- Информация о материале
- Просмотров: 170
Мушоҳидаву таҳлилҳо собит менамоянд, ки созмону гурӯҳҳои гумроҳзадаи ифротӣ, имрӯзҳо бо пуштибонии хоҷагони хориҷиашон дар кишварҳои Аврупо маскан гирифта, тавассути шабакаҳои иҷтимоӣ дар барномаҳои ифротии худ пайи дигаргунсозии мафкураи миллат ва парокандасозии он, таҳқиру туҳмати роҳбарияти олии давлату Ҳукумати кишвар ва байни шаҳрвандони дохиливу хориҷии ҷумҳурӣ иғво меангезанд.
Бояд зикр кард, ки аслу ҳадафи гумроҳзадогони ифротӣ аз нопокиву беиттиҳодӣ дарак медиҳад. Амалиётҳои ифротгароиву террористии худро баҳри ба даст овардани ҳокимият бо дини мубини Ислом пардапӯш карда, миллати тоҷик ва хусусан ҷавононро ба ҷангҳои иттилоотии бемаънӣ даъват менамоянд.
Чунончи, яке аз пайравони фаъоли наҳзат Муҳаммадиқболи Садриддин мебошад, ки ба ҷуз наҳсию касофат, бадбахтию хушунат ва пайгирии амалҳои вайронкорона, ба ғайр аз иғво ва фитнаандохтан кори дигар надорад.
Наҳзату навнаҳзатӣ ва умуман раванди афзоиши паҳншавии ақидаҳои ифротӣ, гаравидан ва пайвастани ҷавонон ба гурӯҳу ҳаракатҳои тундгаро ва террористӣ моро водор месозад, ки бар зидди ин зуҳуроти номатлуб мубориза барем.
Албатта, мубориза бар зидди ин хатар на танҳо вазифаи давлат ва ҳукумат аст, балки бояд тамоми ҳаракатҳои ҷамъиятӣ ва иттиҳодияву созмонҳои ғайриҳукуматӣ дар ин ҷода фаъол бошанд ва ҳамарӯза дар таҳкиму пойдории сулҳу ваҳдати миллии кишвар саҳмгузор бошанд.
Ф. ҚУРБОНОВ,
мудири шуъбаи кор бо ҷавонони ДИС ДДТТ
- Информация о материале
- Просмотров: 102
Имрӯз раванди сиёсии ҷаҳони муосир собит месозад, ки давлатҳои муайян барои манфиатҳои сиёсӣ, иқтисодӣ, фарҳангӣ ва идеологии худ бо ҳар роҳу восита ва шиору ваъдаҳои дурӯғ мехоҳанд ба мардуми кишварҳои дигар ҳукумат намоянд.
Мо шоҳиди воқеаҳои даҳшатноку фоҷеаовар дар як қатор кишварҳои олам ҳастем. Масалан, ҳамсоякишвар – Афғонистон бар асари рақобатҳои шадид қурбони манфиатҳои геополитикӣ гаштааст. Алалхусус, созмони тундрав «Давлати исломии Ироқу Шом» (ДИИШ) ё бо номи “Давлати исломӣ”, ки на танҳо дар қаламрави кишвари ҳамсоя амалҳои террористӣ содир менамояд, балки баробари дигар пайравони гурӯҳҳои ифротгарою террористӣ тавассути иттилоот ба мафкураи мардум таъсир расонида, онҳоро бар зидди давлат омодаи ҷанг менамояд.
Хуллас, то имрӯз гурӯҳи террористии ДИИШ дар Афғонистон як таҳдиди амниятии ҷиддӣ боқӣ мондааст. Бо вуҷуди саркӯб шуданаш аз ҷониби ҳаракати “Толибон”, ин гурӯҳ ҳамчунон ба низомиён ва манотиқи мухталиф ҳамла мекунад. Масалан, 19 январи соли 2026, дар маркази шаҳри Кобул, дар тарабхонаи чинӣ, ки шаҳрвандони Чин бештар ба он ташриф меоранд, амали террористӣ содир шуд.
