06 December 2017

Машварати кории Раиси вилоят бо намояндагони соҳаи маориф

Имрӯз дар маҷлисгоҳи Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилояти Суғд машварати кории Раиси вилоят Абдураҳмон Қодирӣ бо намояндагони соҳаи маориф доир гардид ва дар он масъалаҳои ҷории соҳа мавриди баррасӣ қарор гирифт.

Дар машварат роҳбарони воҳидҳои сохтории мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилоят, муовинони соҳавии раисони шаҳру навоҳӣ, мудирони шуъбаҳои маориф, роҳбарони мактабҳои олӣ ва муассисаҳои таълимии намунавӣ иштирок намуданд.

Читать далее

МАРКАЗИ РОБИТАҲОИ ҶАМЪИЯТИИ КУМИТАИ ДАВЛАТИИ АМНИЯТИ МИЛЛИИ ҶУМХУРИИ ТОҶИКИСТОН хабар медиҳад:

 

 

 

2-юми декабри соли 2017, соати 19-у 10-дақиқа, дар минтақаи  дидбонгоҳи сарҳадии №2-и «Баҳорак»-и отряди сарҳадии «Шурообод» (ноҳияи Шамсиддин Шоҳин) убури мусаллаҳонаи ғайриқонунии қочоқбарони афғон ба қаламрави Ҷумҳурии Тоҷикистон пешгирӣ гардид. 

Марзшиканони мусаллаҳ дар ҷавоб ба огоҳии  сарҳадбонони тоҷик оид ба истодан итоат накарда, аз тамоми силоҳи доштаашон оташ кушоданд. Дар натиҷа, Сардори отряд  полковник Аҳтамов Хайриддин Талбакович дар рафти амалиёт қаҳрамонона ҳалок гардид. Чор нафар сарҳадбонон захмдор шуданд. Бо оташи ҷавобии марзбонони тоҷик се нафар қочоқбари афғон безарар гардонида шуданд, ба боқимондаи онҳо муяссар шуд, ки ба хоки Афғонистон паноҳ баранд. Дар ҷои ҳодиса 4 автомати Калашников ва беш аз 33 килограмм маводи мухаддир дарёфт ва мусодира гардид. Аз тарафи қувваҳои иловагии кӯмакрасон,  чорабиниҳои оперативӣ-ҷустуҷӯӣ нисбат ба қочоқчиёни  боқимонда идома доранд.

Хотираи  афсари шуҷоъ – Сардори отряди сарҳадии «Шурообод» Аҳтамов Хайриддин Талбакович дар қалбу ёдҳои мо якумра боқӣ хоҳад монд.    

Сарҳадчиёни ҳангоми боздошти қочоқчиён маҷрӯҳшуда бистарӣ гардидаанд, хизматрасонии зарурии тиббии онҳо таъмин карда шудааст, вазъи саломатиашон миёнаи муътадил мебошад.

МРҶ КДАМ

Ҷумҳурии Тоҷикистон

 

 

 

Читать далее

ҒОЛИБОНИ ОЗМУНИ ВИЛОЯТИИ «БАРНОМАСОЗИ БЕҲТАРИН»

 

 

 

Бо мақсади баланд бардоштани ҳавасмандии ҷавонон барои фаъолияти зеҳнӣ ва дарёфт намудани соҳибистеъдодҳои нав бо ташаббуси Раёсати кор бо ҷавонон, варзиш ва сайёҳии вилояти Суғд бахшида ба эълон гардидани соли 2017- Соли ҷавонон дар Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон озмуни «Беҳтарин барномасоз» миёни муассисаҳои таҳсилоти олии вилояти Суғд доир гардид.

Дар озмун 20 нафар омӯзгорони ҷавон, магистрантони соҳибзавқ, навовар ва соҳибҳунар, ки қобилияти ихтироъкорӣ ва сохтани барномаҳои муосиру ҷавобгӯ ба талаботи ҷомеаро доранд, ширкат варзиданд. Дар оғози чорабинӣ сардори Раёсати кор бо ҷавонон, варзиш ва сайёҳии вилоят Олим Зоҳидзода сухан ронда, аз ҷумла гуфт, ки имрӯз дар тамоми кишварҳои дунё ҷавонон ба ҳайси як нерӯи бузурги бунёдкор ва пешбарандаи ҳаёт эътироф гардидаанд ва таҳкими нерӯи иқтисодиву сиёсӣ ва иҷтимоии мамлакатро бе иштироки фаъолони онҳо тасаввур намудан душвор аст. Бешубҳа, афзалиятҳои стратегӣ насиби он давлат ва ҷомеа мегардад, ки истифодаи самарабахши афкори пешрафта, пеш аз ҳама, он нерӯи навоварро, ки густаришдиҳандаи асосии он ҷавонон мебошанд, аз худ менамоянд. Ҳадафи баргузории чорабинӣ маҳз ҳавсмандии ҷавонони фаъол  ва  равона намудани ин нерӯ бар нафъи ҷомеа мебошад.

