17 July 2019

Назаре ба ёдгории таърихӣ

Олимон дар таҳқиқи таъриху фарҳанг ва кашфу  ҳафриёти ёдгориҳои қадиму асримиёнагии мавзеъҳои сарзамини ноҳияи Ашт хизмати беандоза бузург кардаанд.

Сулаймонқул Азимӣ - таърихшинос қайд намуд, ки солҳои 50-уми асри гузашта бостоншиноси рус Н.И. Веселовский ва аз олимони тоҷик Нӯъмон Неъматов дар натиҷаи тадқиқотҳои хеш муайян намуданд, ки қалъаи Афросиёб таърихи бисёр қадима дорад. Беморхонаи ҳозираи Ҷамоати деҳоти Ашт низ дар натиҷаи ҳамвор кардани Қалъаи Афросиёб ба вуҷуд омадааст. Қалъа дар қадим, вақти ҳуҷуми аҷнабиҳо вазифаи мудофиавиро иҷро менамуд.

Ба қатори ёдгориҳои қадимаи археологӣ  қабристонҳои қадима низ дохил мешаванд. Яке аз онҳо қабристони деҳаи Пискокат мебошад, ки чуқурии он 1 метри мураббаъ, дарозӣ 1 метру 60 сантиметрро дар бар мегирад. Аз қабрҳо миқдори зиёди маснуоти кулолгарӣ, тиру пайконҳо ва дастпона пайдо карда шудаанд.

Бахтовар Темирзода - корманди Осорхонаи миллӣ гуфт, ки дар ёдгориҳои таърихии Хорак, Ғурумсарой, Шигвар, Пискокат қадимтарин нақшҳои рӯисангӣ кашф шудаанд, ки онҳо ба давраи энолит ва асри биринҷ мансубанд. Дар ин тасвирҳо анвои ҳайвонҳои бешагию хонагӣ ва тарзу усули шикор, рондани замин, ҷирмҳои осмонӣ, кайҳон тасвир ёфтааст, ки онҳо аз завқи ин ноҳия шаҳодат медиҳанд.

Бостоншнос Е.Д.Сталовская низ солҳои 60 охири 80-уми асри ХХ ёдгориҳои қадимаи деҳаи Ашт, ба монанди Тӯдаи Калон, Тӯдаи Хурд, Дашти Бодомак, Қабристони Дашти Ашт, Қалъаи Афросиёб ва як силсила қурумҳоро кашфу ҳафр намуда, дар ин мавзӯъ диссертатсияи номзадӣ дифоъ кардааст. Бештар аз чил мақолаи илмӣ таълиф ва ба таърихи гузаштаи мардуми Ашт бахшидааст.

Зимнан қайд намуд, ки ноҳияи Ашт аз ёдгориҳои археологӣ,  санъати меъморӣ, таърихӣ  хеле бой аст.

Рушана ШОМАТОВА,
донишҷӯи Донишгоҳи давлатии Хуҷанд
ба номи академик Бобоҷон Ғафуров

Читать далее

Эҳёи ҳунарҳои мардумӣ дар кишвар

Агар ба таърихи гузаштаи хеш назар афканем, дар осори адибони мо ҳазорсолаҳо пеш аз ин дар бораи ҳунарҳои аҷдодии мо сухан меравад ва он ҳама то замони мо омада расидааст. Аз ин бармеояд, ки мардуми тоҷик тeли асрҳои зиёд дар рушду нумӯи илму фарҳанг ва ҳунари башарӣ саҳми арзанда гузоштааст.

Ҳунарҳои мардумӣ беҳтарин ва холистарин анвои санъат буда, ҳамеша бо ҳаёти инсон алоқаманданд. Онҳо ҳисси зебоипарастии халқро таҷассум мекунанд, ки инкишофи ҳисси зебоипарастии инсонро дар бозёфтҳои бостоншиносон, ба монандӣ: кӯзаҳо, табақҳо, ороишоти занона, мусаввараи деворнигораҳо, ки дар он фарҳанги ҳунари меъморӣ ва рассомӣ, ҳамчунин хусусияти рӯзгори маишии мардуми давраҳои қадим инъикос ёфтаанд, пайгирӣ метавон кард.

Ҳунарҳои мардумӣ фарогири ҳамаи қишрҳои ҷомеа буда, ба маҳсули дастии онҳо бояд таваҷҷӯҳи ҳамешагӣ зоҳир кард. Ҳунарҳои мардумии мо бешумор буда, мо бояд онҳоро омӯзем ва тарғибу ташвиқ намоем. Зеро ҳунарҳои мардумӣ инъикосгари миллати тоҷик дар байни миллатҳои дигар мебошанд.