Баробари ин, бояд қайд кард, ки тибқи гузоришҳои Созмони Милали Муттаҳид (СММ), ҷангҷӯёни ДИИШ минтақаи Хуросонро ҳамчун маркази умдаи тарҳрезии ҳамлаҳои байналмилалӣ ва минтақавӣ нигоҳ медоранд. Ба сари қудрат омадани “Толибон” иддао дорад, ки фаъолияти гурӯҳро маҳдуд кардаанд, аммо коршиносони International Crisis Group таъкид мекунанд, ки онҳо зарфияти комили решакан кардани ДИИШ-ро надоранд.
Созмони мазкур ҳамчунон ба кишварҳои Осиёи Марказӣ низ хатари идеологӣ ва амалиётӣ дорад. Баробари ин, бояд қайд кард, ки дар гузориши Шӯрои Амнияти СММ дар соли 2026 таъкид гардид, ки созмонҳои террористӣ аз қаламрави Афғонистон ҳамчун паноҳгоҳ истифода карда, хатари ҷиддӣ ба амнияти Осиёи Марказӣ эҷод мекунанд.
Воқеан, омӯзиш ва таҳлили масъалаи зикргардида собит менамояд, ки барои сарнавишти минбаъдаи кишварҳои ҷаҳон, алалхусус минтақаи Осиёи Марказӣ, омили ифротишавии ҷомеа ва пайвастани шаҳрвандон ба созмонҳои террористии хусусияти динӣ дошта, дар шароити кунунӣ низ ҳамчун таҳдиди ҷиддӣ боқӣ мемонад ва дар сурати пешгирӣ нагардидани ин раванд оқибати ногувор хоҳад дошт.
Дар интиҳои андешаи хеш хулосабарорӣ намуда, бояд қайд кард, ки дар вазъияти мураккаби ҷаҳони муосир мо вазифадорем, ки ба хотири ҳифзи истиқлолу озодӣ ва амнияти давлату ҷомеа, дар баробари риояи талаботи қонунҳои давлати дунявӣ ба арзишҳои динӣ оқилона муносибат намуда, ҳам арзишҳои созандаи дини мубини Исломро ҳифз намоем ва ҳушёрии сиёсиро аз даст надода, пеши роҳи паҳншавии тафриқаандозиву ифротгароиро гирем.
М. МАМАДҶОНОВА,
устоди ДИС ДДТТ
- Информация о материале
- Просмотров: 74
Дар шароити дигаргунсозиҳои ҷаҳонӣ муқаррар кардани меъёрҳои муносибат нисбат ба қишрҳои муайяни ҷомеа, бахусус ҷавонон, ки ояндасозанд, тақозои замон баҳисоб меравад. Зеро Тоҷикистони азиз кишвари ҷавон буда, ҳиссаи бештари аҳолиро ҷавонон ташкил медиҳад ва муайян намудани ҷанбаъҳои фаъолият ва дурномо нисбат ба ҷавонон мувофиқи мақсад аст.
Яке аз ҷиддитарин баҳсҳои ҷории ҷомеаи мо баланд бардоштани маърифати сиёсӣ, худшиносии миллӣ ва ҳифзи истиқлолияти давлатӣ дар шуур ва тафаккури мардум, бахусус насли наврасу ҷавонон мебошад. Масъалаи маърифати сиёсӣ ва худшиносии миллии ҷавонон дар раванди таҳкими ваҳдату ягонагӣ ва истиқлолияти кишварамон саҳми арзандае дорад.
Маърифати сиёсӣ дар муносибатҳои байниҳамдигарии одамон, гурӯҳҳо ва умумиятҳои иҷтимоию сиёсӣ гуногун сурат мегирад. Ба ҳисоб нагирифтани арзишҳо ва рӯовариҳои сиёсӣ, ки хоси умумиятҳои сиёсӣ ва фардҳои алоҳида мебошад, метавонад сабаби халалдор гардидани инкишофи мутаассили ҷомеа гардад. Масалан, як гурӯҳи ҷавонон дар натиҷаи сатҳи пасти фарҳанг ва худшиносии хеш ба корҳои номатлуб даст мезананд. Онҳо заифии худро ҳис намуда, роҳу воситаи осони масъаларо меҷӯянд, чунки эшон дорои дониши кофии сиёсӣ набуда, ба ақлу хирад ва мавқеи ҷамъиятии худ боварӣ надоранд. Аз ин рӯ, қурбони амалҳои номатлуби худ дар ҷомеаи пуртпечутоб мегарданд. Ба монанди нашъамандӣ, муомилоти ғайриқонунии маводи нашъаовар ва шомил гардидан ба гурӯҳҳое, ки амният ва солимии ҷомеаи моро халалдор месозанд.