Сипас иштирокчиёни озмун лоиҳаҳои худро пешниҳоди ҳакамон, ки иборат аз устодони варзидаи макотиби олии вилоят буданд, муаррифӣ намуданд. Қобили зикр аст, ки ҳамаи лоиҳаҳо мавриди таваҷҷуҳи аҳли иштирокдорон гардида, аз ҷониби аҳли ҳакамон баҳои баланд гирифтанд. Бояд гуфт, ки шарафи Донишкадаи политехникии Донишгоҳи техникии Тоҷикистон дар шаҳри Хуҷандро  9 нафар омӯзгори ҷавон, донишҷӯёни фаъол дар ин озмуни бонуфуз ҳимоя намуданд. Дар натиҷа Абдунабӣ Қосимов, омӯзгори ҷавони кафедраи барномарезӣ ва низомҳои иттилоотӣ бо лоиҳаи худ «Методика ва комплекси барномаҳо барои муайян кардани муаллифи матни номаълум» сазовори ҷойи аввал гардида, барандаи озмуни «Барномасози беҳтарин» гардид. Ҷои дуюмро  Н.Аъзамов, - магистранти соли 2 Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Б.Ғафуров ва  ҷои сеюмро А.Кушнерюк магистранти курси 1 Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон ишғол намуданд. Ҳамчунин магистранти Донишкадаи политехникии Донишгоҳи техникии Тоҷикистон Назирҷон Муллоҷонов соҳиби Ифтихорнома гардид. Ба  ғолибону ҷоизадрони озмун тӯҳфа ва Ифтихорномаҳо супорида шуд. Аз ҷумла Абдунабӣ Қосимов соҳиби мукофоти аз ҳама баланд – «Нотбук» гардид.

 Абдусабур Абдуваҳҳобов

 

 

 

Читать далее

Номи кӯчаҳо иваз шуданд?

Бидуни арҷгузорӣ ба таърихи дирӯз ягон миллате роҳи фардо ва дурнамои давлатиашро ба роҳ монда наметавонад. Тӯли 26 соли Истиқлолият бо шарофати сиёсати ояндабинонаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба натиҷаҳои назаррас ноил шуда истодаем. Аз ҷумла, эҳтироми гузаштагон ва пос доштани хотираи неки онҳо яке аз таъкидҳои ҳамешагии Пешвои миллат мебошад.

Масоили арҷгузорӣ ба анъанаҳои наҷиби миллӣ, гиромидошти хотираи неки арбобони илму ҳунар, ходимони давлативу ҷамъиятӣ ва пешсафони ҷомеа метавонад ба маънавиёти инсон, бахусус насли наврас ва ҷавонон таъсири мусбат расонида, ҷаҳонбиниву тафаккур, зеҳну шуур, майлу рағбати зебоиписандӣ ва ҳунару эҷоди онҳоро дар амри эҳёи анъанаҳои мардуми фарҳангсолори мо ташаккул диҳад.

Далели гуфтаи боло аз Чкаловск ба Бӯстон табдили ном кардани ин шаҳри ҷавону сабз мебошад. Азбаски шаҳри Бӯстон яке аз шаҳрҳои саноатии кишвар маҳсуб меёфт, дар он миллату халқиятҳои гуногун зиндагӣ мекарданд. Ба ин хотир, номгузории ҳамаи кӯчаҳои он дар даврони Шӯравӣ ғайритоҷикӣ буданд. Бобати ин нуктаи муҳим, яъне табдили номҳои ғайритоҷикӣ ба миллӣ масъулини мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳр чӣ тадбирҳо андешиданд?

Мудири шуъбаи рушди иҷтимоӣ ва робита бо ҷомеаи дастгоҳи раиси шаҳр Мамнур Нурзод иброз дошт, ки тибқи мактуби Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилояти Суғд аз 21-уми сентябри соли 2017 Комиссияи номгузории мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳр баҳри дар амал татбиқ намудани Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи забони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» бо мақсади эҳёи анъанаҳои неки шаҳрдориву номгузории аҷдодони бофарҳанги миллат, бархурдорӣ аз қадимияти марзу буми кишвар фаъолияти самарабахшро ба роҳ мондааст.

Дар шаҳр ҳамагӣ 120 номгӯи кӯча ба қайд гирифта шуда, то имрӯз 80 кӯчаи шаҳр, 16 кӯчаи Ҷамоати шаҳраки Палос бо пешниҳоди сокинон ва ҷомеаи меҳнатӣ дар Маҷлиси вакилони халқ мавриди баррасӣ қарор гирифт. Ҳамаи ин кӯчаҳо бо забони давлатӣ ба номи арбобон ва шахсиятҳои маъруф номгузорӣ шудаанд, - афзуд Мамнур Нурзод.

Мудири бахши бойгонӣ Мусаллама Қосимова дар суҳбат гуфт, ки баҳри баланд бардоштани ҳуввияти ватанпарастӣ ва ифтихори ватандории насли наврас, гиромидошти хотираи неки нобиғаҳои илму адаби кишвар ва бо анъанаҳои неки миллӣ номгузорӣ намудани кӯчаву хиёбонҳо ва дар ин марҳала кӯчаҳои ба номи Калинин ба 25 солагии Истиқлолият, Чапаев ба Душанбе, Лермонтов ба номи Қаҳрамони Тоҷикистон Нусратулло Махсум, Радишев ба номи Қаҳрамони Тоҷикистон Шириншоҳ Шоҳтемур иваз шуд.

