Соҳаи кишоварзӣ яке аз бахшҳои калидии иқтисодиёти миллӣ маҳсуб ёфта, дар таъмини амнияти озуқаворӣ ва ғанӣ гардонидани бозори истеъмолӣ бо маҳсулоти ватанӣ нақши ҳалкунанда дорад. Дар ин миён картошкапарварӣ ҳамчун самти муҳими истеҳсолоти растанипарварӣ мавқеи хоса дошта, барои таъмини аҳолӣ бо маҳсулоти серғизо ва дастрас саҳми назаррас мегузорад. Дар вилояти Суғд бо истифода аз шароити мусоиди иқлимӣ, заминҳои ҳосилхез ва таҷрибаи ғании деҳқонон ҳар сол майдони кишти картошка тадриҷан васеъ гардида, ҳаҷми истеҳсол афзоиш меёбад.
Тибқи маълумоти фаврии Сарраёсати кишоварзии вилоят оид ба рафти иҷрои чорабиниҳои агротехникӣ дар шаҳру ноҳияҳо то санаи 25 феврали соли 2026, дурнамои кишти картошка барои соли ҷорӣ 18 ҳазору 500 гектарро ташкил медиҳад.
Аз ин ҳисоб кишти барвақтӣ 1200 гектар пешбинӣ шудааст. Кишти барвақтӣ аҳамияти стратегӣ дошта, имконият медиҳад, ки ҳосил пештар ба бозор бароварда шуда, талаботи аҳолӣ дар фасли аввали сол қонеъ гардонида шавад.
То санаи зикршуда дар маҷмӯъ 547,5 гектар кишти барвақтӣ анҷом дода шуда, 45,6 фоизи нақша иҷро гардидааст. Нисбат ба ҳамин давраи соли 2025 нишондиҳанда -135,1 гектарро ташкил медиҳад. Ин ҳолат аз он шаҳодат медиҳад, ки бо вуҷуди оғози фаъоли корҳои саҳроӣ, барои расидан ба нишондиҳандаҳои пешбинишуда суръати кишт бояд бештар карда шавад. Ҳар рӯзи мусоиди баҳорӣ барои деҳқонон имконияти тиллоӣ ба ҳисоб меравад ва истифодаи самараноки он метавонад ба иҷрои пурраи дурнамо мусоидат намояд.
Таҳлили нишондиҳандаҳо аз рӯи шаҳру ноҳияҳо нишон медиҳад, ки дар баъзе минтақаҳо натиҷаҳо назаррасанд. Аз ҷумла, дар ноҳияи Бобоҷон Ғафуров аз дурнамои 250 гектар 226 гектар кишт гардида, 90,4 фоизи нақша таъмин шудааст. Нисбат ба соли гузашта нишондиҳанда +78,7 гектар зиёд мебошад. Ин натиҷаи баланд пеш аз ҳама ба ташкили дурусти кор, омодасозии саривақтии замин, таъмини кофии хоҷагиҳо бо тухмии босифат ва истифодаи самараноки техника вобаста аст. Таҷрибаи ин ноҳия метавонад барои дигар минтақаҳо намунаи ибрат бошад.
Дар шаҳри Конибодом аз 140 гектари пешбинишуда 89 гектар кишт гардида, 63,6 фоизи нақша иҷро шудааст. Нисбат ба соли гузашта +10 гектар афзоиш ба қайд гирифта шудааст, ки аз ҷиддияти масъулон ва фаъолияти мунтазами хоҷагиҳо дарак медиҳад.
Ҳамчунин, дар ноҳияи Спитамен аз 120 гектар 71,5 гектар кишт гардида, 59,6 фоизи дурнамо иҷро шудааст. Нисбат ба соли гузашта +0,5 гектар афзоиш мушоҳида мегардад. Гарчанде ин афзоиш ночиз ба назар расад ҳам, нигоҳ доштани сатҳи устувори кишт дар шароити тағйирёбандаи иқлимӣ худ натиҷаи мусбат арзёбӣ мешавад.
Дар ноҳияи Ашт аз 20 гектари пешбинишуда 11 гектар кишт гардида, 55 фоизи нақша таъмин шудааст. Ин нишондиҳанда имкон медиҳад, ки дар сурати идомаи чунин суръат нақша дар муҳлати муқарраргардида пурра иҷро гардад.
