05 February 2018

Масъулият камолоти давлатдорист!

«Кишвари мо роҳи эъмори ҷомеаи ҳуқуқбунёдро интихоб намудааст, ки яке аз ғояҳои асосии он таъмини волоияти қонун ва ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд мебошад».

 Эмомалӣ Раҳмон

Аз нахустин Паёми Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон то ба имрўз расо 17 сол гузашт. Рамзист, ки Сарвари кишвар тўли ин солҳо Паёми худро баҳри беҳбуди зиндагӣ дар тамоми ҷабҳаҳо ва самтҳо ҳадафмандона ва пайгирона ироа медоранд. Самимона ва сидқан бояд таҳлил намуд, ки рушди марҳалаи сифатан нави мамлакатамон аз солҳои 2000-ум инҷониб шуруъ шудааст. Аз ҳар Паём то Паёми дигар дар натиҷаи вазифагузориҳо ва дар амал татбиқ намудани нуктаҳои он метавон шоҳид шуд, ки воқеан, як кишвари нав ба истиқлол расида ба мамлакати дар ҳоли рушд қарордошта табдил ёфтааст.

Аксари давлатҳои мутараққии дунё моро чун институти демократӣ эътироф намуда, зиёда аз 190 кишвар муносибатҳои дипломатӣ доранд. Дар раддабандии давлатҳои ҷаҳон аз лиҳози қонун ва мардумсолорӣ Тоҷикистон бо иқдом ва ибтикори Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон яке аз кишварҳои озоду демократӣ ва амну обод муаррифӣ гаштааст.

Далели ин гуфта натиҷагирии ахири давлатҳои демократӣ ва амн аз ҷониби Конгресси ИМА аст, ки кишвари моро ҳамчун давлати осоишта барои сайёҳӣ эътироф ва дар қатори аввал қарор додааст. Албатта, чунин мақом барои мо ифтихор аст.

Бояд тазаккур дод, ки амнияти ҳар кишвар аз қонунӣ будани он маншаъ мегирад. Шукр, ин маҳаки аслӣ дар кишвар бо баракату файзи истиқлол ва сиёсати пешгирифтаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҳамеша дар мадди аввал қарор дорад.

Қонунгузории Тоҷикистони азиз, ки муносибати адолати иҷтимоиро дар ҳама сатҳу қишрҳои ҷомеа баробар ба роҳ мондааст, маҳз ба сиёсати хирадмандонаи Пешвои миллат такя мекунад, ки дар аксарияти вохўриву суханронӣ ва Паёмҳояшон дар ин бобат алоҳида қайд карда мегузаранд.

Имрўз дар миқёси ҷаҳон Тоҷикистонро чун кишвари мубориз алайҳи ифротгароӣ ва терроризм мешиносанд. Лоиҳаҳои бузурги байналмилалӣ, ки дар ин самт татбиқ шуда истодаанд, аксарияти онҳо давлати моро чун шарики стратегӣ шинохтаанд.

Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон якҷоя бо мардуми шарафмандаш тавонист, ки тўли истиқлолияти хеш унсури ҷиноятҳои хислати ифротидоштаро барҳам занад.

Чуноне, ки Сарвари давлат мефармоянд, террорист миллат, Ватан, дин ва наҷод надорад. Таҳдиди хатари равияҳои иртиҷоии характери динидошта то андозае нисбат ба даҳ соли пеш ба амнияти кишвар кам шудааст. Ин нукта ба самте ишора менамояд, ки сокинони кишвар ғояи қонунсолориро дарк ва сиёсати пешгирифтаи роҳбарияти давлату Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистонро бо хубӣ дастгирӣ намуда истодаанд.

Иқдоми муҳим ва калидӣ аз ҷониби Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон пешниҳоди лоиҳаи Қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи танзими анъана ва ҷашну маросим дар Ҷумҳурии Тоҷикистон» ва «Дар бораи масъулияти падару модар дар таълиму тарбияи фарзанд» мебошанд, ки дар амалӣ намудани гуфтаҳои боло нақши асосиро бозиданд.

Тағйиру иловаҳо ба қонунҳо аз ҷумла, ба Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи озодии виҷдон ва иттиҳодияҳои динӣ» тавонист, ки ба тозагии ақида ва рўҳану ҷисман устувор шудани миллат нақши муассир бозад.

