунари атласу адрасбофӣ аз нав рушд мекунад. Чун дўстдори касби аҷдодӣ буд, ба бузургсолиаш нигоҳ накарда, бо азму ғайрати дучанд ба фаъолият пардохт.

Аз моҳи августи соли 2015 Иброҳимҷон Мамадҷонов зиёда аз 200 шогирдро ба тарбияи худ гирифта, ҳунари атласу адрасбофӣ омўзонд. Имрўз ин марди хирад давраи пирӣ меронаду шод аз он аст, ки номи неки худро дар симои садҳо шогирду ҳунаромўзон ва пайвандони хеш мебинад.

Марҳабо ИСОБОЕВА,
сокини шаҳри Хуҷанд

Читать далее

27 April 2017

Малах – офати долу дарахт

Чӣ тавр онро маҳв кард?

Дар мавзеи шаҳраки бунёдшавандаи Сайҳун дар мавзӯи  мубориза бар зидди малах ва дигар ҳашароти зараррасони зироатҳои кишоварзӣ семинар- машварат баргузор гардид. 

Дар кори он муовини Вазири кишоварзии Ҷумҳурии Тоҷикистон Нусратулло Мӯсоев, муовини Раиси вилояти Суғд Ориф Хоҷазода,  сардори Сарраёсати кишоварзии вилоят Хайрулло Бобозода,   сардори Муассисаи давлатии «Экспедитсияи мубориза бар зидди малахи Ҷумҳурии Тоҷикистон» Саидмурод Хайриддинов ва дигар намояндагони сохтори кишоварзӣ, деҳқонону хоҷагидорон иштирок доштанд.

Дар қисми амалии семинар сардори МД «Экспедитсияи мубориза бар зидди малах»-и вилоят Абдухолиқ Бобоҷонов иштирокдоронро бо техникаву таҷҳизоти марбутаи соҳа аз наздик шинос намуда, оид ба тарзи истифодаи техникаҳои заҳрпошӣ ва дастгоҳҳои муҳаррикӣ маълумот дод.

Мавсуф иброз дошт, ки дар Муассиса 17 трактор дар ҳолати корӣ қарор дорад.

Ҳамчунин, баҳри нобудсозии ҳашароти зараррасон ҳамасола ҳукумати ҷумҳурӣ ба муассиса кӯмакҳои зиёд мерасонад. Тасдиқи ин гуфтаҳо ин аст, ки ба наздикӣ ба коргоҳ боз 4 автомошинаи «Тайота Хайлюк»-и бо дорупошаки «Микронер», 1 автомошинаи УАЗ-3303 бо дорупошаки «УМО-81,15 дастрас  шуда,  10  мотосикл барои хизматрасонии мутахассисон дар ҷойҳо дастрас гардид.

Саидмурод Хайриддинов изҳор дошт, ки истифодаи техникаҳои мазкур метавонад, дар ҷойҳо баҳри бештару тезтар нобудсозии ҳашарот мусоидат намояд ва корбариро дар он ҷойҳое, ки малах ба мушоҳида мерасад, хубтар ба роҳ монанд. Бо ин таҷҳизоти дар автомошинаҳо васлгардида, рӯзе аз 150 то 200 гектар замине, ки дар он малах паҳн шудааст, коркарди кимёвӣ гузаронидан мумкин аст.

Дар қисми назариявии семинар Хайрулло Бобозода қайд намуд, ки мақсади асосӣ ин, пеш аз ҳама, нигоҳ доштани зироати кишоварзӣ, боғу токзорҳо ва чарогоҳҳо аз малах, баланд бардоштани сифат ва ҳосилнокии зироатҳои кишоварзӣ, инчунин дар ин замина афзун намудани ҳаҷми маҳсулоти рақобатпазири ватанӣ мебошад.

Муовини Раиси вилоят Ориф Хоҷазода гуфт, ки дар шаҳру ноҳияҳои вилоят мушоҳидаҳои баҳорӣ оғоз гардида, имрӯзҳо ин кор муташаккилона идома дорад.

Дар ҷамъбасти кори семинар-машварат дар самти  корҳои пешгирӣ ва ҳифзи  растаниву зироатҳо аз ҳашароти зараррасон ва паҳншавии малах ба мутасаддиён супоришҳои мушаххас дода шуд.

Улуғбек ХУДОЙБЕРДИЕВ,
«Ҳақиқати Суғд»

Читать далее