НАҚШИ ИҶЛОСИЯИ ХVI ШӮРОИ ОЛИИ ТОҶИКИСТОН ДАР ТАШАККУЛИ ДАВЛАТИ СОҲИБИСТИҚЛОЛ

Дар таърихи ҳар як миллат рӯйдодҳо ба амал меоянд, ки дар тақдири ояндаи давлат нақши асосӣ доранд. Иҷлосияи ХVI Шӯрои Олии Ҷумхурии Тоҷикистон яке аз ҳамин рӯйдоди тақдирсоз аст, ки оташи ҷанги бародаркуширо хомӯш карда, барқарор кардани сохти конститутсионӣ, мӯътадил кардани ваъзи сиёсиӣ таъмини волоияти қонунро ва рушди иҷтимоии иқтисодии ҷомеа, ба амал овард.

Тоҷикон ҳамчун миллати куҳанбунёд ва дорои анъанаву суннатҳои қадимаи фарҳангиву таърихӣ аз рӯзҳои аввали ба даст овардани истиқлолияти давлатӣ имкон доштанд, ки дар шароити нави сиёсиву иқтисодӣ ва иҷтимоиву фарҳангӣ бо роҳи демократӣ рушд ёбанд ва пеш раванд.

Дар рӯзҳои даъват ва баргузории Иҷлосияи ХVI Шӯрои Олӣ мардуми кишвари мо гирифтори кашмакашҳои ҳалокатбори қувваҳои бадхоҳи сиёсии дохиливу хориҷӣ шуда буданд, ки мақсади асосиашон пароканда намудани миллати тоҷик ва аз байн бурдани давлати  мо буд.

Мамлакат дар вазъияте қарор дошт, ки аз як тараф сохтору мақомоти давлатӣ аз ӯҳдаи пешгирӣ кардани алангаи ҷанги бародаркуш ва аз  бӯҳрони амиқи сиёсиву иҷтимоӣ раҳо бахшидани ҷомеа баромада наметавонистанд ва аз тарафи дигар, ба таъхир гузоштани ташкили мақомоти нави ҳокимияти давлатӣ, аз ҷумла интихоби конститутсионии роҳбарияти нави сиёсӣ ғайриимкон буд. Баъд аз барҳам додани иттиҳоди шӯравӣ дар Тоҷикистон муборизаи сахти барои давлатдорӣ  сар шуд. Дар натиҷаи ин мубориза шароити сиёсии ҷомеа  ба тезутундшавии рӯйдод ва дар охир ба ҷанги бародаркушӣ гашт. Дар ин маврид кишри гуногуни ҷомеа аз намояндаҳои мардумии худ дар Шӯрои Олӣ талаб карданд,  ки ин ҷанги бародаркуширо дар муҳлати кӯтоҳ ба охир расонанд, ва ба танзим даровардани ҳолати сиёсии дар ҷомеа мебошад. Аввал баргузории Иҷлосия дар шаҳри Душанбе, 4-уми ноябри соли 1992 ба нақша гирифта шуда буд, лекин аз баски барои таъмини бехатарии вакилон имконият набуд хулосаи гузаронидани Иҷлосия дар шаҳри Хуҷанд қабул  шуд. Дар шуъбаҳои Котибот ва дар Кумитаҳои Шӯрои Оли тайёрӣ ба гузаронидани Иҷлосия сар шуд. Президиуми Шӯрои Олӣ рӯзномаи ҷаласро тасдиқ  кард ва дар асоси рӯзнома дида баромадани якчанд саволҳоро оид ба танзим даровардани ҳолати сиёсии ҷомеа дароварда шуд. Баъд аз ба истефоъ рафтани Раҳмон Набиев ва иҷрокунандаи вазифаи президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва раиси шӯрои оли Акбаршо Искандаров таъин шуд. 

Ҳаракати ба танзим даровардани ҷанги бародаркушӣ дар Тоҷикистон ҳалли худро наёфт. Аз сабаби эътироф  накардани ҳукумати коалитсионӣ аз тарафи Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил ба Тоҷикистон қувваҳои сулҳовар дароварда нашуд. 

Иҷлосияи ХVI Шӯрои Олӣ Ҷумҳурии Тоҷикистон дар шаҳри Хуҷанд аз санаҳои 16-уми ноябр то 2-уми декабри соли 1992 гузашт.

27-уми ноябри соли 1992 дар Иҷлосияи тақдирсоз ба вазифаи раиси Шӯрои Олӣ Эмомалӣ Раҳмон  таъин шуд.

Имрӯз вақт чун довари бузург нишон дод, ки тарзи давлатдории дунявӣ интихоби дуруст, огоҳона ва ҷиддии ҷомеаи Тоҷикистон ба ҳисоб меравад.

Масъалаи дигаре, ки дар Иҷлосия мавриди муҳокима қарор дода шуд, истиқрори сулҳу субот дар Ватани маҳбубамон ва баргардонидани гурезаҳо ба ҷои зисти доимиашон буд.

Ҳукумати навтаъсис аз рӯзҳои аввали фаъолияташ барои ҳалли ин масъалаи муҳими иҷтимоиву сиёсӣ тадбирҳои зиёдеро амалӣ намуд ва дар натиҷа тақрибан як миллион нафар гуреза ва муҳоҷирони иҷборӣ ба Ватан ва ҷои зисти муқимиашон баргардонида шуданд.

Баргардонидани гурезаҳо ва муҳоҷирони иҷборӣ, таъмини онҳо бо маводи ғизоӣ ва ҷойи кор, барқарор намудани манзилҳои харобгашта яке аз ҳассостарин лаҳзаҳои раванди сулҳи тоҷикон ва аз ҷумлаи накӯтарин аъмоле мебошад, ки дар таърихи муосири халқи тоҷик бо чунин натиҷаи нек анҷом ёфт.

Ҳанӯз дар ҷараёни Иҷлосия ҳадафҳои асосӣ ва стратегии давлати Тоҷикистон муайян гардиданд.

Иҷлосия дар инкишофи ислоҳоти конститутсионии мамлакат саҳифаи нав кушод ва барои таҳия ва қабули Конститутсияи нави Ҷумҳурии Тоҷикистон замина гузошт. Зеро акнун роҳ ба сӯи сохтмони давлати демократӣ, ягона, ҳуқуқбунёду дунявӣ муайян гардида, барои таъмини пурраи кафолатҳо ва ҳимояи ҳуқуқу озодиҳои инсон шароити мусоид муҳайё гардида буд.

Дар Иҷлосия аз як тараф фароҳам овардани шароит барои асосҳои ҳуқуқии ҳаёти ҷомеа ва давлат, таъмини волоияти қонун, эъмори давлати демократӣ, ҳуқуқбунёд ва дунявӣ, аз тарафи дигар риояи принсипҳо ва талаботи аз ҷониби умум пазируфташудаи ҳуқуқи байналмилалӣ чун ҳадафҳои стратегӣ ва самтҳои муҳими сиёсати дохилӣ ва хориҷии давлати соҳибистиқлоли Тоҷикистон эълон шуданд.

Ҷамшедхон ТЮРЯЕВ,

сармуаллими ДДҲБСТ

 

Add comment


Security code
Refresh