Айни замон гаравидани ҷавонон ба ҳизбу ҳаракатҳои экстремистиву террористӣ ва дастгир шудану маҳкум гардидани бархе аз онҳо ҳодисаи ташвишовари ҷомеа маҳсуб меёбад.
Бо вуҷуди он, бемасъулиятӣ ва риоя накардани муқаррароти Қонун «Дар бораи масъулияти падару модар дар таълиму тарбияи фарзанд» аз ҷониби гурўҳи муайяни шаҳрвандон эҳсос мегардад.
Аз ин рӯ, омилҳои зикргардида воситаҳои асосии заифгардии меъёри ватандӯстӣ худшиносии миллӣ ва маърифати сиёсии ҷавонони кишварамон гардидааст. Ватандӯстӣ аз андешаи миллӣ ва ҷузъиёти инфиродӣ бунёд ёфта, дар маҷмӯъ худшиносии миллиро ташкил медиҳад. Худшиносии миллӣ ҳамеша аз худшиносии инфиродӣ замина мегирад. Баъди истиқлолияти давлатӣ бори нахуст дар таърихи тоҷикон замимаи воқеии рушди фарҳанги нави сиёсӣ ва худшиносии аслии миллӣ ба вуҷуд омад. Шарти асосии бақои миллату давлату ватан ва халқ ваҳдат, худшиносии миллӣ, ифтихор аз ин арзишҳост.
Худшиносии миллӣ ва ҳифзи хотираи таърихӣ, бузургдошти забон ва мероси фарҳангӣ бояд ба он равона карда шавад, ки симои миллат, суннатҳои давлатдорӣ ва расму оинҳои аҷдодӣ ҳарчӣ бештар ташаккул ёбанд. Таҷлили ҷашни 1100-солагии давлати Сомониён, 2500-солагии шаҳри Истаравшан, 2700 – солагии шаҳри бостонии Кӯлоб, ҳазораи «Шоҳномаи»-и безаволи Фирдавсӣ, 1000-солагии Носири Хисрав, 650 – солагии шоир ва орифи шаҳир Мирсаид Алии Ҳамадонӣ, 675-солагии классики назми форсу тоҷик, ғазалсарои бузурги машриқзамин Камоли Хуҷандӣ, соли бузургдошти тамаддуни Ориёӣ, 800- солагии Ҷалолиддини Румӣ, 1150-солагии поягузори адабиёти форсу тоҷик Одамушшуаро Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ, 100-солагии зодрӯзи академик Б.Ғафуров, 1310-солагии Имоми Аъзам (Абӯҳанифа) нишонаи дурахшони эҳтиром гузоштан ба таърихи тайкардаи миллат, бузургдошти шахсиятҳои оламшумули илмӣ ва фарҳангӣ ба шумор меравад.
«Забон дар ҳақиқат асоси ҳастӣ ва бақои умри миллат аст» (1) – таъкид кардаанд Ҷаноби Олӣ Эмомалӣ Раҳмон дар мулоқоти худ бо аҳли зиёиёни мамлакат: «Ифтихор аз ватану ватандорӣ, таъриху фарҳанг, ифтихор аз миллат ва ҳувияти миллат афзалтар аз ҳама дар поку бегазанд нигоҳ доштани забони модарӣ ифода меёбад. Таърих гувоҳ аст, ки баъди гум кардани забони модарӣ давлат низ дер ё зуд тафаккур ва ҳатто давлату давлатдории миллии худро аз даст дода, забон ва унсурҳои фарҳанги бегонаро мепазиранд. Дар ҳамин замина Сарвари давлат ба рушди забони давлатӣ диққати махсус медиҳанд. Забони асосии адабиёти бадеӣ ва илмӣ, нашриётҳо, васоити ахбори омма тоҷикӣ бошад ҳам, фаъолияти забонҳои ўзбекӣ, русӣ ва ғайра манъ карда намешавад. Онҳо озодона амал мекунанд. Такмили таълим ва омўзиши забонҳои англисӣ, русӣ ва ғайра қабл аз ҳама аз он ҷиҳат зарур аст, ки Тоҷикистони соҳибистиқлол ҳамчун узви комилҳуқуқи ҷомеаи ҷаҳонӣ ба вусъати робитахои байналхалкӣ, ҳамкорӣ бо кишварҳои дигар, ҳамгироӣ бо фазои ягонаи таҳсилот манфиатдор аст. Сатҳи қунунии технологияи иттиллоотию коммуникатсионӣ ва рушди иқтисодию иҷтимоӣ, муносибатҳои нави муоширати инсониро тоқозо дорад, ки дар ин раванд забон мақоми махсусро ишғол менамояд.
