October 2017

31 October 2017

Сайри олами нафосат

Чуноне иттилоъ дода будем, санаҳои 25-27 октябри соли 2017 як гурўҳ ҳунармандони шаҳру навоҳӣ дар Истироҳатгоҳи солимгардонии кўдакон, наврасон ва ҷавонони ба номи «20- солагии Истиқлолияти Ҷумҳурии Тоҷикистон» ба омўзиши ҳунарҳои халқӣ, аз қабили адрасбофию сўзанидўзӣ, зардўзию қолинбофӣ машғул шуда, байни ҳам мубодилаи таҷриба карданд ва дар як вақт дўстию рафоқати хешро мустаҳкам намуданд.

Андешаҳои иштирокдорони семинар гуногун буда, ҳар яке аз баргузории чунин курсҳои омўзишӣ изҳори ақида намуданд. Фишурдаи суҳбати мо бо ҳунармандони вилоят барои ривоҷу равнақ ёфтани ҳунарҳои қадимаи миллӣ мусоидатгар хоҳад буд.

Сармутахассиси муассисаи давлатии Маркази эҳё ва рушди адрасбофии дастӣ ва дигар ҳунарҳои халқӣ Салимабону Каримова иброз медорад, ки мақсади баргузории семинари мазкур дар баробари таҷрибаандўзӣ эҳё намудани ҳунарҳои миллии ниёгон, арҷгузорӣ ба фарҳанги воло, тарбияи зебоипарастӣ, тарғибу ташвиқи либоси миллӣ, таъсиси ҷойҳои корӣ, ба касбомўзӣ ҷалб кардани занону духтарони хонашин ҷиҳати дар амал татбиқ намудани дастуру супоришҳои Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ва Раиси вилоят Абдураҳмон Қодирӣ мебошад.

Сафина Ҳофиззода иштирокчии кўчактарини семинари мазкур маҳсуб меёбад. Ў хонандаи синфи панҷуми муассисаи таҳсилоти миёнаи умумии № 27-уми Ҷамоати деҳоти Оббурдони ноҳияи Мастчоҳ аст. Дар хонадон фарзанди калонӣ буда, аз модари ҳунармандаш Мавҷуда Ҳакимова нозукиҳои ҳунари адрасбофиро азхуд кардааст. Айни замон дар Маркази таълимию истеҳсолии «Сафина», ки дар ҳудуди ноҳия таъсис ёфтааст, фаъолият дорад. Сари се дастгоҳи адрасбофӣ занону духтарони мастчоҳӣ аз Сафинаву модараш нозукиҳои ин ҳунари волоро меомўзанд. Ў бар замми адрасбоф будан аз сеҳри сухану санъати шеъргўӣ огоҳ асту шеърҳои эҷодкардааш дар васфи адрасбофдухтарон, Ватан, модар, Пешвои миллат мебошад.

Мафтунабону Мамадҷонова зодаи Исфарамарз буда, хушбахт аз он аст, ки дар даврони соҳибистиқлолӣ ба камол мерасад. Аз рўзе, ки дар яке аз ноҳияҳои пойтахти кишварамон корхонаи саноатӣ ба фаъолият шуруъ карду Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат-Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар маросими ифтитоҳи он иштирок ва Мафтунаро сари дастгоҳи адрасбофӣ дида, барояш дуои нек доданд, шавқу завқи ҳунари пешакардааш боз ҳам бештар дар замираш боло гирифт. Вақте ўро ба ҳайси мураббӣ барои омўзонидани ҳунари адрасбофӣ ба занону духтарони Бадахшону Вахш вобаста карданду сари чаҳор дастгоҳ наздик понздаҳ нафар аз сеҳри адрасбофӣ бохабар шуданд, эътиқодаш нисбат ин ҳунар боло рафт.

Духтараки соҳибҳунар адрасбофиро аз ҳунармандони Маркази таълимию истеҳсолии «Дугонаҳо»-и ноҳияи Бобоҷон Fафуров омўхта, нахуст фаъолияти кориашро аз таъсиси маркази истеҳсоли адрасбофии «Файзи Навгилем» оғоз бахшид ва дар муддати кўтоҳ тавонист зиёда аз 20 шогирд тарбия намояд. Дар озмуни вилоятии «Дастони моҳир» сазовори ҷойи аввал ва дар озмуни ҷумҳуриявӣ бо бофтани нақши матои «Лолача» сазовори мақоми саввум гардид. Мафтунахон дар баробари ишқу ҳаваси дўзандигиву адрасбофӣ доштанаш, дар оянда омўзгор шуданист. Алҳол донишҷўи соли аввали факултаи забон ва адабиёти тоҷики Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Fафуров буда, аз устодони соҳибтаҷриба сабақи маърифат меомўзад.