Бовар дорем, дар ин радиф дигар шаҳру навоҳии вилоят бобати эҳтироми забони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба номгузории кӯчаву хиёбон, муассисаву ташкилот иқдом менамоянд.

Шаҳноза Ҳомидова,
«Ҳақиқати Суғд»

Читать далее

Боғдорӣ сердаромадтарин соҳаи кишоварзист!

Бо мақсади рушди соҳаи боғу токпарварӣ, ғанӣ гардонидани бозори дохилӣ бо мева, зиёд намудани ҳаҷми содироти маҳсулот, таъмини амнияти озуқаворӣ яке аз ҳадафҳои стратегии кишвар маҳсуб ёфта, ин нукта ба таври ҳамешагӣ дар баромадҳои роҳбарияти ҷумҳурӣ таъкид мегардад.

Дар ин замина бобати рафти иҷрои барномаҳои марбутаи соҳа бо мудири шуъбаи мевапарварии филиали суғдии Институти боғпарварию сабзавоткории Академияи илмҳои кишоварзии ҷумҳурӣ Тоҷибой Бойматов суҳбат намудем:

- Воқеан чанд сол инҷониб дар баробари пешрафти соҳоти мухталиф ба рушди соҳаи боғу токпарварӣ бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, таҳти рақами 793 аз 30 декабри соли 2015 «Барномаи рушди соҳаи боғу токпарварӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2016 – 2020» тасдиқ гардид. Тибқи ин барнома мо масъулину олимони соҳа дар самти инкишофи боғдорӣ дар мавриди ба назар гирифтани дастовардҳои илмӣ, хусусияти табиати ҳар як минтақа ва ноҳияҳои мевапарварӣ, бо мақсади оқилона шинонидану парвариши навъҳои дарахтони мевадиҳанда эътибори ҷиддӣ диҳем. Алҳол таҷриба тақозо дорад, ки ба навъҳои ниҳоли дергулкуни табиӣ ва тобоварии касаливу ҳашаротҳо диққати бештар диҳем. Шинонидани ин гуна навъҳои зардолу имконият медиҳад, ки баъди гузаштани хунукиҳои аввали баҳор онҳо ғӯра баста, ба гирифтани ҳосили дилхоҳ оварда мерасонад.

-Дар кадом минтақа навъи ниҳолҳо шинонида шуда, бештар ба чӣ гуна омилҳо бояд диққат дод?

- Натиҷаи корҳои илмию тадқиқотии мутахассисон нишон доданд, ки ҳар сол ба ҳисоби миёна 5-8 фоизи боғҳои кӯҳнаи ҳоҷагиҳои вилоят ба азнавбарқароркунӣ эҳтиёҷ доранд. Тибқи тадқиқоти муҳаққиқон масоҳати майдони боғҳои интенсивии меваҳои тухмидор бештар дар шаҳру ноҳияҳои наздикӯҳӣ-Панҷакент, Деваштич, Истаравшан, Исфара ва Ашт, боғҳои интенсивии донакдор дар ноҳияҳои Бобоҷон Ғафуров, Конибодом, Спитамен, Ҷаббор Расулов ба таври васеъ бояд ҷорӣ карда шаванд.

Дар бунёди боғҳо ба омилҳое, монанди интихоби замин, кӯчати аълосифат, реҷаи шинонидан ва шаклдарории дарахтон аҳамият додан зарур аст,

Ҳамчунин, дар боғҳои воқеъбуда дар фаслҳои тирамоҳу зимистон яхобмонӣ (як дараҷа нобуд кардани ҳашаротҳои зараррасон, зиёд намудани захираи намии замин, эмин доштани гулҳои дарахтон аз хуникиҳои аввали баҳор, кам кардани тухмиҳои алафҳои бегона ва ғайра) манфиати бештар дорад. Бурридан ва ба шаклдарории шохҳои дарахтон яке аз тадбирҳои асосӣ ҳисоб меёбад. Хусусиятҳои хоси биологии дарахтони мевадиҳандаро ба назар гирифта, байни шохсор шамол ва нури офтоб барои таъмини фаъолияти ҷараёни сабзиш зарур мебошад. Шохҳои хушкшуда ва касалро ҳатман мебуранд, то ки ниҳолҳо устувор гарданд.

- ғизонокии замини боғҳо ва таъминот бо нурии минералӣ дар серҳосилии боғҳо нақши муҳим дорад...