Сарвари давлат таъмини амниятро дар рўзгори имрўзаи ҷомеаи ҷаҳонӣ дар сархати масъалаҳои мубрами рўз қарор додаанд. Диққати аввалиндараҷа зоҳир намудан ба масъалаи таъмини амният, ки яке аз нуктаҳои меҳварии Паём мебошад, моро ҳушдор месозад, то сабақ аз нобасомониҳои кишварҳои Ховари Миёна ва Афғонистон гирем ва осоиштагии Тоҷикистони азизамонро қадршиносӣ намоем.

 Суҳроб ҚОСИМӢ,
 судяи Суди шаҳри Хуҷанд

Читать далее

Ҳар қатра гавҳар аст!

Дар Паёми Пешвои миллат дар самти ҳалли масъалаҳои вобаста ба тандурустии аҳолӣ эътибори аввалиндараҷа дода шудааст. Чунончӣ, зикр гардидааст: «Дар давоми 26 сол дар кишвар барои таъмин намудани аҳолӣ ва соҳаҳои иҷтимоӣ бо оби тозаву босифати нўшокӣ, ки омили асосии ҳифзи саломатӣ мебошад, ба маблағи 1 миллиард сомонӣ лоиҳаҳои давлатии сармоягузорӣ ва кўмаки беруна амалӣ гардида, дар ин самт татбиқи лоиҳаҳо боз ба маблағи 1,2 миллиард сомонӣ идома дорад».

Хушбахтем, ки Тоҷикистони мо кишвари дар табиат беҳамтову беқиёс дорои неъматҳои бебаҳои табиӣ, обҳои табобативу гиёҳҳои шифобахш мебошад. Дар ин росто, аз ҷониби Пешвои миллат эълон гардидани соли 2018 – “Соли рушди сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ” ба хурду бузургсоли диёрамон фараҳмандӣ, дилгармӣ ва рўҳбаландӣ бахшида, ба заҳмати бурдборона ҳидоят менамояд. Зарур аст, ки барои иҷро ва дар ҳаёт татбиқ намудани ҳар нуктаи Паёми башоратафзо мо бояд рисолат ва масъулият дошта бошем.

Барои он ки навиштаҳоям асосе дошта бошанд, манзара ва воқеияти муҳитеро ба риштаи таҳлил мекашам: дар қисми шарқии деҳаи Басманда дар баландии 3 ҳазор метр аз сатҳи баҳр чашмаи обаш мусаффову зумуррадтоб мавҷуд аст, ки онро мардуми маҳал Чашмаи Калон мегўянд.

Деҳа ва ин чашма таърихи басо қадима доранд. Бино ба тасдиқи таърихшиносон ҳанўз дар асри Х дар ин ҷо шаҳре бо номи Марсманда арзи вуҷуд дошта, рушд кардаву ном бароварда будааст. Дар натиҷаи кофтуковҳои археологию полеантологии бостоншиносон маълум гардидааст, ки аз саргаҳи Чашмаи Калон бо воситаи лўлаҳои сафолӣ ба деҳа об меомадааст. Аз ин бармеояд, ки он замон дар ин макон ҳунари кулолгарӣ ва оҳангарӣ ривоҷ ёфта, дар рўзгори мардум зуҳур кардааст.

Баҳриддин Бобоев – сокини деҳа, ки даҳмарда аст, мегўяд оби чашма софу зулол, ширину болаззат буда, хосияти табобатӣ ҳам дорад, ба кас неруву тавоноӣ мебахшад. Аз замонҳои дур инҷониб мардуми деҳа аз оби ин чашма менўшанд, дар киштукори сабзавот истифода мебаранд. Саргаҳ ва атрофи чашмаро растаниҳо, буттаҳои гуногун мисли зағоса, бушол, зирк, сабзаҳои себаргаву зуф ва ҳулбў дар авҷи нашъунамояшон басо назаррабо менамоянд, зебу фараҳ мебахшанд. Чашмаи Калон бо манзараи зебояш масоҳати ҳамвор ҳам дорад, ки барои ташкил кардани минтақаи сайёҳӣ хеле мувофиқ аст. Оби чашма аз ҷиҳати экологӣ тоза буда, қисми зиёди мардуми деҳа аз он самаранок ва оқилона истифода мебаранд.