Барои Гулнорахон Ортиқова ҳунари зардўзӣ аҷдодӣ аст. Аз хурдсолӣ аз модари омўзгораш Назирахону падари косибаш Акбархоҷа тарбияи хуб гирифтаву аз нозукиҳои ҳунарҳои қадима бохабар гашт. Ҳанўз дар синфи чорум мехонду назди волидайни соҳибҳунараш нишаста, ҳамроҳашон нақш мекашиду ранг мепартофт, медўхту аз ороишҳои ҳосилшуда завқ мекард. То нақшҳои кашидаву дўхтааш босифат бароянд, Гулнора хеле заҳмати зиёд мекашид. Нахустин маҳсули дастонаш дар намоишгоҳе, ки аз 52 давлати дунё меҳмонон иштирок доштанд, баҳои арзанда гирифт. Ҳангоми ташрифи Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон ба Боғи Сайфи Исфарангии шаҳри Исфара тасвири кўза бо гулҳоро, ки тамоми нозукиҳои ҳунари зардўзӣ дар он корбаст шуда буд, намояндаи Ҷумҳурии Қирғизистон харидорӣ намуд. Ба даст гирифтани шаҳодатномаи «Зардўзи беҳтарин» дар озмуни ҳунармандони дастӣ, ки дар шаҳри Ўши Ҷумҳурии Қирғизистон баргузор гардид, пайроҳаи ҳунарии Гулнорахонро ба олами зебоиофар боз ҳам фарох кард.

- Иштирок дар семинари вилоятӣ бароям хурсандибахш буд. Зеро аз олами зебоиофари дигар ҳунарҳои аҷдодӣ низ бохабар шудам. Ҳунарҳои қуроқбофию адрасбофӣ, қолинбофию сўзанидўзӣ низ нозукиҳои худро дошта, мо, ҳунармандон тавонистем байни худ мубодилаи таҷриба намоем. Бар замми ин, тамошои мавзеъҳои таърихии вилоят-Қасри Арбоб, Боғи Камоли Хуҷандӣ, Хона-музейи шоир, Осорхонаи таърихӣ-кишваршиносӣ бароям хеле мароқангез буданд, - иброз дошт Гулнорахони исфарагӣ.

Адрасбофи машҳури ноҳияи Айнӣ Мавзуна Ҳасанова аз модаркалону модараш асрори қуроқдўзию дўзандагиро ба хубӣ омўхта буд. Ҷиҳози арўсони деҳаи Дар-Дари ноҳияи Айнӣ ҳамеша бо дастони муъҷизаофари ин бонуи даҳ панҷааш ҳунар оро меёфтанд. Бо таъсиси Маркази истеҳсолии «Дугонаҳо» хост ин ҳунари аҷдодиро омўхта, маҳорати адрасбофиашро низ санҷад. Ба он муяссар ҳам шуд. Имрўз ҳамроҳаш панҷ гулдухтараш Зулолаву Нигора, Зулфираю Камола ва Шукронаи шашсола ҳам адрасбофӣ мекунанду рўзгорашонро тавассути ҳунари азхудкардаашон обод мегардонанд. Занону духтарони деҳаи Дашти қозии Ҷамоати деҳоти Ёрӣ, деҳаи Киштудаи шаҳраки Ревад аз ин бонуи соҳибҳунар адрасбофиро омўхтаанду барои ривоҷу равнақи ҳунарҳои миллӣ заҳмат мекашанд.

- Баргузории семинари ҳунармандон бароям дари орзуҳоро кушод. Ҳангоми машғулиятҳо бохабар гардидем, ки адрасбофӣ нозукиҳои ба худ хос доштааст. Фаҳмида тавонистам, ки ҷилою нафосати бештари матоъ аз чист. Бар замми ин, нақшбандию йўрмакунӣ аз ҷониби ҳунармандон Монадҷон ва Иноятхон омўзонида шуд, ки мо, адрасбофон метавонем дар маҳалли зисти худ онро ҷорӣ намоем. Ҳарчанд ин намуди матоъбофӣ дар аввал душвор аст, аммо саъю кўшиш ва ғайрати беандоза метавонад моро ба қуллаи мақсуд бирасонад, - гуфт Мавзуна Ҳасанова.

Баргузори семинари омўзишию таҷрибаандўзӣ дар ҳақиқат олами навгониҳоро ба ҳунармандон во намуд. Аз ин пас зардўз метавонад адрасбоф бошаду қолинбоф дўзанда ва ё, баръакс. Аз ҳама муҳимаш, ҳеҷ як бонуи хонадон бекор намонда, бо шуғли писандидаи худ машғул хоҳад гашт. Мо ба ин имтинони комил дорем.

Шоира САЛИМОВА,
«Ҳақиқати Суғд»

Читать далее

Ҳиммату саховат – фарзи инсонӣ

Чунонки Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон таъкид доштаанд, парасторӣ намудани ятимону маъюбон ва кўдакони бепарастор вазифа ва рисолати асосии Ҳукумати кишвар буда, дастгирии ин табақаи аҳолӣ аз ҷониби сохтору мақомоти давлатӣ ва ташкилоту муассисаҳо низ ба роҳ монда шудааст. Солҳои охир ба ин ташаббуси неку хайрхоҳона соҳибкорону тоҷирони саховатманд ва дигар шахсони ҳимматбаланди мамлакат низ пайравӣ намуда, онҳо ба ятимону маъюбон, оилаҳои камбизоат ва муассисаҳое, ки чунин шахсон тарбия мегиранд, кўмакҳои беғаразона мерасонанд.

Тибқи ин дастури Пешвои миллат бахшида ба Рўзи Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон мутобиқи нақшаи Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилоят, ки онро Раиси вилояти Суғд Абдураҳмон Қодирӣ тасдиқ намудааст, хонандагон ва тарбиятгирандагони мактаб – интернатҳо барои пиронсолон ва маъюбон, муассисаҳои махсуси томактабӣ, мактаби бачагони ятим ва маъюб ва хонаҳои кўдакон аёдат гардида, дар ин муассисаҳои иҷтимоӣ чорабиниҳои фарҳангӣ доир мегарданд.