- Бале, додани меъёри муқарраршудаи нуриҳои минералӣ ва органикӣ ҳосилнокиро баланд мебардорад, дар хок миқдори зарури элементҳои ғизоӣ таъмин мегардад. Заминҳои санглоху регдор бошанд, камғизо буда, ҳосилнокиашон паст, қобилияти баланди филтркунӣ дошта, ба миқдори пурра додани нуриҳои минералӣ ва органикиро талаб мекунанд. Дар боғҳои ҳосилдеҳ нуриҳои минералӣ бо меъёрҳои N-200 кг, Р-180кг, К-120 кг, дар боғҳои ҷавон бошад, ду баробор кам дода мешавад. Нуриҳои минералии фосфорӣ ва калийдорро ҳангоми шудгори замин дар чуқурии 20-25 см, нурии азотиро бошад, дар ду маврид: якум, баъд аз гулкунӣ дар аввали моҳи апрел, дуюм, дар аввали моҳи июн ворид намудан лозим аст. Нуриҳои органикиро ба боғот бо меъёри 30-40 тонна ба ҳар гектар дар се сол як маротиба додан зарур аст.

-Мехостем, бобати раванди иҷрои бунёди боғҳои интенсивӣ, нигоҳубин ва афзалияти он маълумот диҳед?

-Дуруст таъкид намудед, барои иҷрои қарори Раиси вилоят аз санаи 22 январи соли 2015 оид ба бунёди боғи интенсивӣ дар мавзеи Сомғор зиёда аз 1000 га бо усули обёрии қатрагӣ корҳои зиёде амалӣ шудаанд. Зичии ғунҷоиши ниҳолҳои дар як гектар зиёд барои дарахтони донакдор ҳосил на кам аз 25-30 тонна, тухмидор (себ, нок) зиёда аз 70 тонна мебошад. Дар боғи интенсивӣ корҳои агротехникӣ - шаклдарорӣ, бурридан, чидани мева ва коркарди кимиёвӣ бар зидди касалиҳо ва ҳашаротҳои зараррасон осон ва пурра гузаронида мешавад. Боғи интенсивӣ талаботҳои худро дорад: бояд хоки боғи бунёдшаванда серғизо, ҳосилхез бошад, чунки тагпайванди дарахтон вегитативӣ, решаҳояшон патакреша буда, на он қадар ҷукур ҷойгир мешаванд, барои ҳамин озуқаи зиёдро талаб мекунанд. Соли аввал бояд ба ҳар як бех ниҳол на кам аз 150 г суперфосфат, 60-80 г калий дар вақти тирамоҳ пеш аз шудгор ворид кардан лозим мебошад. Дар обдиҳии қатрагӣ бошад, намнокии замин 65-70 фоиз бояд таъмин гардад. Дар вақти нашъунамои дарахтон озуқаи иловагӣ додан лозим аст. Пас аз ба ҳосил даромадан ду бор озуқаи азотӣ додан ба максад мувофиқ мебошад. Бунёди боғҳои интенсивӣ дар мавзеи Сомғор соли 2015 дар масоҳати 1070 гектар оғоз ёфт. Соли равон дар масоҳати 850 гектар боғи нави интенсивӣ бунёд гардид. Ин мавзеъ асосан ба парвариши дарахтони мевадиҳанда, аз ҷумла зардолу, олу, шафтолу, бодом, ток мутобиқ буда, онҳо хуб нашъунамо ёфта, ҳосили баланд медиҳанд.

Мо, кормандони соҳа, минбаъд низ баҳри амалигардонии дастуру супоришҳо боз ҳам фаъолиятро ҷоннок намуда, ҷиҳати тайёр намудани мутахассисони ҷавони соҳаи боғдорӣ ва рушди он чораҳои зарурӣ меандешем.

Маъмурахон САМАДОВА,
«Ҳақиқати Суғд»

Читать далее

Вазъи истгоҳҳои обкашӣ дар чӣ ҳол аст?

«Фақат ҳамкории мутақобилаи судманд дар соҳаи захираҳои об ба ҳалли масъалаҳои иҷтимоиву иқтисодӣ ва ҳифзи табиати минтақа, ба нафъи ҳамаи мардумони сокини он мусоидат хоҳад кард».

Эмомалӣ Раҳмон

Мо бояд об - неъмати бебаҳои табиатро сарфакорона истифода бурда, андоз ва арзиши истифодаи барқеро, ки барои он масраф мешавад, саривақт пардохт намоем.

Оре, об манбаи ҳастии ҳамаи мавҷудоти олам аст. Об захираи бузургест, ки воқеияти он ҷаҳону зиндагиро таровату зебоӣ ва сарсабзиву озодагӣ мебахшад. Ҳастии гулу гиёҳ, ҳайвоноту наботот, рустаниву инсоният, хоса зиндагии осоиштаву ободӣ ва озодагиву пурбаракатӣ ҳама аз об вобастагӣ дорад. Обро инсон барои нӯшидан, пухтани хӯрок, шустушӯю сохтани манзил, тозагии кӯчаҳо ва обёрии заминҳо фаровон истифода мебарад.

Аз ин рӯ, давлату Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон кӯшиш ба харҷ дода истодаанд, ки пеш аз ҳама, ҳар пораи замини кишоварзӣ ва ҳар сокини кишвар бо ин неъмати табиат таъмин бошанд.

