18 March 2020

Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон бо кормандони соҳаи илму маориф ва аҳли эҷод мулоқот намуданд

18 март дар Кохи Борбад Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар остонаи ҷашни фархундаи Наврӯзи байналмилалӣ чун анъанаи накуи баҳорӣ бо кормандони соҳаҳои илму маориф ва аҳли эҷоди мамлакат мулоқоти самимию судманд анҷом доданд.

Дар оғоз Сарвари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон кулли мардуми шарифи тоҷик, ҳамзабонони бурунмарзӣ, мардумони ҳавзаи тамаддуни Наврӯз ва ҳамаи зиёиёни мамлакатро ба ифтихори ин ҷашни хусравонӣ самимона шодбош гуфта, ба ҳамаи онҳо дар Соли нави аҷдодӣ бахту нишот, сулҳу субот, ваҳдати ҷовидона ва ба зиёиёни кишвар нерӯи тоза ва илҳоми эҷодӣ орзу карданд.

Читать далее

Паёми табрикии Раиси вилояти Суғд Раҷаббой Аҳмадзода бахшида ба Рӯзи зиёиёни эҷодкор

Муҳтарам аҳли зиёи вилоят!

Дар арафаи таҷлили Соли нави аҷдодӣ – Наврӯзи байналмилалӣ фарорасии Рӯзи зиёиёни эҷодкорро ба кулли мардуми шарафманди вилоят ва шумо, аҳли зиё, сидқан табрик гуфта, ба хонадони ҳар як сокини вилоят шодиву нишот, суботу оромӣ ва ба зиёиёни вилоят парвозҳои баланди андеша ва дастовардҳои беназири эҷодӣ таманно менамоям.

Боиси таъкид аст, ки зиёиён дар ҳама давру замон ҳамчун нерӯи тавоно дар баланд бардоштани маънавиёти ҷомеа, ҳифзи арзишҳои фарҳанги миллӣ ва таҳкими худшиносию худогоҳӣ нақши равшан мегузоранд. Дар ин бора Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо таваҷҷуҳ ба мақоми аҳли зиё дар таҳкими ваҳдату субот ва пешрафти кишвар таъкид намудаанд: «Зиёиёни асили мо равшангарони воқеии ҳаётанд, ки дар пешрафти ҳаёти иқтисодию иҷтимоӣ ва фарҳангию маънавии ҷомеа, тарғиби анъанаҳои миллӣ, таълиму тарбияи насли наврас, ба камол расонидани инсони комил ва рушди нерӯи инсонӣ нақши арзанда мебозанд».

Читать далее

ПОЙДЕВОРИ ОИЛА - АҚДИ НИКОҲ

Пойдевори оила аз самимияту эҳтироми ҳамдигар, меҳру муҳаббат, адолату шавкат устувору мустаҳкам мешавад, зеро «оилаи солим - ҷомеаи солим» мегӯянд. Ҳоло мушкилоти асосӣ дар байни табақаҳои мухталифи ҷомеа қасд ба ҷони худ намудан, ҷудошавии оилаҳои ҷавон ва боз дигар муаммоҳои ҳолати иҷтимоидошта бештар гардидаанд. Мутаассифона, ҷавонони мо дар ин ҳолат боз ба мушкилии дигар рӯ ба рӯ мегарданд: масъалаи ақди никоҳи мусулмонӣ. Дар ин бобат ва дигар масъалаҳои марбут ба оила ва оиладорӣ мусоҳиби мо, номзади улуми суханшиносӣ Ҳоҷӣ Ҳусайн Мӯсозода.

- Оила асоси ҷомеа, муҳимтарин ячейкаи ҷамъияту давлат буда, дар фарҳанги куҳанбунёди миллати мо ҳамчун ниҳоди муқаддас эътироф гардида, беҳтарин арзишҳои инсонӣ, аз қабили муҳаббату садоқат, самимияту вафодорӣ ва ҳамдигарфаҳмиву таҳаммулпазириро дар худ таҷассум мекунад.

Оилаи солим ҷомеаи солим буда, рукни асосии ҷомеа ба ҳисоб меравад. Агар оила солиму тифоқ бошад, ҷомеа низ обод мешавад ва ободии ҷомеа ба ободии миллату давлат марбут аст.

Муҳаббат поягузори оилаи солим буда, он аз меҳру муҳаббат оғоз мешавад ва тифл ҳатман он тарбияеро мегирад, ки волидон ба ӯ медиҳанд. Оила бисёр масъалаҳои муқаддасу масъулиятнокро дар рушд, таҳаввул, тарбия ва саодати инсонӣ ба уҳда дорад. Оила маконест, ки дар он ҷо арзишҳои ахлоқӣ ва меъёрҳои иҷтимоӣ аз як насл ба насли дигар интиқол дода мешавад.

Вазифаи оила дар доираи кору бори хонадон, инчунин аз оқилона ташкил кардани муҳит барои ҳаёти кӯдакон низ вобаста аст, то ин ки онҳо таҷрибаи муфиди наслҳои калонсолро аз худ намоянд ва дар фаъолияти худ минбаъд истифода бурда тавонанд.

- Дар урфият мегӯянд, ки ягон нафар дар рӯи олам танҳо офарида нашудааст. Вазифаи волидайн аст, ки пас аз ба воя расидани фарзандон онҳоро оиладор намоянд. Дар ин бора андешаи Шумо.

- Бале, ин худ табиати инсонист, ки танҳо офарида нашудааст. Инсон, пеш аз ҳама, дар зиндагӣ ниёз ба ҳамрадиф дорад. Оиладор шудан ба инсон оромиш ва таскин мебахшад. Инсон дар натиҷаи издивоҷ вуҷуди солимтару таскинёфтатаре пайдо мекунад. Аз ин рӯ, зиндагиашро беҳтар ба роҳ мемонад, умрашро муфидтар гузаронида, лаззату баҳраи бештар аз ҳаёт дарёфт мекунад. Баробари оила барпо намудан мо вазифаи вазнинеро бар дӯш мегирем.

Оила аз нигоҳи урфу одат, анъанаҳои ҳазорсолаи миллӣ ва таълимоти мазҳаби мо муқаддас аст. Оила барпо кардани фарзандон аз орзуҳои беҳтарини дар дил доштаи ҳар як падару модар мебошад.

 - Мутаассифона, ҳоло ҷудошавии оилаҳо, хосатан оилаҳои ҷавон хеле зиёд шудааст. Аз рӯи мушоҳидаҳо, волидайн дар ин кор ба саросемагӣ роҳ медиҳанд, фарзандонашонро барвақт хонадор мекунанд ва пас аз чанде мешунавем, ки ситораи ҷавонон бо ҳам мувофиқ наомадааст. Аммо дар ин ҳолат андеша намекунанд, ки ду ҷавон дар нимароҳи умр аллакай аз ҳаёти оилавӣ дилмонда шудаанд.

- Падару модар дар масъалаи оиладор кардани фарзанд бояд ба саросемагӣ роҳ надиҳанд. Зеро қабл аз хонадор кардан ҳамаҷиҳата онҳоро ба зиндагии оилавӣ омода созанд. Дар ин самт омилҳои зиёде ҳастанд, ки ба инобат гирифтани он муҳим аст. Яке аз онҳо ахлоқи ҳамидаи ҷавонон мебошад. Маҳз, одоб ва ахлоқи хуб заминаи мустаҳкаме дар пойдории минбаъдаи оила хоҳад шуд. Омили дигар, дониш ва таҷрибаи зиндагии ҷавонон аст, ки оё онҳо дар бораи оила ва оиладорӣ маълумоти кофӣ доранд ё не.

Оила пояи асосии ҷомеа аст, аз ин рӯ, ман аз модарон ва падарон хоҳиш менамудам, ки дар ин кор ба саҳланкорӣ, саросемагӣ роҳ надиҳанд.

- Бале, аксар вақт дар масъалаи оиладор намудани фарзандон волидайн беаҳамиятӣ зоҳир менамоянд, хосатан дар бобати бастани ақди никоҳ аз ҷониби ходимони дин.

- Муҳимтарин омил дар мавриди оиладоршавӣ донистани ҳуқуқҳои худ ва қонунҳои амалкунанда мебошад. Аз ин рӯ, вақте мушоҳида мекунанд, ки фарзандашон барои оиладор гардидан омодаанд, пас бастани ақди никоҳ ва тӯй зарур аст. Дар мадди аввал ариза ва қайд дар Сабти асноди ҳолатҳои шаҳрвандии маҳалли зист ва баъди гирифтани шаҳодатномаи ақди никоҳ барои бастани ақди никоҳи динӣ ба масҷиди ҷомеъи маҳалли худ муроҷиат кунанд. Танҳо дар он ҳолат қонуншиканӣ рух намедиҳад, ки агар ходими расмии дин дар дафтари қайдҳо рақами шаҳодатномаи САҲШ - и маҳалро сабт намуда, пас хутбаи ақди никоҳро хонад.

Мутаассифона, аксари мардум барои осон шудани кор дар маҳалли зисти худ ин маросимро мегузаронанду ба масҷиди ҷомеъ муроҷиат намекунанд, зеро масъулини ин даргоҳ шаҳодатномаи ақди никоҳи давлатиро мепурсанд.