Тибқи маълумоти мавҷуда алҳол дар вилоят маҷмўан, 21 муассисаи иҷтимоии тарбиявӣ ва парасторӣ амал мекунанд, ки дар онҳо беш аз 1900 нафар ба таълиму тарбия ва нигоҳубин фаро гирифта шудаанд.

Муассисаи давлатии «Хона – интернати беморони руҳӣ дар ноҳияи Ҷаббор Расулов», «Хонаи кўдакон» - и шаҳри Хуҷанд, муассисаи махсуси таълимию тарбиявии давлатии Мактаб – интернати ёрирасони шаҳри Хуҷанд, мактаб - интернат барои кўдакони ятиму бепарастор дар шаҳри Истаравшан, муассисаи таълимӣ – парваришгоҳи рақами 40-и шаҳри Конибодом, мактаб – интернати Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилояти Суғд дар шаҳри Бўстон, Маркази вилоятии барқарорсозӣ ва солимгардонии кўдакон дар ноҳияи Бобоҷон Ғафуров аз ҷумлаи ин муассисаҳои иҷтимоӣ мебошанд.

Мавриди зикр аст, ки солҳои охир ин ташаббуси неку хайрхоҳонаро соҳибкорону тоҷирони саховатманд ва дигар шахсони ҳимматбаланд низ пайравӣ менамоянд ва ба ятимону маъюбон, оилаҳои камбизоат кўмакҳои беғаразона мерасонанд.

Воқеан ҳам дастгирӣ ва ғамхорӣ дар ҳаққи ятимону бепарасторон амали нек ва шоиста аст.

Хабарнигори
«Ҳақиқати Суғд»

Читать далее

Мулоқоти Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон бо Раиси Маҷлиси миллии Ҷумҳурии Арманистон Ара Баблоян

Дирӯз дар Қасри миллат Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Раиси Маҷлиси миллии Ҷумҳурии Арманистон Ара Баблоянро ба ҳузур пазируфтанд.

Дар суҳбати самимӣ, ки дар фазои ҳусни тафоҳум ва ҳамдигарфаҳмӣ ҷараён гирифт, аз сатҳу сифати ҳамкориҳои гуногунҷанбаи Тоҷикистон ва Арманистон, хусусан равобити байнипарлумонӣ ва муколамаи доимии сиёсии сатҳи баланд дар давоми 25-соли барқарории муносибатҳои байнидавлатӣ изҳори қаноатмандӣ карда шуд.

Читать далее

Ҷавонони мо фаромўшхотиранд?

Яке аз бемориҳое, ки ҷомеаи имрўз бахусус, ҷавононро ба ташвиш овардааст, ин фаромўшхотирӣ мебошад. Бо ин сабаб баъзан инсон фаъолияти муътадили худро гум карда, кораш бесифат мешавад. Оид ба сабабҳои пайдоиши ин беморӣ, омилҳои ба он таъсиррасонанда ва табобати ин иллат духтури асабшиноси Маркази саломатии Ҷамоати деҳоти Унҷии ноҳияи Бобоҷон Ғафуров Аскар Почоев изҳори ақида менамояд.

Сабабҳои асосии ба фаромўшхотирӣ гирифтор шудани инсон асабонияти аз ҳад зиёд, серкорӣ, таҳти фишор қарор гирифтан мебошад, -зикр намуд духтури Почоев.

Имрўзҳо ҷавонон дар ду-се ҷой кор мекунанд ва аксар вақт барои истироҳат фурсат намеёбанд. Кори аз ҳад зиёд асаби инсонро хаста карда, фаъолияти мағзи сарро суст мегардонад. Дар натиҷа витаминҳоро аз худ намудани мағзи сар суст шуда, ин ба фаромўшхотирӣ боис мегардад. Дар ин ҳолат шахс наметавонад ҳодиса, факту рақам ва дигар чизҳои дидаву шунидаашро дар хотир нигоҳ дорад.

Суст шудани хотираи инсон инчунин, бештар ба технологияҳо такя кардани ў аст. Ҷаҳони муосирро бе технологияҳои иттилоотӣ, телефонҳои мобилӣ, интернету компютер тасаввур карда наметавонем. Масалан, вақте инсон ҳисобу китобро бе ҳисобкунак, телефон ё компютер иҷро мекунад, мағзи сари ў кор карда, ҳуҷайраҳои он инкишоф меёбанд. Ҳамарўза дидану шунидани хабарҳои даҳшатовар, куштору амалҳои ҷинояткорона асаби инсонро хароб карда, кори майнаро заиф мегардонад.

Омили дигари таъсиррасонанда ин хўрокхўрии нодуруст мебошад. Аксар вақт мо бо сабаби надоштани вақт ё серкорӣ саросема хўрок истеъмол менамоем ё он хўрокҳоеро истифода мебарем, ки дар таркибашон витаминҳо ва моддаҳои барои организм зарурӣ кам мебошанд. Хўришҳои тезтайёршаванда ё аз маҳсулоти табиӣ (натуралӣ) ғанӣ набуда, барои инсон фоидабахш нестанд. Дар натиҷа тани инсон бо элементҳои зарурӣ таъмин нагардида, гирифтори ин беморӣ мешавад.