Дар тавозуни Идораи беҳдошти замин ва обёрии шаҳру ноҳияҳои вилоят зиёда аз 250 ҳазор гектар замини кишоварзӣ мавҷуд буда, аз ин миқдор 175 ҳазор гектараш тавассути обёрии мошинӣ ва 75 ҳазор гектар тавассути ҷӯйбори худҷорӣ обёрӣ мешаванд. Дар 13 идораи давлатии беҳдошти замин ва обёрии шаҳру ноҳияҳои вилоят 174 пойгоҳи обкашӣ ва 116 дастгоҳ дар хизмати марди деҳқон ва кишоварз қарор доранд. Дар мавсими обёрии соли 2017 масъулини соҳа ба миқдори 1 миллиарду 668 миллиону 300 мукаабметр обро барои истифода додаанд.

-Дар баробари дар сатҳи зарурӣ ба роҳ мондани хизматрасонӣ дар давраи тирамоҳу зимистони имсола бояд барои мавсими обёрии оянда омодагии ҳамаҷониба дид. Барои ин таъмири истгоҳҳои обкашӣ, дастгоҳҳо, чоҳҳои амудӣ, зеристгоҳҳо, трансформаторҳо, сулул (ячейкаҳо) ва хатҳои барқӣ хуб ба роҳ монда шуда, айни ҳол корбарӣ дар ин самт ҷараён дорад, - иброз дошт муовини сардори Раёсати беҳдошти замин ва обёрӣ дар вилоят Абдуллоҷон Солиҷонов.

Дар ноҳияи Бобоҷон Fафуров 12 пойгоҳи обкашӣ дорои 39 дастгоҳ буда, дар мавсими обёрӣ заминҳои кишоварзиро шодоб намудаанд. Азбаски соли баистифодадиҳии пойгоҳҳои обкашии «Оқтош», «Оқтош-1», «Оқтош-2», «Камартӯқай-2», «Фарҳод-1», «Фарҳод-2», «Фарҳод-3», «Фарҳод-4», «А.Неъматов», «Сумчак»-и ноҳияи Бобоҷон Fафуров, «Горизонт-1», «Исфисор-2», «И.Қоҳиров», «Ёва Арал-1», «Юбилейная-1»-и ноҳияи Исфара, «Маҳрам-1», «Ҷигдалик», «Ниёзбек», «Новостройка»-и шаҳри Конибодом, «Дилварзин-1», «ВДК Фирдавсӣ», «Янтоқ»-и ноҳияи Мастчоҳ, «Деҳмой-1», «Родник-1», «Томчисой-2»-и ноҳияи Ҷаббор Расулов ва дигар пойгоҳҳои обкашии шаҳру ноҳияҳо ба солҳои баъдиҷангии 1946 то солҳои 1990-ум рост меояд, онҳо таъмирталаб гашта, дар сурати сари вақт таъмир нашудан аз истифода баромаданашон аз эҳтимол дур нест. Бинобар он масъулини соҳа кӯшиш ба харҷ медиҳанд, ки барои нигаҳдошти ҳолати пойгоҳҳои обкашӣ чораандешӣ намоянд. Дар шабакаҳои байнихоҷагӣ мувофиқи идораҳои беҳдошти замин ва обёрӣ то 20-уми ноябри соли 2017 дар ноҳияҳои Ашт 9 адад, Айнӣ 6, Бобоҷон Fафуров 26, Зафаробод 5, Исфара 8, Конибодом 4, Мастчоҳ 11, Панҷакент 6, Спитамен 10, Ҷаббор Расулов 24 ва Истаравшан 1 адад дастгоҳ таъмир гардида, дар маҷмӯъ 396 дастгоҳ аз таъмир бароварда шуд. Ҳамчунин, то ин давра 20 чоҳи амудӣ, 10 зеристгоҳ, 15 трансформатор, 89 сулул (ячейка), 2,3 километр хатти барқ, 2,4 километр хатти обёрии пӯшида, 1 километр новаҳо, 54 адад иншооти гидротехникӣ, 51 адад воситаи ченаки об, 15 экскватор ва 7 булдозер таъмир гардида, айни ҳол корбарӣ дар ин самт бомаром ҷараён дорад. Масъулини идораҳои беҳдошти замин ва обёрии шаҳру ноҳияҳои вилоят дар баробари корҳои таъмир тоза намудани хатти шабакаҳои обёрӣ ва заҳбуру заҳканҳоро ба иҷро расонида, то ин имрӯз 62,7 ҳазор мукаабметр заҳбуру заҳкан ва 142,1 ҳазор мукаабметр хатти шабакаҳои обёриро тоза намуда, ба мавсими навбатӣ омода шуданд.

Ҳарчанд дар соҳаи обрасонӣ мушкилиҳо дида мешаванду идораҳои давлатии беҳдошти замин ва обёрӣ ҷиҳати сари вақт андешидани чораҳои зарурӣ дар ин самт корбарӣ доранд, аммо имрӯз ҳам аҳолӣ ва ҳам корхонаҳои саноатию соҳаи кишоварзӣ ва хоҷагидорон бояд дарк намоянд, ки пардохти саривақтии маблағи обу ташноб имконияти кафолати таъминоти мунтазам ва босифати обро дорост.

Таҳлилҳо нишон медиҳанд, ки бо вуҷуди андешидани чораҳои зарурӣ бархе аз шаҳру ноҳияҳо дар пардохти ҳаққи хизмати обрасонӣ ва барқ ба саҳлангорӣ роҳ дода, бемасъулиятӣ зоҳир менамоянд. Ин аст, ки агар қарзи умумии истифодаи об то 20-уми ноябри соли 2017 дар шаҳру ноҳияҳои вилоят 38986,5 ҳазор сомониро ташкил диҳад, дар Зафаробод 12901,1 ҳазор сомонӣ, Мастчоҳ 12725,6, Бобоҷон Fафуров 3549,5, Спитамен 2311,8, Конибодом 1480,4, Панҷакент 1507,4, Ҷаббор Расулов 1037 ҳазор сомонӣ аз ҳаққи истифодаи об қарздоранд.

Албатта, обрасонӣ тавассути пойгоҳҳои обкашӣ ва дастгоҳҳо сурат гирифта, барои идора кардани он қувваи барқи зиёд масраф хоҳад шуд. Дар сурати сари вақт пардохт кардани маблағи ҳаққи истифодаи барқ низ идораҳои беҳдошти замин ва обёрии шаҳру навоҳӣ тадбирандешӣ намуда бошанд ҳам, пардохти ҳаққи хизмати истифодаи барқ то ҳанӯз нигаронкунанда боқӣ мондааст. «Кори имрӯзаро ба фардо нагузор», мегӯянд дар урфият. Ин гуфтаҳо то андозае ҷой доранд, ки аз напардохтани ҳаққи истифодаи барқ миқдори маблағи супурдашаванда рӯз то рӯз меафзояд. Ба ин рӯйхат шаҳру ноҳияҳои Зафаробод 32242,4 ҳазор сомонӣ, Бобоҷон Fафуров 22982,9, Ашт 22738,5, Мастчоҳ 17170,4, Исфара 1439,3, Айнӣ 1085,9 ҳазор сомонӣ, Конибодом 2447,4 ҳазор сомонӣ ва ғайраҳо ворид мешаванд, ки дар маҷмуъ 109665,5 ҳазор сомонӣ гардидааст. Мебояд, ки масъулини соҳа барои ҳалли ин масъала талаботро пурзӯр ва корбариро ҷоннок намуда, барои ҳарчӣ тезтар кам кардани пардохти ҳаққи истифодаи об ва қувваи барқ чораҳои зарурӣ андешанд, то дар мавсими навбатӣ ин неъмати бебаҳои табиатро ба қадри кофӣ истифода бурда тавонанд.

Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон низ ҳамаи моро ҳушдор медиҳанд, ки барои муҳофизат ва оқилона истифодабарии захираҳои об бо дарки масъулиятшиносӣ ҷаҳду талош намоем.

Шоира САЛИМОВА,
«Ҳақиқати Суғд»

Читать далее

Намакҳои бенамак?

Вақтҳои охир сокинон бо шикояти он, ки шӯрнокии намакҳои дар мағозаву бозор буда хеле паст аст, ба ташвиш афтодаанд. Воқеан, вақте худамон ба шикояти сокинон дастбакор шудем, таҷрибаҳо нишон доданд, ки шӯрнокии намакҳои берун аз вилоят ва хориҷи кишвар воридмешуда, паст будаанд. Суоле ба миён меояд: дар ҳоле, ки шӯрнокии намак паст бошад, пас мардум ба ҷои он чӣ хӯрда истодаанд? Хок ё санги қимашуда?

Намаки шӯр-намаки зӯр

Фарзона Ҷӯраева, сокини шаҳри Истаравшан шикоят мекунад, ки намакҳои ҳозира он қадар шӯр нестанд.

- Қаблан ба шӯрбо як қабза намак кифоя буд, ки хӯрок бомазза шавад. Вақтҳои охир каф-каф меандозам, аммо фарзанду шавҳарам боз шикоят мекунанд, ки шӯрбо бенамак аст,-мегӯяд Фарзона.

Нуъмон Шарофов, ошпаз аз шаҳри Исфара низ бо ин мазмун аз паст будани шӯрии аксар намакҳои дар бозори вилоят фурӯхта мешуда шикоят дорад.

- Дар дунё аз ҳама чизи болаззаттарин намак аст. Инсон бе ширинӣ зиндагӣ карда метавонад, аммо бе намак не. Намак дар таркиби тамоми хӯрок вуҷуд дорад. Аммо вақтҳои охир мизоҷонам мегӯянд, ки гӯё оши ман камнамак шудааст. Бо вуҷуди он ки ман ба як дег ош мисли ҳаррӯза ченаки муқаррарӣ намак мепошам, вале хӯрок камнамак аз пештар мешавад. Ҳис мекунам, ки ба ҷои намак имрӯзҳо санги қима ё хокаро мефурӯшанд, -мегӯяд Нуъмон Шарофов.

Ин гуна шикоятҳо хеле зиёданд. Бовар дорем, хонандаи азиз, Шумо низ вақтҳои охир бо чунин бархӯрд сарбасар шудаед. Аммо моро як риштае ба кӯчаи сарбаста бурд…

Об дар кӯзаву мо ташналабон мегардем…

Суоле ба миён меояд, ки ба вилояти Суғд асосан аз куҷо намак ворид мешавад? Тавре дар растаҳои бозору мағозаҳо дидан мумкин аст, намакҳо аз ҳар минтақаҳои Тоҷикистон ва гоҳ-гоҳ аз дигар кишварҳои соири ҳамсоя ворид мешудаанд. Ташхиси лабораторӣ нишон дод, воқеан намакҳое, ки аз берун воридот шудаанд, 80 фоиз ва ҳатто аз он ҳам пасттар шӯрнокӣ доранд. Ба ҷуз ин, аз рӯи гуфтаи мусоҳибон намакҳои аз хориҷа воридмешуда йоднокӣ надоранд ва мувофиқи мақсаду меъёр намебошанд.

Дар ин сурат, метавон ба натиҷае расид, ки агар дигар алтернатива дар Тоҷикистон дар бобати дастрас намудани намаки ватанӣ набошад, пас дар он сурат намакҳои хориҷиро харидорӣ кардан ҷои айбу ибое намебуд. Суоле ба миён меояд, ки аз ҷиҳати баландии шӯрнокӣ ва йоднокӣ кадоме аз он ба стандарт ҷавобгӯ аст? Ҳамтоямон Афзал Босолиев дар лабораторияе намакҳои дар бозорҳои вилоят бударо ба навор гирифт. Дар натиҷа мутахассисони лаборатория ба хулоса омаданд, ки аз ҷиҳати баландии шӯрнокӣ ва ҳам йоднокӣ намакҳои ҶСК «Кони намак»-и ноҳияи Ашт пурра ба талабот ҷавобгӯанд.

Метавон ба натиҷа расид, ки дар вилоят алтернативаи беҳтарин намаки Ашт мебошад, нархи дастрас дораду сифати баланд.

Ба гуфти масъули лабораторияи ҶСК «Кони намак»-и Ашт Нигора Ҳусейнова тибқи маъмул ва стандарт дар таркиби 1 тонна намак бояд 50 грамм йодат-калий вуҷуд дошта бошад.

- Аслан тибқи таомул ба намак дар ягон давлати дигар йод ҳамроҳ намекунанд, чунки ин кор ҳатмӣ нест. Аммо бо назардошти он, ки дар шароити Тоҷикистон норасоии йод бештар ба чашм мерасад, бо вуҷуди гарон будани нархи он ба намак ҳамроҳ мекунем, ки ин таҷриба дар дунё беназир аст, - мегӯяд Нигора Ҳусейнова.

Ғамхории давлат ва эҳсоси масъулият

ҷиҳати ба аҳолӣ ба таври ҳамешагӣ дастрас намудани йод 2-юми декабри соли 2002 Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи йодноккунии намак» қабул гашт, ки асосҳои ҳуқуқӣ, ташкилӣ ва иқтисодии тадбирҳои вобаста ба йодноккунии намакро бо мақсади пешгирӣ аз бемориҳои норасоии йод муқаррар намуда, муносибатҳои дар ин соҳа ба миёнояндаро танзим мекунад.

Дар ҷаҳон аз норасоии йод аксари коршиносони байналмилалӣ бонги изтироб мезананд. Ба ин хотир, моҳӣ ва дигар маҳсулоти хӯрданбоби баҳриро тавсия медиҳанд. Дар шароити Тоҷикистон на ҳар кас метавонад моҳиро ҳамарӯза истеъмол кунад. Аз ин лиҳоз, бо ҳамроҳ кардани йод мо мехоҳем аҳолиро каме бошад ҳам, аз камйодӣ эмин дорем. Нисбати дигар кишварҳо намакҳои ҶСК «Кони намак» имрӯз сад фоиз йоднок карда шудаанд.

Ҳангоми азназаргузаронии лабораторияи худи ҶСК «Кони намак»-и ноҳияи Ашт индикатор нишон дод, ки таркиби намак воқеан йоднок шудааст. ҳангоми ташхис шоҳид шудем, вақте моддаи махсус ба намак чакконида шавад, ранги он кабуд мегардад, ки йоднокии онро нишон медиҳад.

Бино ба гуфти муовини директори «Кони намак» Зиёвидин Равзалиев соли 2010 корхона соҳиби мукофоти байналхалқии «Сифати аврупоӣ» (Европейское качество)-и Бизнес Ассамблеяи Европа (ЕВА, Оксфорд, Великобритания) шудааст.

- Соли 2015 маҳсулоти корхонаи мо дар вилоят «Маҳсулоти беҳтарини сол» бо диплому нишон тақдиронида шуд. Имрӯзҳо ҶСК «Кони намак»-и Ашт маҳсулоти худро фақат бо роҳи йодноккунӣ истеҳсол намуда, ба фурӯш бароварда истодааст, ки ба ҳамаи меъёрҳои СД Ҷумҳурии Тоҷикистон 1060-2004 ҷавобгӯ мебошад.