Афсӯс, борҳо шудааст, ки бархе баъди тӯй аз домуллое, ки аслан масъули ин кор нест, талаб менамоянд, ки хутбаи никоҳро хонад. Аз бемасъулиятии баъзе муллоҳо никоҳ бе коғази қайди САҲШ рӯи кор меояд ва мусаллам аст, ки ин амали ғайриқонунӣ натиҷаҳои ҳузноварро ба бор меорад. Масалан, баъзе ин гуна ашхос баъди фарзанддор шуданашон бо сабабҳои ночиз ҷудо мешаванд ва арӯс наметавонад, ҳуқуқи худро талаб кунад ва аз ҳамин ҷо нофаҳмиҳо оғоз мешаванд.

Воқеан, ба Масҷиди марказии ба номи Шайх Маслиҳатдин бисёр оилаҳо муроҷиат мекунанд ва вақте сабаби муроҷиатро таҳлил мекунем, маълум мешавад, ки аксари ҷавонон ба оиладорӣ тайёр нестанд, ба қадри меҳнати падару модар намерасанд, бо сабабҳои ночиз оилаҳои ҷавон барҳам мехӯранд, фарзандон зиндаятим, модарон бе сарпаноҳ мемонанд.

Аз ин рӯ, қайди ақди никоҳ аз назари қонун муҳим буда, он ба ҳамаи самтҳои зиндагии инсон таъсири худро мерасонад ва эҳтиром ба ин амал вазифаи ҳам шаҳрвандӣ ва ҳам динии мо мебошад.

- Ташаккур барои суҳбат.

Тавҳида ҶӮРАЕВА,

«Ҳақиқати Суғд»

Читать далее

Таҳкимбахши рушди кишвар

Дар натиҷаи амалигардонии ҳадафи чоруми рушди стратегии кишвар дар тамоми манотиқи мамлакат корхонаҳои нав бо технологияҳои инноватсионии муосир ба фаъолият шурӯъ карданд, ки ба пайдоиши ҷойҳои нави корӣ, истеҳсоли маҳсулоти воридотивазкунанда мусоидат намуд ва дар оянда низ идома хоҳад ёфт.

Ҳадафи дигар ин аз бунбасти коммуникатсионӣ раҳоӣ ёфтан маҳсуб меёбад, ки вобаста ба ин то ҳол роҳҳои нав бунёд гардиданд. Аз буҷаи давлат барои бунёди роҳи Помир маблағҳои зиёд ҷудо шуданд, ки аз шаҳри Кӯлоб то сарҳади Афғонистон тӯл кашида, бояд қайд намуд, ки барои ин сармоягузорони хориҷиву ватанӣ ҷалб карда шуданд. Ҳоло баъзе роҳҳои байни деҳаҳо ва ноҳияҳо таъмир гардиданд.

Ба истиқлолияти энергетикӣ расидан ҳадафи дигари рушди стратегӣ мебошад. Мо бояд дар ташкилоту идораҳо ва корхонаҳо аз таҷҳизоти технологии каммасраф истифода барем. Агар НБО «Роғун» ба пуррагӣ ба фаъолият шуруъ намояд, Ҷумҳурии Тоҷикистон ба кишвари истеҳсолкунандаи энергияи аз ҷиҳати экологӣ тоза шомил мегардад.

Ҳадафи дигар ин таъмини амнияти озуқавории аҳолӣ мебошад. Имрӯз кишоварзӣ яке аз соҳаҳои пешрафта ба ҳисоб рафта, маҳсулоти хоҷагии қишлоқ ба пуррагӣ дар корхонаҳои саноатӣ коркард мешаванд ва бозори дохила ба пуррагӣ бо он таъмин гардида, инчунин содирот низ ба роҳ монда шудааст.

Иҷрои ин вазифаҳо ба саодатмандии халқамон оварда мерасонад. Ҳар як тоҷикистонӣ инро бояд дарк намуда, дар амалигардии ин вазифаҳо саҳмгузор бошад.

Мо бояд аз таърихи куҳани худ бохабар бошем ва онро ба дигарон муаррифӣ карда тавонем. Имрӯз бархе аз ҷавонон майли китобхонӣ надоранд ва аз телефонҳои мобилӣ, шабакаҳои интернетӣ фаровон истифода мебаранд, ки онҳо ҷои китобро гирифта наметавонанд.

Бояд омӯзиши фанҳои дақиқу табиатшиносӣ, экология, математика, физика ва химия боз ҳам ба таври васеъ ба роҳ монда шаванд. Яъне Академияи илмҳо, Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон барномаи давлатии навро барои рушди илмҳои табиӣ, риёзӣ ва техникӣ омода намуда, онро дар амал ҷорӣ менамоянд.

Ҳамин тавр, Ватани ободу азизи худро боз гулу гулзор намуда, 30 - солагии ҷашни Истиқлолияти ҷумҳуриамонро бояд сазовор пешвоз гирем.