Хоб яке аз талаботи шабонарўзии организм аст. Ҳангоми хоб ҳуҷайраҳои асаби инсон ором гирифта, қобилияти меҳнатии худро барқарор мекунанд. Камхобӣ ба инсон зарар дорад. Дар натиҷаи камхобӣ низ мағзи сари инсон наметавонад ба таври дахлдор фаъолият дошта бошад. Барои ба хотир овардани ҳодиса, факту рақам ё дигар зарурат мо маҷбур мешавем, ки ба организм фишор оварда, онро барои ба ёд овардан водор намоем. Ин ҳолати сарборӣ ба организм низ метавонад боиси фаромўшхотирӣ гардад.

Норасоии об дар организм инчунин, метавонад сабаби фаромўшхотирӣ гардад. Организми инсон ҳангоми бо об таъмин будан иттилооти бештареро ҳифз мекунад. Ҳеҷ ягон нўшокиҳо, аз қабили чой, қаҳва, нўшокиҳои газнок наметавонанд бо оби табиӣ баробар бошанд. Аз ин лиҳоз, барои одам истеъмоли оби табиӣ зарур аст.

Солҳои пеш бемории фаромўшхотирӣ асосан байни калонсолон мушоҳида мешуд. Аммо солҳои охир ин иллат байни ҷавонон, донишҷўёну толибилмони макотиб низ ба назар мерасад. Муолиҷаи фаромўшхотирӣ имконпазир буда, он муддати зиёдро талаб мекунад ва пешгирӣ намудани ин беморӣ аз муолиҷа дида осонтар аст. Барои эмин доштан аз фаромўшхотирӣ инсон сараввал бояд худро аз асабонии зиёд нигоҳ дорад. Каме ба ҳаёт фориғболона нигариста, худро таҳти фишор қарор надиҳад. Бояд нақшаи корӣ ва истироҳати худро дошта бошад, то ин ки организм барои барқарор шудан имконият пайдо намояд. Меваву сабзавоти табииро мавриди истифода қарор дода, меъёри хоби худро таҳти назорати қатъӣ бигирад. Бо варзиш, кори ҷисмонӣ машғул шуда, бештар истироҳат ва тарзи ҳаёти солимро пеша намояд.

Улуғбек ХУДОЙБЕРДИЕВ,
«Ҳақиқати Суғд»

Читать далее

Чоҳи амудӣ дар Андарсой

Бо дастгирии Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилоят дар Ҷамоати деҳоти Андарсойи ноҳияи Спитамен аз тарафи Идораи истифодабарии оби нўшокии ноҳияи Мастчоҳ моҳи июни соли равон як чоҳи амудӣ бо арзиши лоиҳавии 208 ҳазор сомонӣ кофта, моҳи октябри ҳамин сол ба истифода дода шуд.

Юсуфхуҷа Асроров – сардори идораи корхонаи истифодабарии оби нўшокии ноҳияи Мастчоҳ дар суҳбат изҳор дошт, ки барои 550 нафар аҳолӣ як чоҳи амудӣ кофта, мавриди баҳрабардорӣ қарор дода шуд ва мушкилоти чандинсолаи сокинон ҳалли худро ёфт.

Дилрабо Эгамова - сокини ҷамоати мазкур миннатдориашро ба роҳбарияти мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилоят расонида, гуфт, ки чандин сол мо аз оби ошомиданӣ танқисӣ доштем, имрўз ин муаммо ҳалли худро ёфт, ки басо шод ҳастем.

Нодир ТУРСУНЗОДА,
«Ҳақиқати Суғд»

Читать далее

30 October 2017

Нигоҳе ба таърих ва фарҳанги ниёгон

Солҳои роҳбарии Ҷаббор Расулов санъати театрӣ хеле инкишоф ёфт. Театри опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ, Театри академӣ-драмавии ба номи Абдулқосим Лоҳутӣ, Филармонияи давлатии Тоҷикистон, ансамблҳои рақсӣ ва эстрадӣ, театрҳои касбӣ ва халқии вилоятҳо ва шаҳру ноҳияҳои ҷумҳурӣ бомуваффақият амал карда, намоишномаҳо ва барномаҳои ҷолиби консертиро ба маърази тамошобинон гузоштанд.

Дар театрҳои ҷумҳурӣ асарҳои классикони ҷаҳонӣ, асарҳои нависандагони ҷумҳуриҳои собиқ Иттиҳод, адибони мамлакатҳои хориҷӣ ва асарҳои драматургони тоҷик ба саҳна гузошта шуданд.

Дар тӯли фаъолияти Ҷаббор Расулов ба таҷлили ҷашну маросимҳои симоҳои машҳури илму адаб ва фарҳангу санъати тоҷик таваҷҷуҳи зиёд зоҳир карда, барои дар сатҳи баланд созмон додани онҳо тадбирҳои мушаххас меандешид. Бо қарори ЮНЕСКО баргузор шудани ҷашнҳои 100-солагии зодрӯзи Садриддин Айнӣ (соли 1978) ва 1000 –солагии Абуали ибни Сино (соли 1981) баҳри собит сохтани волоияти тамаддуну фарҳанг, илму адаби миллат ва ба ин васила боло бурдани обрӯ, нуфуз ва эътибори Тоҷикистон дар арсаи байналмиллӣ мусоидат карданд.