Фармони Президенти кишвар аз 4 апрели соли 2003 «Дар бораи такмили таълим ва омўзиши забонхои русӣ ва англисӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон» сиёсати давлатиро дар боби забономўзӣ муайян намуд. Дар иртибот ба ин Ҳукумати Ҷумҳурии Тоиҷкистон бо қарори худ аз 2 декабри соли 2003 «Барномаи давлатии такмили таълим ва омўзиши забонҳои русӣ ва англисӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2004- 2014»-ро кабул намуд. Мутобиқи барномаи мазкур миқдори соатҳо барои омўзиши забони русӣ аз 22 то 25 соат дар як ҳафта зиёд карда шуда, барои мактабҳои тахсилоти умумӣ барномаҳои таълимӣ ва китобҳои дарсӣ аз фанҳои «Забони англисӣ» ва «Забони русӣ» таҳия гардиданд.
Қабул гардидани Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи сиёсати давлатии ҷавонон» аз 13 марти соли 1992, Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 23 майи соли 1997 «Дар бораи тадбирҳои беҳтар намудани кор бо ҷавонон» ва дар ҳамин замина таъсис дода шудани Кумитаи кор бо ҷавонони назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, қабул гардидани Барномаи миллии «Ҷавонони Тоҷикистон» барои солҳои 1999-2000 (5 октябри соли 1998), Барномаи миллии «Ҷавонони Тоҷикистон барои солҳои 2001-2003» (соли 2001), таъсис додани Ҷоизаи ба номи Исмоили Сомонӣ (20 марти соли 1998), Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон «Дар бораи таъсиси стипендияҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон барои хонандагони мактабҳои таҳсилоти ҳамагонӣ, литсейҳо, гимназияҳо, омўзишгоҳҳои касбӣ – техникӣ, техникумҳо ва коллективҳо» (26 феврали соли 1998), баъди танаффуси сесола боз аз нав эҳё шудани рўзномаи «Ҷавонони Тоҷикистон» (23 феврали соли 1998), 23 май эълон гардидани Рўзи Ҷавонони Тоҷикистон, доир гаштани фестивалҳои ҳамасолаи дўстии ҷавонон – соли 1997 дар вилояти Суғд, соли 2000 дар Бадахшон, соли 2001 дар шаҳри Душанбе, соли 2002 дар вилояти Хатлон, соли 2003 фестивали дўстии ҷавонони Тоҷикистону Қирғизистон, соли 2004 дар шаҳри Душанбе, соли 2004 фестивали дуюми дўстии ҷавонони Тоҷикистону Қирғизистон дар Ҷумҳурии Қирғизистон, соли 2005 дар вилояти Бадахшон, соли 2006 дар шаҳри Душанбе, соли 2007 дар вилояти Суғд шаҳодати раднопазири дар солҳои истиқлолият ба амал омадани тағйироти куллӣ дар ҳаёти ҷавонони кишвар мебошанд.
Президенти кишвар Эмомалӣ Раҳмон дар вохӯриҳои чандинкаратаи худ бо ҷавонон: -2 феврали соли 1993, 4 сентябри соли 1993 ба муносибати дуввумин солгарди Истиқлолияти Тоҷикистон, 17 марти соли 1994 дар нахустанҷумани Иттифоқи Ҷавонони Тоҷикистон, 23 майи соли 1997, қабл аз имзои Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ, 16 майи соли 1998 вохӯрӣ бо ҷавонони лаёқатманди ҷумҳурӣ, 21 майи соли 2005 вохӯрии навбати бо ҷавонони ҷумҳурