05 February 2019

Мулоқоти Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон бо вазири корҳои хориҷии Федератсияи Россия Сергей Лавров

5 феврали соли 2019 дар Қасри миллат Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам  Эмомалӣ Раҳмон вазири корҳои хориҷии Федератсияи Россия Сергей Лавровро, ки бо сафари расмӣ дар Тоҷикистон қарор дорад, ба ҳузур пазируфтанд.

Дар мулоқот маҷмуъи васеи масоили вобаста ба ҳамкории дуҷониба ва бисёрҷонибаи Тоҷикистону Россия баррасӣ шуд.

Читать далее

Пирӯзӣ натиҷаи амали нек аст!

Боиси ифтихор аст, ки ҳамасола теъдоди зиёди ҷавонони кишвар ба соҳаи таълиму тарбия, яъне омӯзгорӣ таваҷҷуҳ зоҳир карда, сафи тарбиятгарони насли ояндасозро боз ҳам бештар мегардонанд. Бо мақсади дарёфти мураббиҳои пешқадам, навовару эҷодкор даври ниҳоии озмуни ҷумҳуриявии «Мураббии сол - 2018» баргузор гардид, ки мутахассиси ҷавони Ширхоргоҳ - кӯдакистони №27 - уми шаҳри Хуҷанд Ҳанифа Валиева ғолибият ба даст овард.

Парвози нахустин

Тавлиди тифли навзод дар оилаи Маҷидовҳо ҳамагонро хушнуд сохт. Бо умеду ниятҳои нек духтаракро Ҳанифа ном гузоштанд, ки дар оянда ба ақидаи худ побарҷою устувор бошад. Таҳсил дар дабистони шаҳраки Шайдони ноҳияи Ашт ин илмомӯзи маърифатхоҳро ба сӯи қуллаҳои баланди дониш ҳидоятгар шуд. Чун дар оилаи зиёӣ ба камол мерасид, ҳанӯз айёми мактабхонӣ дар озмуну олимпиадаҳо, вохӯриву маҳфилҳои адабӣ бештар иштирок дошт. Китобхонӣ шуғли дӯстдоштаи Ҳанифабону буда, осори классикони тоҷик Ҳофизу Хайём, Бедилу Ҷомӣ, Саъдиву Камолро аз худ намуд. Маҳз шавқу ҳаваси адабиётдӯстиаш буд, ки ҳанӯз дар замони мактабхонӣ бо хондану маънидоди беш аз 100 китоби бадеӣ байни иштирокдорони озмуни «Китобхони беҳтарин» дастболо гардид. Муваффақияти нахустин дари орзуҳоро ба рӯи дӯстдори каломи бадеъ кушод. Баъди хатми мактаби миёна ҳуҷҷатҳояшро ба факултаи таърих ва ҳуқуқи Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Fафуров супурд. Нишастан ба курсии донишҷӯӣ, сабақ омӯхтан аз устодони соҳибтаҷрибаи донишгоҳ, таҷрибаомӯзӣ дар муассисаҳои таълимӣ шавқу ҳавас ва ғайрати Ҳанифабонуро бештар мекард. Дар даст дипломи мактаби олӣ ба ҳайси омӯзгори яке аз мактабҳои вилоят шинохта шуд. Дарсҳояш шавқовару пурмазмун бо истифода аз аёнияту воситаҳои техникӣ мегузаштанд.

Омӯзгор ё мураббӣ?

Ҳанифабону ҳамагӣ се даҳсолаи умри гузаронро паси сар намудааст. Ҳарчанд фаъолияти кориаш аз мактаби миёна оғоз шуд, аммо дӯстдори кӯдакон буд. Ҳар гоҳ барои омӯхтану ёрӣ додан назди модари меҳрубонаш Умриямо Абулҳаева, ки наздик чиҳил соли ҳаёташро ба таълиму тарбияи кӯдакону наврасон бахшидааст, мерафт. Бо ҳидояти аҳли оила дар Ширхоргоҳ - кӯдакистони № 27 - уми шаҳри Хуҷанд ҳамчун мураббӣ ба кор пазируфта шуд. Олами афсонавии дӯстрӯякон мураббии ҷавонро ба худ ҷалб кард. Аз болои худ кор кард, машғулиятҳои амалӣ гузаронд, аз мураббиёни соҳибтаҷриба маслиҳат пурсид. Мулоимсуханиву кушодачеҳрагӣ ва чашмикордонию серғайратиаш писанди ҳамагон гашт. Волидон мехостанд, ки кӯдаконашонро маҳз ҳамин мураббия тарбия диҳад. Маъмурияти кӯдакистон низ заҳмату тараддуди дучанди ӯро дида, пешниҳод намуд, ки дар озмуни «Мураббии сол» иштирок намояд. Ҳанифа дудила шуд. Оё метавонад байни мураббиёни соҳибтаҷриба қувваозмоӣ намояд?