Ҷаббор Расулов барои пойдор намудани дӯстии халқҳои собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ, инкишофи робитаҳои мутақобилаи фарҳангии Тоҷикистон бо дигар кишварҳо хизмати бузурге кардааст. Ташкил ва баргузор намудани даҳа, ҳафта ва рӯзҳои санъату адабиёти тоҷик дар ҷумҳуриҳои собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ ва манзури мардуми ин кишварҳо гардондани фарҳангу ҳунари бойи халқи тоҷик ҳамеша дар мадди назари Ҷаббор Расулов қарор дошт. Намоиши дастоварду комёбиҳои адабиёту санъат, боздидҳои ҳунармандон, ҳамкориҳои судбахши адибон ва гуруҳҳои ҳунарӣ маҳз тавассути баргузории чунин чорабиниҳои мӯҳташами фарҳангӣ амалӣ гардиданд.

Баргузории даҳаю ҳафтаҳои адабиёту санъат ва рӯзҳои фарзанди Украина ( 1961), қирғиз (1961,1976), озар (1962), қазоқ (1963), белорус (1965), Федератсияи Русия (1967), ӯзбек (1968), литвонӣ (1969), арман (1972) дар Тоҷикистон ва даҳаю ҳафта ва рӯзҳои адабиёту санъати тоҷик дар Украина (1962), Қирғизистон (1962), Федератсияи Русия (1966), Молдавия (1967), Литва (1970), Арманистон (1975), ӯзбекистон (1981) барои таҳкими робитаи мутақобилаю адабию фарҳангии Тоҷикистон бо ҷумҳуриҳои собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ, эҷоду тарҷума ва нашри беҳтарин осори илмию адабӣ заминаи воқеӣ фароҳам оварданд.

Бо ташаббуси шахсии Ҷаббор Расулов ҳар сол дар кумитаи марказии ҳизби Коммунистии Тоҷикистон бо арбобони санъат ва адибону шоирони намоёни Тоҷикистон, аз ҷумла Мирзо Турсунзода, Боқӣ Раҳимзода, Мирсаид Миршакар, Ҷалол Икромӣ, Сотим Уғулзода, Фотеҳ Ниёзӣ, Мӯъмин Қаноат, Фазлиддин Муҳаммадиев, Зиёдулло Шаҳидӣ, Шарофиддин Сайфиддинов, Борис Кимёгаров, Хушвақт Хушватов ва дигарон  мулоқоти тӯлонӣ баргузор мегардид. ҳар кадоми онҳоро бо мароқ гӯш мекард, эродҳо ва пешниҳодҳояшонро ба эътибор мегирифт ва роҷеъ ба инкишофи маданияти миллат қарорҳои муфид қабул мекард. Хуб аст, ки ҳоло ин анъанаро Эмомалӣ Раҳмон давом медиҳанд ва бо зиёиён робитаи мунтазам доранд.

Барои қадрнамоӣ ва ҳавасманд гардонидани аҳли илму адаб, арбобони санъату ҳунар, бо ибтикори Ҷаббор Расулов як қатор мукофотҳои давлатии Тоҷикистон таъсис ёфтанд. Аз ҷумла, соли 1963 мукофоти давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллои Рӯдакӣ созмон дода шуд, ки ҳамчун мукофоти олии ҷумҳурӣ барои комёбиҳои намоён дар соҳаи адабиёт, санъат ва меъморӣ то имрӯз амал мекунад. Санъаткорону ҳунармандони тоҷик, аз қабили Г.Завқибеков, (1965), Аҳмад Бобоқулов, Мирзораҳмон Олимов, Малика Собирова, Музаффар Бурҳонов (1967), Аслӣ Бурҳонов (1970) аз аввалинҳо шуда сазовори ин мукофот гардиданд.

Таъсиси як қатор осорхонаҳои адибони шинохтаи ҷумҳурӣ, аз қабили Осорхонаи Садриддин Айнӣ (1963), Осорхонаи Абдулқосим Лоҳутӣ (1981), Осорхонаи Сайдалӣ Вализода (1981), ташкили Осорхонаи таъриху кишваршиносии Кӯлоб (с.1968), ташкили фаъолияти Осорхонаи миллии Тоҷикистон ба номи Камолиддини Беҳзод, Осорхонаи ҷумҳуриявии таъриху кишваршиносии ба номи Рӯдакии шаҳри Панҷакент ва дар заминаи онҳо ба роҳ мондани тарғибу ташвиқи ёдгориҳои таърихӣ ва арзишҳои миллию умумибашарӣ, аз силсилаи корҳое буданд, ки Ҷаббор Расулов таваҷҷӯҳи хоса зоҳир мекарданд.

Ҷаббор Расулов ҳамчун роҳбари кордон, шахси дурандеш ва соҳибмаърифат кӯшиш мекард, ки ягон паҳлӯи ҳаёти мардум аз мадди назар дур намонад. ӯ хуб мефаҳмид, ки фарҳанг дар ҳаёти ҷомеа нақши бузург дорад.