Аз ин ҷост, соли 1999 дар намоишгоҳи байналмилалие, ки дар шаҳри Мадриди Испания баргузор гардид, намаки ҶСК «Кони намак» аз ҷиҳати таъму сифат ва йоднокӣ ҷойи аввалро гирифта, бо медали тилло мукофотонида шуд. Намаки навъи «Хуҷистон»-и Ашт борҳо дар намоишгоҳҳои байналхалқии маҳсулоти хӯрока ширкат варзида, ҳамчун истеҳсолкунандаи беҳтарин эътироф шудааст.

Аз поварақҳои таърих то ба имрӯз

Тавре аз нигораҳои таърихӣ бармеояд, намаки ноҳияи Ашт таърихи чандҳазорсола дорад. Аз қадим мардуми деҳаи Қамишқӯрғон (ҳоло Меҳробод) ва аҳолии атрофи он аз намакҳои худҷӯш намак истеҳсол мекарданд ва ҳатто дар бозорҳои наздиктар бо молову коло иваз мекардаанд.

Тақрибан дусад сол пеш, чунончӣ аз ҳуҷҷатҳо бармеояд, асосан панҷ қисмати кони намак маълуму машҳур буданд, инҳо: Қаракон, Ирконкон, Давлатбахткон, Сакратмакон ва Бердимқулкон. Бо розигии императори Россия намунаи намаки Бердимқулкон ба Москва ба Академияи Фанҳои Императрияи Россия фиристода шуд. Таҳлили лаборатории олимон нишон дод, ки намаки ин ҷо аз ҷиҳати химиявӣ ва биологӣ бамаротиб тоза буда, танҳо аз хлориди натрий иборат аст.

Намаки Бердимқул ба Россия, Эстония ва инчунин Полша бароварда шуд. Соли 1896 дар Гелсингфорд (наздикии Хелсинки) дар намоишгоҳи байналхалқӣ намаки кони Бердимқули ноҳияи Ашт ба гирифтани ҷойи аввал мушарраф гардида буд.

Соли 1991 сохтмони фабрикаи коркарди намак бо мададу дастгирии мутахассисони Институти илмӣ-тадқиқотии «Украинсолҳ» оғоз, соли 1995 ба истифода дода шуд. Баъди ба истифода додани корхонаи коркарди намак сифати он аъло гардида, истеҳсоли навъҳои он афзуданд. Корхона аз соли 1997 Ҷамъияти саҳҳомии кушодаи «Кони намак» ном гирифт.

Сол ба сол роҳу тарзҳои нави истеҳсоли намакро роҳбарияти Ҷамъият ба хубӣ дарк мекунад.

-Дар коргоҳ сохтмони тарзи нави намакистеҳсолкунӣ бо роҳи буғронӣ ба анҷом расид, ки иқтидори он дар як сол 20 ҳазор тонна навъи аълосифати «Экстра»-и ба талаботи ҷаҳонӣ ҷавобгӯ мебошад. Корхона бо таҷҳизоти муосир ҷиҳозонида ва охири соли 2016 ба истифода дода шуд, -афзуд муовини директор Зиёвидин Равзалиев.

Усули нави истеҳсоли намак дар Ашт

-Намак асосан аз оби шӯр гирифта мешавад, ки мо аз қаъри замин тариқи ду чоҳи амудӣ кашида гирифта, дар палҳо тариқи бухор шудани об намаки онро ҷамъ ва коркард менамоем. Кори намакгирӣ ҳам мавсими худро дорад. Яъне, барои кори мо рӯзҳои офтобӣ басо зарур буда, ба истихроҷи хуби намак таъсир мерасонад, -мегӯяд Зиёвиддин Равзалиев.

Кори ин коргоҳ мисли кишоварзон аст, агар соли боронгарӣ бошад, маҳсулот талаф меёбад ва дар сурати офтобӣ будани мавсим он зиёд ва ҳам сифатнок мешавад. Ба ин хотир, мақсади ворид кардани таҷҳизоти нав низ ба ҳамин далел вобаста аст. Зеро бо насби ин таҷҳизот аз пали захираи обҳои намакдор ба таври мустақим обҳои шӯр ба завод ворид шуда, метавонад ҳамасола бо сифати баланд намак истеҳсол намояд. Алъон дар ду баст кор мекунанд, ки нафақат ниёзи бозорҳои вилоят, ҳатто берун аз онро таъмин менамоянд.

Дар коргоҳ 150 нафар кор мекунанд, ки бо як маҳал хӯроки гарм, либосҳои махсус ва нақлиёти хизматӣ таъминанд.

Намаки ҷамъияти мазкур дар халтаҳои гуногунҳаҷм бо иловагиҳои хушбӯи табиӣ ба фурӯш баровардашуда, асосан ба Қирғизистон ва Афғонистон содирот мешавад. Дар назар аст, солҳои оянда ба Қазоқистон, Федератсияи Россия ва дигар кишварҳои Аврупо содирот гардад.

Набиюллоҳ СУННАТӢ,
Маъмурахон САМАДОВА,
Хуҷанд - Ашт – Хуҷанд

Читать далее