Бо маслиҳату дастгирии мудири кӯдакистон Мукаррам Зоидова убури зинаҳои шаҳриву вилоятии озмуни «Мураббии сол» барои мутахассиси ҷавон осон гузашт. Мавҷи табрикоту муборакбодӣ ва қабули дастагулҳои зебо Ҳанифаро ба андеша водор месохт, зеро ба даст овардани роҳхат ва иштирок дар озмуни ҷумҳуриявӣ саҳлу осон нест.

Кӯдакон дар олами афсонавӣ

- Дар озмуни ҷумҳуриявӣ мо намедонистем, ки дар кадом шароит, бо кадом кӯдакон машғулият хоҳем гузаронд ва кадом саволҳо дунболагири тафаккури мо хоҳанд шуд. Ба чеҳраи иширокчиёне, ки ҳамроҳи ман сабқат доштанд, нигариста шодию ғам, ҳиссиёту ҳаяҷони бепоёнро дидам. Мепиндоштам, ки иштирокчиёни дигар аз ман дида пурқувваттар ҳастанд, - хотироташро аз рафти баргузории озмун иброз медорад Ҳанифа Валиева.

Иштирокдорон ба хубӣ аз уҳдаи иҷрои шарти аввал, ки ҳисоботи эҷодӣ маҳсуб меёфт, баромаданд. Тариқи қуръапартоӣ дар шарти дуюм, ки мизи мудаввар дар мавзӯи «Кӯдакони носолим дар байни кӯдакони солим» буд, Ҳанифа бояд ҳамчун ровӣ ин мавзӯъро баррасӣ мекард. Интихоби коршиноси барнома аз байни тамошобинон ҳайати доваронро ба фикр водор сохт. Зеро иштирокчиёни дигар ин нуктаро аз мадди назар дур монда буданд. Дар дили қаҳрамони мо шуълаи умед забона зад. Дар шарти сеюм, ки асосӣ маҳсуб меёфт, иштирокдорон бояд дар гурӯҳи барояшон бегона машғулият мегузарониданд. Машғулияти Ҳанифа Валиева бо воридшавии кӯдакон ба олами зебои афсонавӣ оғоз ёфт. Нутқи бурро, мулоимсуханиву шакаргуфтории мураббия кӯдакони гурӯҳи омодагӣ ба мактабро ба худ ҷалб кард. Ҳарчанд мавзӯи машғулият «Тасаввуроти одитарини математикӣ» унвон дошт, бачаҳо худро дар олами афсона тасаввур карда, гоҳ ҳамовози паррандагони хушхон мешуданду гоҳи дигар аз санъати миллии тоҷикӣ тавассути болиштчаҳои рангоранги қуроқдӯзикардашуда бохабар мегаштанд.

- Азбаски дӯстдори шеъру адабиёт буда, фанҳои гуманитариро бештар меписандидам, баробари интихоби мавзӯъ тариқи қуръакашӣ қадре даступо хӯрдам, аммо худамро ба даст гирифта, бо азми дучанд ба гузаронидани машғулият шурӯъ кардам. Чун вақти баҳогузорӣ муайян гардид, ки нисбат ба довталабони дигар холи бештареро ба даст овардаам, шодиам афзун шуд, ки қадре бошад ҳам ба шогирдон - насли ояндасози миллат эҳсоси худогоҳиву хештаншиносӣ, зебоипарастиву ватандӯстӣ, ободкориву сабзкориро парвардаам, - гуфт Ҳанифа Валиева.