Солҳои 60-70 соҳаи табъу нашри ҷумҳурӣ ба комёбиҳои беназир муваффақ шуд. Фаъолияти нашриёту матбааҳо беҳтар гардид. Ноширони тоҷик ба нашри беҳтарин осори классикони тоҷик шурӯъ карданд. Теъдоди нашри адабиёти бадеӣ ва бачагонаи тоҷик, осори нависандагони ҷумҳуриҳои собиқ Иттиҳод ва кишварҳои хориҷӣ тадриҷан афзуданд. Масалан, танҳо соли 1964 дар ҷумҳурӣ 636 номгӯи китоб бо адади 4 млн. 854 ҳазор нусха интишор ёфт. Маҳз дар солҳои 60-ум «Шоҳнома»-и безаволи Абулқосим Фирдавсӣ, куллиёти Абулқосим Лоҳутӣ, куллиёти Абдусалом Деҳотӣ ва адибони дигари тоҷик чоп шуданд. Ёдовар шудани дӯстиву рафоқати тарафайни Ҷаббор Расулов ва адибони маъруфи халқи тоҷик Мирзо Турсунзода ва Боқӣ Раҳимзода як нав нишони эҳтирому ғамхории рӯзафзуни роҳбари софдилу хирадманди тоҷикон нисбат ба аҳли қалам мебошад. Он солҳо адибони тоҷик дар баробари эҷоди асарҳои пурарзиш дар идоракунии давлат ва роҳбарони ҷумҳурӣ кӯмаки калон мерасониданд.

Қайд кардан ба маврид аст, ки нависандагон, рассомон, бастакорон, кинематографистон, устодони саҳнаи ҳунар баробари ҳаёт қадам мегузоштанд. Мулоқоти эҷодӣ бо меҳнаткашон дар сохтмонҳо ва корхонаҳо, дар колхозу совхозҳо, намоишҳо ба онҳо барои дурустар, равшантар ва ба таври эътимодбахш баён намудани мавзӯъҳои имрӯза ва офаридани асарҳои таассуротбахш дар бораи меҳнати қаҳрамононаи пешқадамону пешсафони панҷсола кӯмак мерасонанд.

Хушрўз ТЕМИРОВ, докторанти
факултаи таърих ва ҳуқуқи ДДХ ба номи
академик Бобоҷон Fафуров

Читать далее

Истифодаи бозиҳои компютерӣ баҳри мустаҳкам намудаи пояҳои ахлоқӣ

Албатта, назари маъруфе ҳаст,  ки ҳар навъ идеяро  ва  ғолибан ғояҳои бикрро дар фитрати наврасону ҷавонон бо воситаи бозиҳои компютерӣ  ва  сенарияҳои  аҷиби  ангоравӣ бе ягон  мушкилӣ  ҷой додан  мумкин  аст.

Дар  ҷавоб  ин  ақлҳои  ҷавон чун  вулқонҳо  ба хурӯш омаданашон аз эҳтимол дур  нест, ки ҷараёни нерӯманди онро ба самти  созгору  бунёдгузор  ҳидоят намудан амали   хайр  низ ҳаст. Устодони  «Кафедраи технологияи саноатӣ ва иттилоотӣ» ва «Фанҳои табиӣ-риёзӣ  ва  барномасозӣ»-и ФДТТ дар шаҳри Исфара дар замони ҷаҳонишавии  иттилоот  ва  технологияҳо  барои  ҷавоб  гуфтан  ба дархостҳои   тамаддуни муосир дар ҷустуҷӯи пешниҳодҳои ҷолибе низ  ҳастанд,  ки  то    таваҷҷуҳи   донишҷуёнро  ба  фанҳои  муҳими тахассусӣ бедор бинамояд.

Саволе  матраҳ  мегардад,  ки  мо  аз  тамаддуни  ҷаҳонӣ  чиро интизорем ва  ба ин даргоҳ  чӣ колое пешниҳод  намуда метавонем?.

Дар ҷаҳони имрӯз масоили ҷаҳонишавии бошитоби иттилооту технологияҳо,  иқтисоду  сиёсат  як  амри  муқаррарӣ  гаштааст  дар рақобат  бо  дигар  кишварҳо  Тоҷикистони  соҳибистиқлол  чӣ  ҷойгоҳе ишғол ва чӣ обрӯю нуфузеро   доро ва чӣ андешаву идеяҳои навинро ба ҷилва хоҳад гузошт.

Барои  он  ки  моро  як  мусоҳиби  донову  моҳир  ва  сазовори гуфтугӯ бихонанд    зарур аст, ки  ба марази эшон дастовардҳои худро аз таърихи бостонии хеш   имрўз бо мундариҷаи  нав  бо он  шаҳдҳои аҷибу ғариб ва таҳайюрангезе  ба дастархони  эшон бояд гузорем. Чун ҳикмате  ҳаст,  ки  мефармояд «Дунёро ба шигиф андоз дунё аз они туст».   Мо ҷаҳониёнро бо кадом масолеҳи фарҳангии хеш имрӯз ба таҳайюр оварда метавонем?

Комилан бовар дорем, ки дар зиндагонии  ҳаррӯза барои ҳалли масоили гуногун ёрии фарҳангу ҳунарро ҳар фарди ҷамъият борҳо дарк бинмудааст. Рӯ овардан ба асолати хеш, он раванду технологияҳои асотирии касбу ҳунарҳо ва он фановариҳое ки кайҳо ба гушаи фаромӯшӣ рафтаро имрӯз эҷодкорона бо мундариҷаи нав эҳё намудан  басо  саривақтист. Ин  амал  метавонад бисёр шаҳрвандонро ба  кору ҳунарҳои   наву фарогир  машғул бисозад ва  дар ин замина  моро дар як вақт ба ҷаҳони имрўз муаррифӣ  низ менамояд.