Зикри он зарур аст, ки шахси оқилу меҳнатдўст Болтубой Аминов (рўҳаш шод бод!) дар қисми поёнии Чашмаи Калон боғи дилкушои фароғативу истироҳатӣ бунёд карда буд, ки имрўз аз ў нишона аст. Ман ҳамчун омўзгори собиқадор ба ҷавонону мардуми деҳа талқин менамоям, ки оби Чашмаи Калон ва он боғи хуррамро ҳифз кунанд, ободу тозаву файзбахш нигоҳ доранд. Ин мавзеъ, ки Чашмаи Калон ном дорад, дар тарафи ҷанубии он чашмаи хурд низ мавҷуд аст. Оби Чашмаи Хурд мусаффо, аз ҷиҳати экологӣ тоза ва ҳаловатбахш мебошад. Дар атрофи чашма олами наботот, гиёҳҳои шифобахш, аз ҷумла кокутӣ дар фасли баҳор сарсабзанд.

Тамошои табиати зебои атрофи чашмаҳо, обҳои мусаффо, ширину ҳаловатбахши чашмасорон ба ҳар бинанда таассурот ва фараҳи тоза мебахшанд. Дилпурона ва ифтихормандона мегўем, ки ҳама канори кишвари биҳиштосои мо обу ҳавои дилкаш доранд.

Раҳматулло ЁРОВ,
Аълочии маорифи
Ҷумҳурии Тоҷикистон

Читать далее

Ҷашни хилқати инсон

Аҳли форс  иде, ки хоса байни дигар идҳо фархундаву шоиста доштанд,  ҷашни Сада буда, онро бо шукўҳу шаҳомат Обонрўзи моҳи баҳман, ҳоло мутобиқ   ба охирҳои моҳи январи румиён  медонанд, ҷашн мегирифтанд.

Бино ба нишондодҳои Абӯрайҳони Берунӣ, соли порсҳо аз 12 моҳ ва ҳар моҳ аз 30 рўз иборат буда, ҳар рўзи моҳ номи хосе  дошт ва  номи рўзи даҳуми моҳҳоро Обонрўз мегуфтаанд ва  баҳманмоҳ ёздаҳумин моҳи онҳо будааст.      

Пайдоиши ҷашни муборак-Садаро, ки ниёгон хеле бо арзиш медонистанд, асос ба ривояте  намуда, ба номи шоҳи замони Пешдодиён ҳушанг фарзанди Саёмак, ки набера ва парваридаи Каюмарс аст, мепайванданд. Дар фаҳмиши аҳли қадими порс Каюмарс нахустинсон, саромади занҷираи шоҳҳои сулолаи Пешдодиён дониста мешавад, ки баъд аз он зимоми ҳукм насиби ҳушанг гашта. Гӯё ҳушанг рўзе ҳамроҳ бо зердастонаш  ҳангоми шикор ба море дучор меояд ва ў чун  сӯйи мор санг меандозад, санг бар санге бархӯрда   оташаке падид меояд, алафҳои хушк месўзанд ва ин боис ба кашфи   оташ мегардад. Ва  он рўзро ҳушанг рўзи тавлиди оташ - Сада гуфта ва аз он даврон инсон  баҳри поси ин рўз  оташ афрӯхта, ба он саҷда кардааст.

Роҷеъ  аз даврони ҳушанг мерос омадани ин иди аҷдодӣ, тамоми шаб оташ афрўхта, атрофи он шодию сурур намудан ва давраҳои пасин низ қадр намудани онро Фирдавсии бузургвор дар “Шоҳнома”-и безаволи худ ба қалам додааст.

Дар устураву дабираҳои ҳифзмонда нигоштаанд, ки ҳушанг муддати зиёде зимоми ҳукмро дар даст дошта ва дар ин даврон инсон ба тамом тағйири ақл кардаст. Инсон, маҳз дар замони ҳушанг,  ғайр аз он ки оташро шинохт ва истифода намуд, инчунин ром намудани ҳайвонот, шуғлҳои кишоварзӣ ва бофандагиро низ омўхтааст.  ҳама гуна ҳунарҳои қадимаи ба оташ рабт дошта: оҳангарӣ, кулолгарӣ ва пўхтани ғизоро низ ба замони ҳушанг тавъам медонанд. Шоири даврони сомониён Унсурӣ таъкид ба он дорад:

Сада ҷашни мулуки номдор аст,

Зи Афридуну аз Ҷам ёдгор аст.