Ашки шодӣ ва ё ғам?

Дар даст гулдастаҳои пур аз меҳр, нишони сарисинагии «Аълочии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон», диплом ва мукофоти пулии Кумитаи иттифоқҳои касабаи соҳаи маориф ва илми ҷумҳурӣ, ҳамчунин роҳхат ба осоишгоҳ Ҳанифа Валиеваро дар толори пуродами маҷлисгоҳи Вазорати маориф ва илм ба худ овард. Муовини вазири маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон Латофат Назирӣ эълон дошт, ки мураббии кӯдакистони № 27-уми шаҳри Хуҷанд бо иҷрои муваффақонаи ҳамаи шартҳои озмун «Мураббии сол - 2018» дониста шуд.

Иштирокчиро ба ин бовар наомад. Ҳанифаи сисола беихтиёр сӯи мудири кӯдакистон Мукаррама Зоидова нигарист. Аз дидагони муаллима ашки шодӣ мерехт. Ашки шабзинадорию бедорхобиҳо, ашки талошу заҳматҳои бепоён, ашки меҳнати бурдборонаю босубот.

Вақти аз тайёра фуруд омадан Ҳанифа гумон дошт, тамоми мардуми Хуҷандшаҳр ба пешвозаш баромадаанд. Чеҳраи пешвозгирандагон: намояндагони соҳаи маориф, ҳамкорони ба ҷон баробар, ёру дӯстон, ҳамсари вафодораш Толибҷон, ҷигарбандонаш Ёсуману Олимҷон, хоҳараш Орифахон шукуфон буд. Ҳатто паёмаки муборакбодии модараш низ аз Федератсияи Россия дар вақташ омада расид. Бо вуҷуди ин Ҳанифа дидагони ошноро ҷӯё шуд.

Ӯ намедонист, шодишарики пешвозгирандагон шуда, аз дидагон ашки шодӣ резад ва ё аз набудани қиблагоҳиаш ашки ғам. Охир ҳидоятгари нахустин дар ҷодаи касби пешгирифтааш падараш буд.

Аз мавҷи табрикоту гулборон Ҳанифа ба худ омад. Аз зинаҳои тайёра ба сӯи устодон, шогирдон, сӯи фардои дурахшону тарабрез қадам зад. Ӯ бовар дошт, ки номбардори арзандаи диёр гаштааст.

Шоира САЛИМОВА,
«Ҳақиқати Суғд»

Читать далее

Захираҳои табиии моҳиҳо

Бобати қӯруқшиканӣ ва моҳидории ғайриқонунӣ дар саҳифаҳои матбуоти даврӣ борҳо мавод чоп шуда, муаммо ва мушкилоти мавҷуда бозгӯ ва ҳаллу фасл гаштаанд. Аммо бо ин ҳама дар марҳалаи манъи шикори моҳӣ боз ҳам мушкилот ба назар мерасанд.

Баҳри тоҷик аз соли 1956 то имрӯз яке аз калонтарин обанбор дар ҷумҳурӣ ба ҳисоб рафта, имрӯз дар вилоят хоҷагиҳои моҳипарварии «Гулистон» ва «Моҳии тоҷик» фаъолият доранд. Хоҷагии моҳипарварии «Гулистон» дорои моҳиҳои хушзоти калонтарин аст.

Тибқи нақша истеҳсоли моҳӣ нисбат ба соли 2018, ки 100 тонна буд, зиёд гардида, соли 2019 - ум ба 120 тонна расонида мешавад.

Қӯруқшиканӣ ба нобудсозии моҳиҳо оварда мерасонад

Мутаассифона, имрӯз шикори ғайриқонунии моҳӣ ва ғорати бераҳмонаи он зиёд шуда, ҳатто номи баъзеи онҳо ба Китоби Сурх шомил гардидааст.

 Тибқи иттилои Ғафурҷон Каримов - моҳишинос ва корманди Раёсати ҳифзи муҳити зисти вилоят дар мавсими ҷоришудани маҳдудият бобати шикори ғайриқонунии моҳӣ ситоди махсус дар обанбори «Баҳри тоҷик» ва Сирдарё ташкил гардида, барои амалӣ гаштани нақшаи чорабиниҳои якҷоя оид ба ҳифзи захираҳои моҳӣ чораандешӣ менамоянд.