Назира АЗИМОВА,

дотсент, мудири кафедраи фанҳои

риёзӣ ва табиатшиносии муосири

Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ,

 бизнес ва сиёсати Тоҷикистон

Читать далее

Таҳкимбахши тафаккури созанда

Паёми Президент – роҳнамо баҳри шукуфоии кишвар!

Баробари пеш рафтани васоити техникӣ ва рушди донишҳои муосир дар рӯзгорамон гардиши куллӣ ба вуҷуд омада, аз ҳар яки мо масъулияти ҳамқадами замон будан, аз омӯзиши донишҳои муосир қафо намондан, тафаккури созанда доштан, аз таҷрибаҳои ҷаҳони пешрафта омӯхтану сабақ бардоштанро тақозо менамояд. Низоми таҳсилот дигар шуда, дар ин радиф талаботи бозори меҳнат низ ба мутахассисони баландпоя ва соҳибтахассус ниёз пайдо мекунад.

Таъсиси Коллеҷи инноватсионии Хуҷанд дар партави дастури Пешвои миллат, ки ҳамасола дар Паёмҳои Президенти ҷумҳурӣ таъкид мегардад, ба миён омадааст. Азбаски масъалаи инноватсия яке аз самтҳои афзалиятноки илму маорифи кишвар маҳсуб меёбад, тасмим гирифтем, дар коллеҷ бо роҳи таълими дуалӣ (таҳсил ва таҷрибаи истеҳсолӣ) ҷалби мутахассисони соҳибтаҷрибаро ба роҳ монем, то донишҷӯён тавонанд, дар ин замина таҳсили босамар намуда, ҳамчун мутахассисони ҷавобгӯ ба талаботи бозори имрӯзаи меҳнат ба воя бирасанд, дар зинаҳои болоии таҳсилот (курсҳои 2 ва 3) баробари таълим ба фаъолияти меҳнатӣ ҷалб шаванд.

Мусаллам аст, ки гузаштагони донишманди мо дар баробари илмҳои ҷамъиятшиносӣ, сухан ва суханварӣ, фалсафа, мантиқ, илоҳиёт, фиқҳ ва ғайра аз поягузорони илмҳои дақиқ маҳсуб меёфтанд ва имрӯз осори гаронмояи онҳоро кулли башар эътироф намуда, чун дастури таълимӣ истифода мебаранд. Омӯхтани осори пурғановати миллат, ҳамзамон чун меросбари воқеии ниёгони бузург дар сатҳи баланди илмомӯзиву маърифатандӯзӣ муаррифӣ намудани миллати тоҷик яке аз вазифаҳои аввалиндараҷаи мост.

Аз ин рӯ, ҳарчи бештар ба роҳ мондани таҳсили илмҳои дақиқ ва даст ёфтан ба омӯзиш ва истифодаи технологияи муосир дар рушди сатҳи маърифат ва кору зиндагии мо таъсиргузор хоҳад буд. Зеро маҳз донистани истифодаи васоити техникиву технологӣ, онро дар таҷриба ба кор бурдан ва аз захираҳои зиёди ашёи хом ба роҳ мондани истеҳсолоти ватанӣ, таъмини бозори дохилӣ бо маҳсулоти худӣ, татбиқи амалии “Стратегияи миллии рушди Ҷумҳурии Тоҷикистон барои давраи то соли 2030” ва “Барномаи миёнамуҳлати рушди Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2016 - 2020” ҷиҳати баланд бардоштани сатҳу сифати зиндагии мардум мусоидат менамояд.

Коллеҷи мазкур ба ҳайси муассисаи навтаъсиси таълимии кишвар ҳамагӣ соли дувум аст, ки фаъолият дорад.

Омӯзгорони коллеҷ кӯшиш ба харҷ медиҳанд, ки тибқи дастуру супоришҳои Ҳукумати кишвар, Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон дар баланд бардоштани сифати таълим ва тарбияи донишҷӯён беш аз пеш саҳм гузоранд, фаъолнокии донишҷӯёнро дар чорабиниҳои сиёсиву ҷамъиятӣ, ҳамчунин хониши асарҳои бадеӣ аз ҷониби онҳо назорат кунанд, дар баланд бардоштани ҳисси ватандӯстӣ, ҳувият ва ифтихори миллӣ, тарғиби фарҳанг, маданияти миллӣ намуна ва роҳнамои ҳамешагии шогирдон бошанд.

Зарифҷон ЮСУФОВ,

директори Коллеҷи инноватсионии Хуҷанд,

номзади илмҳои физика - математика, дотсент,

Мухлиса НУРУЛЛОЕВА,

мудири умумитаълимии Коллеҷи инноватсионии

 Хуҷанд, номзади илмҳои филологӣ, дотсент

Читать далее