Сиёсати фарҳангдӯстонаи Сарвари давлат дар самти дастгирии расму оинҳо ва анъанаҳои миллии ниёгон натиҷаи хубро ба бор овардааст. Эҳёи фарҳанги миллӣ дар кулли манотиқи Ҷумҳурии Тоҷикистон ба роҳ монда шуда, намунаҳои эҷодиёти бадеии халқ аз ҷумла гулдӯзӣ, зардӯзӣ, кашидадӯзӣ, қуроқдӯзӣ, атласу адрасбофӣ, кандакории рӯи чӯб, кулолгарӣ, гаҷкорӣ ва намудҳои дигари анъанаҳои миллӣ эҳё карда шуданд.

Дар замони муосир ба хотири эҳёи ҳунарҳои мардумӣ муассисаҳо, сехҳо, коргоҳҳои ҳунармандон ташкил шудаанд.

 Дар тамоми муассисаҳои таълимӣ коргоҳи атласу адрасбофӣ, кашидадӯзӣ, қуроқдӯзӣ, йӯрмадӯзӣ, мӯҳрадӯзӣ ба роҳ монда шудааст. Дар Хона-музейи Камоли Хуҷандии “Муассисаи фарҳангию таърихии Қалъаи Хуҷанд” низ маркази таълимии атласу адрасбофӣ ташкил шудааст, ки ба бонувони тоҷик ин ҳунари аҷдодӣ омӯзонида мешавад.

 Муҳаррамахон ХОҶАЕВА,
 мудири шуъбаи таърихи
 давраи муосир

Читать далее

Рушди деҳот дар кишвар

Бахшида ба истиқболи 30-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва тибқи дастуру супоришҳои муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар тамоми манотиқи кишвар корҳои ободонӣ ба назар мерасанд. Аз ҷумла, ба ҳамин муносибат дар ноҳияи Мастчоҳ пешравиҳо дар самтҳои гуногун дида мешаванд. Вақте шахс ба ин ноҳия ворид мегардад мардумеро мебинад, ки ҳамеша дар меҳнат буда, хеле меҳмондӯстанд. Чуноне, ки Пешвои миллат мегӯянд ҷонсахттар аз мардуми Мастчоҳ мардуме нест.

Соли 2015 вақте, Пешвои миллат ба ноҳияи Мастчоҳ сафар карданд, дар ноҳия якчанд иншоот ба истифода дода шуда буд ва ҳамон вақт Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон муҷдаи ташрифи худро боз дар соли 2020 хабар доданд. ҳоло дар ноҳия хурду калон баҳри гулгулшукуфоии миллат бахшида ба ҷашнҳои дарпешистода кӯшиш ба харҷ дода истодаанд. Масалан, майдончаи варзишӣ дар Ҷамоати шаҳраки Бӯстон аз тарафи соҳикори саховатпеша сохта ба истифода дода шуд. Кӯдакону наврасони ин маҳалла ба варзиш машғул гардида, обутоб меёбанд. Дар он калонсолон низ метавонанд ба намудҳои гуногуни варзиш машғул гарданд. Албатта, кӯшишу заҳматҳои Сарвари давлат баҳри ҷавонон ва пешбурди кишвар мебошад. Дар ноҳия маҷмуи иншооти пӯшида истода хеле зиёданд. Ба гуфти корманди МИҳД-и ноҳия Мастчоҳ Солеҳиён Шавкат нақша - чорабиниҳо оид ба иншооти сохташаванда бахшида ба таҷлили 30-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ноҳия беш аз 531 иншоот ба маблағи 477,998 ҳазор сомонӣ дар давоми шаш моҳи соли 2019 ба истифода дода шуд. Мардум барои боз ҳам зебову гулгулшукуфоии ноҳия саҳми арзандаи хешро мегузоранд.

 Руқиямоҳ БОБОЕВА,
 Донишҷӯи Донишгоҳи давлатии Хуҷанд
ба номи академик Бобоҷон Fафуров

Читать далее

Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон бо Сарвазири Ҷумҳурии Корея Ли Нак Ён мулоқот намуданд

Дирӯз дар Қасри миллат Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон Сарвазири Ҷумҳурии Корея Ли Нак Ёнро, ки бо сафари расмӣ ба Тоҷикистон ташриф овардааст, ба ҳузур пазируфтанд.

Дар мулоқот вазъ ва дурнамои муносибатҳои дуҷониба ва бисёрҷонибаи Тоҷикистону Корея дар соҳаҳои мавриди таваҷҷуҳ баррасӣ шуд.

Читать далее