То кай шиору овезаҳои ғалат амал мекунанд?!

Ё худ чаро аксари номи мағозаву корхонаҳо хориҷист?

Шиору овезаҳо яке аз воситаҳои асосии муаррифии ин ё он корхонаву ташкилот, мағозаву дорухона ва дигар сохторҳо ба шумор мераванд. Имрӯз шиору овезаҳоеро мебинем, ки мақому манзалати забони давлатиро паст зада, онро бо дигар забонҳо омехта месозанд.

Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи забони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон” тӯли чанд сол аст, ки дар кишвар амал мекунад. Қайд кардан бамаврид аст, ки бо пешравии соҳаи саноат, пайдо гардидани молу ашёҳои нав, ки дар кишварҳои гуногун истеҳсол шудаанд, инчунин дар натиҷаи додугирифти маҳсулот, таъсирбардорӣ аз ихтирои тоза ба тоза дар кишварҳои ҳамсоя забони адабии тоҷикӣ аз “дороиҳои бепоён” - и дигар забонҳо “фаровон” истифода карда, аз ин ҳисоб “ғанӣ” мегардад. Дар натиҷаи тарҷумаи ибораву калимаҳои забонҳои дигар, бахусус русӣ, забони тоҷикӣ шаклу воситаҳои нави ифода, мафҳумҳо ва калимаву ибораҳои навро аз худ мекунад ва ин имконият рӯз аз рӯз меафзояд.

Вақте дар кӯчаву хиёбонҳои натанҳо шаҳри Хуҷанд, балки дигар шаҳру ноҳияҳои ҷумҳурӣ сайругашт менамоед, як маротиба ба шиору овезаҳо ва рекламаҳои “ҷолиб” - и тарҷумашудаи ним ба забони тоҷикиву ним ба забони ғайр назар андозед, боварӣ ҳосил хоҳед кард, ки аксари онҳо забони тоҷикии моро доғдор месозад. Ҳукумати кишвар пешниҳод карда буд, ки тамоми овезаву шиорҳои таблиғотӣ ба талаботи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи забони давлатӣ мутобиқ шаванд. Имрӯз ба бисёр овезаву шиорҳои таблиғотӣ вомехӯрем, ки аксари онҳоро хонда, кас ангушти ҳайрат мегазад.

Имрӯз зебоии шаҳри Хуҷандро, ки онро “Тирози ҷаҳон” ё худ “Арӯси шаҳрҳо” мегӯянд, дида, ҳаваси кас меояд.

Вале забони бисёре аз номгузориҳои мағозаву дорухонаҳо ва эълону рекламаҳо ба талабот ҷавобгӯ нестанд. Дар бозори марказии “Панҷшанбе” навиштаҷотеро дар пештоқи мағозаи либосҳои мардона ва занона мебинед, ки бо ҳарфҳои калон навишта шудааст: “НАРХҲОИ ХАНДАОВАР”. Оё нарх ҳам хандаовар мешавад? Сониян, ба нархи “хандаовар” нигоҳ кунам, 20 – 30 сомонӣ, 100 сомонӣ ва аз он ҳам болотар нарх доранд. Нархе, ки либосҳо доранд, магар хандаовар аст? Ҳол он ки либосҳои дигари бозор низ ҳамин гуна нархро доранд. Номгузории мағоза хандаовар аст, на нархҳо!

Дар истгоҳи “Панҷшанбе” дӯкони либосҳои занона -“МАМЛАКАТБОНУ” номгузорӣ шудааст. Дӯконҳо ва ё дорухонаҳоеро мебинем, ки натанҳо ба номи одам, балки ба номи ҳашароту ҳайвонот номгузорӣ шудаанд, ба мисли мағозаи “МУРЧА”...

Овезаву рекламаҳо бо навиштаҳои ғайритоҷикӣ зиёд дучор меоянд ва воҷаҳои русиву англисӣ ширкату созмон, мағозаву дӯконҳоро низ муаррифӣ мекунанд. Яке аз ин гуна шиору овезаҳое, ки дар бисёр мағозаву дӯконҳои шаҳри Хуҷанд ба чашм мерасанд, ин рекламаи дӯконҳои таъмири телефонҳо ва ё дигар ҷиҳози техникӣ мебошанд. “Ремонт сотовқх телефонов” ва монанди ин рекламаҳои дигар ба забони русӣ дарҷ шудаанд. Хуб мешуд соҳибони мағозаву дигар муассисаҳо аз ин гуна рекламаҳои ғайритоҷикӣ даст кашанд. Дар пештоқи аксари марказҳои шустушӯи нақлиёт навиштаҷоти “АВТОМОЙКА” ба чашм мерасад.

 Ин гуна овезаҳои ғайритоҷикӣ дар пеши микроавтобусҳои мусофиркашон низ бисёр ба чашм вомехӯранд, ба монанди “Обл. балница”, “Гор. балница”, “Мкр 20” ва ғайра. Яке аз сокинони шаҳри Хуҷанд Маҳмудҷон Аҳмадов, нафақахӯр дар ин бора гуфт: “Бо забони русӣ будани овезаҳои микроавтобусҳо як тараф, ҳатто онҳоро ҳам дуруст навишта наметавонанд. Дар пеши оинаи микроавтобусе ба ҷои он ки “ГОР. БАЛНИЦА” нависанд, “ГУР. БАЛНИЦА” навиштаанд. Имрӯз ин гуна шиору овезаҳо зиёданд.

 Дар ин ҷода, натанҳо Кумитаи забон ва истилоҳот, балки мақомоти иҷроияи шаҳру ноҳияҳо, васоити ахбори омма, шахсони ҳуқуқиву воқеӣ низ барои ислоҳи ҳар гуна номгузориву шиору овезаҳо масъуланд. Моро месазад, ки ба номгузории дӯкону муассисаҳои худ аҳамияти ҷиддӣ диҳему онҳоро хуб, зебо, дуруст ва албатта, бо забони ноби тоҷикӣ нависем.

Ҳафиза Бегова,
Рӯзноманигор

Add comment


Security code
Refresh