Суоли чаро ба ин ид “Сада” ном ниҳодаанд ва онро рўзи тавлиди оташ медонанд, моро ҳидоят намуд то равобити  ин ҷашнвораро ба он рўзҳое, ки порсиён иди Садаро ҷашн мегирифтанд, бо назардошти фаҳмиши аҳли он замон ва истифода аз усулҳои таҳқиқии илми воҷашиносӣ зери таҳлил гирем. Дар китобҳои муқаддаси тамоми дин ва оинҳои баъдина: Таврот, Инҷил ва Қуръон нисбати офариниши олами моддӣ  оварда шуда, ки  офариниши дунё ва инсон дар шаш рўз сурат гирифта,  бо офариниши инсон хотима ёфтааст.  Дар ойини зардуштӣ, ки қадимтарин аз ҳама ойинҳост, хилқати ҷаҳон аз тарафи Офаридгори бузург Аҳурамаздо дар шаш марҳала, дарозои як сол давом ёфтааст. Бино ба ривоятҳо “ҳурмузд нахуст осмонро дар бадали чил рўз, аз рўзи урмузд, ки  оғози моҳи фарвардин мебошад, ба офаридан пардохт ва чун тамом кард, баъд ба панҷ рўз диранг кард (ором гирифт). Баъд он гоҳ обро дар муддати панҷоҳу панҷ рўз офарид ва панҷ рўз диранг кард. Севум, заминро дар ҳафтод рўз офарид ва боз панҷ рўз диранг кард. Чаҳорум, гиёҳу дарахтонро дар бисту панҷ рўз офарид ва панҷ рўзи дигар диранг кард. Панҷум, гови муқаддас (гӯсфанд)-ро дар ҳафтоду панҷ рўз офарид ва панҷ рўз диранг кард. Шашум, Каюмарс (нахустинсон)-ро дар ҳафтод рўз офарид, яъне аз оғози рўзи Ром аз моҳи Дай то рўзи Анирон аз моҳи Исфандормуз, он гоҳ боз панҷ рўз диранг кард”.

Ҳамин тариқ Офаридгор пас аз он, ки тамоми васоити ҳаётии инсонро муҳайё намуд, баъд инсонро офаридааст. Рўзҳои офариниши инсон аз рўзи Роми моҳи Дай, ки мутобиқ ба рўзи   21-уми декабр оғоз ёфта, бо пуррагӣ мукаммал гаштани он то рўзи охирони моҳи Испандармуз Анирон, мутобиқ ба 20 март давом ёфтааст. Яъне, аз ин овардаҳо маълум мегардад, ки муддати офариниши инсон бино ба “Бундаҳишн” ба муҳлати ҷашни иди Сада мувофиқ меояд  ва аз ин рў шояд  ба фаҳмиш ва андешаи аҳли қадимаи порс, иди Сада ҷашни хилқати инсон бошад, ки аз ин сабаб онро аҷдодон “Сада” ном ниҳодаанд.

Овардаҳои фосилаи хилқати нахустинсон Каюмарс дар “Бундаҳишн”, ки ба ҳангоми ҷашни Сада мувофиқ меояд ва таҳлили мантиқии сохтори воҷаи “сада” нишон медиҳад, ки Сада ҷашнвораи пос доштани рўзи хилқати инсон мебошад. Чун, парастандагони Зардушт аз байни чор унсури табиӣ: оташ, хок, об ва ҳаво, танҳо оташро асос ва мояи  пайдоиши модиёт ва ҳаёт, ҷумла ҳаёти инсонӣ медонистанд, шояд аз ин рў иди Садаро рўзи тавлиди оташ  низ пиндоштанд, зеро дар ин оин оташ  ҳақиқати ҳаёти азалии инсон низ дониста мешавад.

Обиддин ТУХТАСУНОВ,
устоди Донишгоҳи давлатии Хуҷанд
ба  номи   академик Бобоҷон Ғафуров 

Читать далее

Ҷаббор Расулов: Эҳёи паррандапарварӣ

Дар нишасти матбуотӣ оид ба ҷамъбасти натиҷаҳои иқтисодиву иҷтимоии соли 2017 раиси ноҳияи Ҷаббор Расулов Комил Салимзода аз ҷумла зикр дошт, ки мардуми ноҳия ҷиҳати дар амал татбиқ намудани дастуру супоришҳои Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон саҳми назаррас мегузоранд.

Дар давраи ҳисоботӣ бо дастгирии Бонки умумиҷаҳонӣ лоиҳаи «Беҳтаркунии хизматрасонии тиббӣ дар деҳот» сохтмони бинои Маркази саломатии ноҳия ва маркази саломатии деҳоти «Париҷ коммуна» идома дошта, марказҳои саломатии деҳоти «Иторчӣ» ва «Тоҷикобод» дар арафаи ба истифодадиҳӣ қарор доранд.