Бо  воситаи  технологияҳои  иттилоотии  шохагӣ,    таҳшаванда    ва хотироти ҳангуфт имрӯзҳо аз дучарха сар карда, то тайёраҳо барномарези  намудан инчунин, сохтан имконпазир гашта истодааст.

ҳангоми ба интернет ворид шудан  аз  тамоми сайту торномаҳо ба сари    агенти  корбар    садҳо  бозиҳои  компютерӣ  (бозиҳои  роёнагӣ) мерезад. Ин  бозиҳо дар  айни  замон  бештар  хеле  фаҷу  пур  аз зӯроварӣ буда, ба таъби равонии кӯдакону ҷавонон  хеле зараровар низ ҳаст. Он ҷангҳои иттилоотие, ки аз оғозаш ҳамарӯза бонг мезанем,  ин соат бо воситаи мағзшуиҳои бозиҳо дар    фитрати  зеҳнии  фарзандони  мо  кайҳо бомуваффақият фаъолият бурда истоданд.   Ин тамаддуни иттилооти сувари некхоҳу қобилаку нарм набуда, дар бозори  рақобатҳои ноҷавонмардона шахсиятҳои  кунду манкурт ва чун  зомбиҳо    беандешаро бештар  хостгор  аст.

Мувофиқи  манъбаҳои  таърихиву  бостоншиносӣ  дар  як  худи ноҳияи Исфара  зиёда  аз  17  кўшку  қалъа мавҷуд  буд, ки агар  бо ҳамон меъмории бостониву  фақат бо мазмуну мундариҷаи нав  эҳё  сохтан  сараввал  дар  фазои  маҷозӣ    бо  воситаи    бозиҳои компютери  камоли фитрати олӣ мегардид.

Аз  тарафи дигар ин ғоя барои  ҷалби  соҳибкорони дохиливу хориҷӣ мумкин аст, қобили таваҷҷуҳ   низ бояд бошад. Барои мисол агар  ягон қалъаи таърихие, ки дар ҳудуди деҳаҳои Чилгазӣ, Кулканд, Лаккон бударо аз нав бо меъмории қадима ибтидо  дар фазои маҷози бунёд намуда баъдан марҳала ба марҳала  дар нақшаву барномарезии реалӣ  истифода  бурдан  шояд  мувофиқи    матлаб  мебуд.  

Ш.Усмонова,
И.Нумонов,
Т.Тошболтаев,
Ф.Салимов,
устодони филиали Донишгоҳи
технологии Тоҷикистон  дар шаҳри Исфара

Читать далее

Тасдиқи нишонаи 25-солагии Иҷлосияи XVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз ҷониби Пешвои миллат

Аз ҷониби Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон нишонаи 25-солагии Иҷлосияи XVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқ карда шуд.

Нишонаи мазкур ба таври васеъ метавонад ҳамчун рамзи 25-солагии Иҷлосияи XVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон истифода гардад.

Читать далее

Деваштич: Ба зимистонгузаронӣ захира мерасад

Имрўзҳо дар шаҳру навоҳӣ тибқи қарори Раиси вилоят бобати сари вақт омода намудани соҳаҳои иқтисодиёт ва иҷтимоиёт ба даври тирамоҳу зимистон корҳо ҷараён доранд.

Дар ин хусус аз рафти омодагӣ ба даври тирамоҳу зимистони солҳои 2017-2018 аз ноҳияи Деваштич дидан намудем. Тибқи иттилои Мудири шуъбаи рушди иқтисод ва савдои мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии ноҳия Алиҷон Обидов алҳол ҳамаи соҳаҳо барои зимистонгузаронӣ омода буда, маводи заруриро захира намудаанд. Номбурда қайд намуд, мутобиқ ба нақша дар ноҳия 73 нуқтаи фурўши ангиштсанг фаъолият доранд, ки аз онҳо 56 ададаш нуқтаи фурўши сайёр мебошанд. Нуқтаҳои фурўши гази моеъ 24 адад буда, нисбат ба соли гузашта 1 адад зиёд аст.

Барои давраи тирамоҳу зимистони солҳои 2017-2018 барои ташкилоти буҷетии ноҳия 935 тонна ангиштсанг ба маблағи 524541 сомонӣ харида шудааст.

Дар маҷмуъ барои муассисаҳои буҷетии ноҳия якҷоя бо бақияи ангиштсанг аз соли гузашта (114 тонна) 971,3 тонна яъне 100,3 фоизи нақшавӣ ангишсанг захира гардидааст.

Соҳаи маориф низ барои зимистони солҳои 2017-2018 омода мебошад. Алҳол дар ҳамаи муассисаҳои таълимӣ 231 печи барқӣ ва 1527 печи аловӣ насб карда шудаанд.