- Соли 2018 аз тарафи ситод амалиёти фаврӣ гузаронида шуда, нисбат ба 70 нафар шаҳрванд протоколҳои ҳуқуқвайронкунии маъмурӣ тартиб дода, 56 қарори ҷаримабандӣ ба маблағи 7950 сомонӣ пешниҳод гардид, ки аз он 6640 сомонӣ ситонида шуд. Қӯруқшиканон гоҳо шикори худро тариқи барқ анҷом медиҳанд, ки ин боиси нобуд шудани намуди моҳӣ мешавад. Зеро аз ин усул қатори моҳиҳо ҷонварони дигар низ мемиранд, ки боиси аз байн рафтани намудҳои гуногуни олами ҳайвоноти обӣ мешавад. Ин тарзи моҳидорӣ ва қӯруқшиканӣ навъҳои хормоҳӣ, кафшакбинии сирдарёӣ, шӯртан, зағорамоҳӣ, бурутмоҳии аралӣ, бурутмоҳӣ ва симмоҳии туркистониро, ки ба Китоби Сурхи Тоҷикистон шомил шудаанд, ба нобудӣ бурда истодааст.

Пешгирӣ беҳтарин мубориза аст

Мақсади асосии Раёсати ҳифзи муҳити зист ба танзим даровардани назорати давлатии ҳифзи захираҳои табиии моҳӣ ва мубориза бар зидди қӯруқшиканӣ аст. Оид ба пешгирии сайди ғайриқонунии моҳӣ нозирони шуъбаи Раёсат ва зерсохторҳо дар шаҳру ноҳияҳо мунтазам амалиёт мегузаронанд.

Дар асоси қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон бо мақсади муҳофизат ва нигаҳдории захираҳои моҳӣ, фароҳам овардани шароит ба рафти афзоиши табиии моҳиҳо ва роҳ надодан ба қонунвайронкуниҳо дар давраи тухмгузорӣ дар обанборҳои вилоят аз ҷониби Раёсат татбиқи як қатор ҷораҷӯиҳо ба назар мерасанд.

Бо назардошти обу ҳавои мусоид аз 15 - уми март то 31 - юми май дар ҳавзаи дарёи Сир, обанборҳо, дарёҳо, сойҳо ва кӯлҳои ҳудуди вилоят сайди моҳӣ манъ карда мешавад. Дар ин давра аз тарафи гурӯҳҳои фаврӣ ҳудуди обанборҳои ҳавзаи Сирдарё аз қисми болооби обанбори «Баҳри тоҷик» то НБО - и «Фарҳод», роҳҳои оҳану автомобилгард, бозорҳо, нуқтаҳои моҳипазӣ дар шаҳру ноҳияҳои Хуҷанд, Гулистон, Бӯстон, Ашт, Конибодом, Бобоҷон Ғафуров, Ҷаббор Расулов, Спитамен ва Исфара зери назорат гирифта шуд. Инчунин, байни аҳолӣ суҳбатҳо, корҳои фаҳмондадиҳӣ оид ба рафти афзоиши табиии моҳиҳо, роҳ надодан ба қонунвайронкунӣ дар давраи тухмгузорӣ гузаронида шуд.

Парвариши сунъӣ ва такрористеҳсолкунии моҳӣ

Моҳипарварӣ баробари соҳаҳои дигари муҳими кишоварзӣ дар мадди назари Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон қарор дошта, Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон онро яке аз омилҳои таъмини амнияти озуқавории миллат арзёбӣ намудаанд. Дар қаламрави вилоят 53 хоҷагии деҳқонии моҳидорию моҳипарварии хурду калон ташкил шудааст. Намояндагони гурӯҳи корӣ дар рафти шиносоӣ муайян намуданд, ки ҳавзҳои моҳипарварӣ ба талаботи парвариши моҳӣ ҷавобгӯ нестанд. Барои рушди минбаъдаи соҳа, барқарор намудани фаъолияти ҳавзҳои моҳипарварӣ ва зиёд намудани ҳаҷми истеҳсоли моҳӣ ба мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳру ноҳияҳо ва сохторҳои марбута пешниҳодҳо дода шудааст.

Ба ҳамагон маълум аст, ки дар рӯзҳои сафари корӣ ба вилояти Суғд Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон баробари ифтитоҳи объектҳои ҳаётан муҳим, бевосита дар маъракаи такрористеҳсолкунии захираҳои моҳии обанбори ҳавзаи Сирдарё иштирок намуда буданд. Ҳамзамон, идомаи корҳои афзун намудани захираи моҳиҳо дар обанбори ҳавзаи Сирдарё марҳала ба марҳала бо иштироки бевоситаи Раиси вилоят Раҷаббой Аҳмадзода амалӣ шуда истодааст. Раёсат баробари бурдани назорати давлатӣ ҳамкориро бо муассисаҳои илмӣ - таҳқиқотӣ ҷоннок намуда, барои беҳтар намудани муҳити зист, ҳифзу оқилона истифодабарии захираҳои табиӣ ва барқарор сохтани намудҳои нодир ва маҳвшудаистодаи олами ҳайвонот чораҳои мушаххас меандешад.

Беҳтар намудани вазъи экологӣ

Қайд кардан лозим аст, ки барои мубориза бар зидди кирмаки хомӯшак, ки барангезандаи касалии вараҷа аст, соли 1938 аввалин маротиба ба Ҷумҳурии Тоҷикистон намуди моҳиҳои вараҷакушаки шарқӣ (восточная гамбузия) оварда, ба иқлими обанборҳо мутобиқ карда шуд. Ин моҳиҳои мутобиқшуда вазъи санитарии диёрамонро беҳтар карда, паҳншавии касалии вараҷа байни аҳолӣ як муддат паст гардид. Баробари васеъ шудани майдони заминҳои кишоварзӣ, хусусан шоликорӣ дар вилоят барои хомӯшакҳо шароити хуб пайдо ва солҳои охир миқдори онҳо зиёд гашта, ҳамагонро ба ташвиш овард. Инчунин, зиёд рӯидани растаниҳои обӣ ба афзоиши ин пашшаҳо сабаб шудааст.

Раёсати ҳифзи муҳити зист бо дастгирии Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилоят чанд маротиба атрофи Сирдарёро аз растаниҳои обӣ бо тарзи механикӣ тоза кард. Бо тавсияи олимон аввалин маротиба усули биомелиоративиро амалӣ ва моҳиҳои растанихӯр паҳн карда шуд.

Бо мақсади чорабиниҳои такрористеҳсолкунии захираҳои моҳиҳои обанборҳои ҳавзаи Сирдарё, амалӣ намудани усули биомелиоратсия ва таъмини хоҷагиҳои моҳипарварӣ аз тарафи истифодабарандаи захираҳои табиии ҶСК «Моҳии тоҷик» бештар аз як миллион моҳичаҳои хушсифати намуди растанихӯр паҳн гардидааст. Раёсат дар оянда барои ба мувозинат даровардани экосистемаи ҳавзаи Сирдарё ва беҳтар намудани вазъи экологӣ кӯшиш ба харҷ дода, усулҳои нави замонавиро амалӣ мегардонад.

Қайд кардан бамаврид аст, ки самаранок истифодабарии заҳбурҳо, каналҳои магистралӣ ва обанборҳо дар Осиёи Марказӣ, зиёдшавии растаниҳои обӣ ба талафёбии захираи об, аз ҷумла бухоршавӣ, ботлоқшавӣ аз 10 то 30 фоиз сарфаи об дар обанборҳо кам мегардад.

Раёсати ҳифзи муҳити зист дар асоси қонунҳои амалкунанда ва дигар санадҳои меъёрию ҳуқуқӣ фаъолияти худро ба самти назорати давлатӣ, ҳифзу самаранок истифодабарии захираҳои табиӣ, мубориза бар зидди ҳама гуна қонуншиканиҳо ҷоннок намуда истодааст.

Шаҳноза ҲОМИДОВА,
«Ҳақиқати Суғд»

Читать далее