Қайд гардид, ки аз сабаби боришоти кам дар ноҳия норасоии об барои обёрии 4 ҳазор гектар ба назар мерасад.

- Айни замон аз Ҷумҳурии Қирғизистон 1,5 мукаабметр об мегирем, ки дар як ҳафта ба се рўз рост меояд. Агар дар моҳҳои апрелу май дар ноҳия заминҳо бо пуррагӣ бо об таъмин нагарданд, пас муаммо барои рўёнидани ҳосили фаровон ба миён меояд, - зикр кард раиси ноҳия.

Намояндагони васоити ахбори омма оид ба масъалаҳои гуногуни соҳаҳои кишоварзӣ, фарҳанг, тандурустӣ ва маориф суол дода, ба саволҳои хеш посух гирифтанд. Инчунин, аз тарафи хабарнигори рўзномаи «Ҳақиқати Суғд» бобати вазъи соҳаи паррандапарварӣ ва дар кадом сатҳ қарор доштани он суол дода шуд.

Комил Салимзода дар ҷавоб гуфт, ки соли 2017 дар ноҳия аксари фермаҳои паррандапарварӣ аз фаъолият бозмонда буданд, вале соли равон бо Ҷумҳурии Қазоқистон дар ин самт шартнома баста шуд.

-Аз Ҷумҳурии Қазоқистон барои эҳёи соҳаи паррандапарварӣ 52 ҳазор чўҷа харидорӣ гардида, дар назар аст, ки моҳи феврал боз 30 ҳазор чўҷаи хушзот харидорӣ намоем. Умедворем, ки соли равон бо тухмҳои хушсифат аҳолиро таъмин намоем, - илова намуд Комил Салимзода.

Шаҳноза ҲОМИДОВА,
«Ҳақиқати Суғд»,
суратгир Иномҷон РАБИЕВ

Читать далее

Бобоҷон Faфуров: Маблағи грант афзун мегардад

Кишоварзони ноҳияи Бобоҷон Fафуров соли 2017-ум 15835 тонна ҳосили пахта, 49140 тонна зироатҳои ғалладона, 128008 тонна сабзавот, 5120 тонна картошка,14438 тонна полезӣ, 16948 тонна мева ба даст оварданд, ки ин нишондиҳандаҳо аз нақшаи дурнамо изофа аст.

Аз ҳисоби ба даст овардани ҳосили баланди маҳсулоти кишоварзӣ сатҳи воридот коҳиш ёфта, баръакс, содироти маҳсулот, аз ҷумла помидор ба хориҷи кишвар афзун гардид. Ҳамчунин, давоми солҳои охир содироти масолеҳи бинокорӣ-семент ба ҷумҳуриҳои дигар, аз ҷумла Ҷумҳурии Ўзбекистон бемайлон афзун мегардад. Дар назар аст, ки соли 2018 содироти маҳсулот боз бештар ба роҳ монда шавад.

Ин нуктаҳо дар нишасти матбуотии раиси ноҳия Назирӣ Зариф Вализода бо намояндагони васоити ахбори умум оид ба ҷамъбасти натиҷаҳои соҳаҳои иқтисодиву иҷтимоии ноҳия дар соли 2017-ум изҳор гардид. Ҳамчунин зикр гардид, ки агар соли 2017 баҳри рушди соҳибкорӣ ва ҳунармандии миллӣ ба маблағи сад ҳазор сомонӣ гранти раиси ноҳия супурда шуда бошад, ин маблағ бо назардошти соли рушди ҳунарҳои миллӣ эълон гардидани соли 2018 зиёда аз 200 ҳазор сомониро ташкил хоҳад дод.

Аз 96 адад корхонаи саноатии ноҳия дар соли сипарӣ 89 ададашон фаъолиятро ба роҳ монда, 61 корхона ҳаҷми истеҳсоли маҳсулотро афзун намуд.

Давоми се соли охир аз ҳудуди шаҳраки навбунёди Сайҳун ба 2179 оилаи эҳтиёҷманди ноҳия қитъаҳои замин ҷудо гардида, бо ҳамин муаммои таъминот бо манзил ба таври назаррас коҳиш ёфт.

Дар нишасти матбуотӣ рўзноманигорон оид ба масъалаҳои мухталиф ба раиси ноҳия суолҳо дода, ҷавобҳои мушаххас гирифтанд.

Рафоат МЎЪМИНОВА,
«Ҳақиқати Суғд»

Читать далее