Тибқи иттилои мудири шуъбаи маорифи ноҳияи Деваштич Зикрулло Иброҳимов дар ноҳия 67 муассисаи таълимӣ, 7 кўдакистон ва 1 маркази таҳсилоти иловагӣ фаъолият менамоянд, ки аз онҳо 18 муассисаи таҳсилоти миёнаи умумӣ, 1 гимназия, 5 муассисаи таҳсилоти томактабӣ ва 1 маркази таҳсилоти иловагӣ ба хатти барқи озод пайваст мебошанд.

Аз ҷумла, дар муассисаи таҳсилоти миёнаи умумии №2–и деҳаи Хуштори Мухлон имрўз барои зимистонгузаронӣ беш аз 10 тонна ангиштсанг ва 5 метри мукааб ҳезум захира шудаанд.

Ҳамчунин, дар ноҳия барои гармидиҳӣ 66 генератор мавҷуд аст, ки аз ин 60 адади он дар ҳолати корӣ қарор дорад ва барои гармкунии муассисаҳо хизмат мерасонад.

Дар муассисаҳои соҳаи тандурустии ноҳия ҳам вазъи омодагӣ барои зимистонгузаронӣ қаноатбахш буда, дар маҷмуъ захираи ангиштсанг, ҳезум ба таври кофӣ ва шишабандӣ ба пуррагӣ иҷро шудааст. Аз 4 буғхона 3 адади он дар ҳолати корӣ қарор дорад.

Бо 9 генератор муассисаҳои тандурустии ноҳия гарм карда мешаванд. Захираи ангиштсанг (67 тонна), ҳезум (251 метри мукааб) ва шишабандӣ (40 метри мураббаъ)-ро ташкил менамояд.

Зимни боздид аён гардид, ки дар ноҳия Деваштич баҳри сари вақт омода намудани соҳаҳои иқтисодиёт ва иҷтимоиёт ба даври тирамоҳу зимистони солҳои 2017-2018 корҳои назаррас ба анҷом расонида шуда, омодаанд, ки зимистони имсоларо ба хубӣ паси сар намоянд. 

Истамҷони НАҶМИДДИН,
Улуғбек ХУДОЙБЕРДИЕВ,
«Ҳақиқати Суғд»

Читать далее

Журналистони ШТР “Мир”: Нақши муҳими рўзнома дар инъикоси иҷлосия

Имрўзҳо сокинони кишварамон баҳри истиқболи сазовори ҷашни фархундаи 25-солагии Иҷлосияи сарнавиштсози ХVI Шўрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷаҳду талош доранд. Бо мусоидати Раиси вилоят муҳтарам Абдураҳмон Қодирӣ бахшида ба ин санаи таърихӣ омодасозии филмнома ҷараён дорад, ки бозгўи нақши таърихӣ ва ҳалкунандаи Иҷлосия дар тақдири халқи тоҷик хоҳад буд.

Дар доираи омодасозии филми мустанади мазкур ҷурналистони Ширкати байнидавлатии телевизиону радиошунавонии «Мир»-и Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил меҳмони рўзноманигорони «Ҳақиқати Суғд» шуданд. Дар он рўзҳои ҳалкунандаву тақдирсоз маҳз ҳайати эҷодии рўзномаи вилоятӣ масъулияти инъикоси пурраву ҳамаҷонибаи рафти Иҷлосияро бар дўш дошт. Мухбири ШТР «Мир» Вера Исмоилова, Илҳом Маҳкамов ва дигар ҳайати эҷодӣ бо инъикоскунандагони бевоситаи рафти Иҷлосия-сармуҳаррири онвақтаи «Ҳақиқати Ленинобод» («Ҳақиқати Суғд») Файзулло Атохоҷаев, мухбирон Рафоат Муъминова ва Тавҳида Ҷўраева дар бобати нақши Иҷлосия дар тақдири мардуми тоҷик суҳбат оростанд.

Ҷурналистони ШТР «Мир» ҳамчунин, ҷойи баргузории Иҷлосия-Қасри таърихии Арбобро наворгирӣ намуда, бо вакилон ва иштирокчиёни Иҷлосияи ХVI Шўрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон суҳбат анҷом медиҳанд.

Ҷоиз ба зикр аст, ки Ширкати байнидавлатии телевизиону радиошунавонии «Мир» соли 1992-юм бо мақсади инъикоси ҳаёти сиёсӣ, иқтисодӣ ва гуманитарии ин мамолик бо ризоият ва ҳамкории давлатҳои ИДМ таъсис шудааст. Барномаҳои ШТР «Мир» 24 соат ҷараён гирифта, бинандагонро бо зиндагии имрўза ва таърихи давлатҳои аъзои ИДМ ошно месозад ва дар кишварҳои Федератсияи Русия, Озарбойҷон, Арманистон, Тоҷикистон, Ўзбекистон, Қазоқистон, Қирғизистон, Гурҷистон, Молдова ва Белорусия намоиш дода шуда, бештар аз 128 миллион нафар тамошобинро фаро мегирад. Дафтари кории ШТР «Мир» дар шаҳри Москваи Федератсияи Русия воқеъ буда, дар 9 давлат бахш ва намояндагиҳои Ширкат фаъолият мебаранд.

Филми мустанад дар арафаи таҷлили ҷашни Иҷлосияи таърихӣ нахуст дар Федератсияи Русия ва тавассути шабакаҳои телевизионии кишварамон намоиш дода хоҳад шуд.

 Р.Неъматова,
«Ҳақиқати Суғд»

Читать далее