Дар баробари ин, дар баъзе минтақаҳо суръати кишти барвақтӣ ҳанӯз қонеъкунанда нест. Масалан, дар шаҳри Панҷакент аз дурнамои 450 гектар ҳамагӣ 65,7 гектар кишт шудааст, ки 14,6 фоизро ташкил медиҳад. Бо вуҷуди ин, нисбат ба соли гузашта +61,7 гектар зиёд мебошад. Яъне, замина барои беҳтар гардидани вазъ мавҷуд аст, вале тақозо мешавад, ки тадбирҳои иловагӣ андешида шаванд.
Дар ноҳияи Ҷаббор Расулов аз 130 гектар 35 гектар кишт гардида, 26,9 фоизи нақша иҷро шудааст. Нисбат ба соли гузашта -13,3 гектар коҳиш ба назар мерасад. Ин нишондиҳанда зарурати тақвияти корҳои ташкилӣ, таъмини саривақтии обёрӣ ва беҳтар намудани дастрасӣ ба тухмии босифатро пеш меорад.
Дар ноҳияи Мастчоҳ аз 20 гектар 14,3 гектар кишт гардида, 71,5 фоизи нақша таъмин шудааст. Вале нисбат ба соли гузашта -11,8 гектар кам мебошад. Ин ҳолат нишон медиҳад, ки ҳатто дар шароити иҷрои нисбатан хуби нақшаи ҷорӣ, муқоиса бо соли гузашта бояд мавриди таҳлил қарор гирад.
Дар ноҳияи Зафаробод аз 70 гектар 21 гектар кишт гардида, 30 фоизи нақша иҷро шудааст ва нисбат ба соли гузашта +10,5 гектар зиёд мебошад. Ин афзоиш метавонад заминаи мусбат барои вусъат бахшидани корҳо дар ҳафтаҳои оянда гардад.
Ҳамчунин, дар ноҳияи Деваштич 14 гектар кишт анҷом дода шудааст, ки нисбат ба соли гузашта +2 гектар зиёд мебошад. Гарчанде ҳаҷми кишт дар ин ноҳия зиёд набошад ҳам, тамоюли афзоиш мусбат арзёбӣ мегардад.
Бояд таъкид кард, ки истеҳсоли картошка ба санаи 1 январи соли 2026 дар ҳамаи шаклҳои хоҷагидорӣ 743652 тонна ва дар корхонаҳои кишоварзӣ 628757 тоннаро ташкил медиҳад. Ин нишондиҳандаҳо аз саҳми назарраси соҳа дар таъмини бозори дохилӣ бо маҳсулоти ватанӣ шаҳодат медиҳанд. Маҳз рушди устувори картошкапарварӣ имкон медиҳад, ки вобастагӣ аз воридоти маҳсулоти шабеҳ коҳиш ёфта, сатҳи худкифоии озуқаворӣ таҳким ёбад.
Мутахассисони соҳа бар он назаранд, ки барои ноил шудан ба натиҷаҳои баланд риояи қатъии қоидаҳои агротехникӣ, интихоби тухмии серҳосилу мутобиқ ба шароити маҳаллӣ, гузаронидани кишт дар муҳлатҳои оптималӣ, истифодаи нуриҳои минералӣ ва органикӣ, муборизаи саривақтӣ бар зидди касалиҳо ва ҳашароти зараррасон аҳамияти аввалиндараҷа доранд. Ҳамзамон, таъмини мунтазами обёрӣ ва истифодаи технологияҳои муосири сарфакоронаи об метавонад ба баланд гардидани ҳосилнокӣ мусоидат намояд.
Бо дарназардошти иқтидори истеҳсолӣ ва таҷрибаи ғании картошкапарварони вилоят, интизор меравад, ки дар ҳафтаҳои наздик суръати кишти барвақтӣ афзоиш ёфта, нишондиҳандаҳо беҳтар мегарданд. Сафарбар намудани тамоми захираҳои мавҷуда, ҳамоҳангсозии фаъолияти сохторҳои марбута ва масъулияти баланди ҳар як кишоварз метавонад иҷрои пурраи дурнамои 18 ҳазору 500 гектарро таъмин намояд.
Бешубҳа, рушди устувори картошкапарварӣ дар вилояти Суғд омили муҳими таҳкими амнияти озуқаворӣ, ғанӣ гардидани бозори истеъмолӣ ва беҳбудии сатҳи зиндагии аҳолӣ ба шумор меравад. Талошҳои имрӯз заминаи фаровонии фардоро мегузоранд ва иҷрои саривақтии кишти барвақтӣ қадами устувор дар роҳи расидан ба ҳадафҳои стратегӣ хоҳад буд.
Нодир Турсунзода,
«Ҳақиқати Суғд»
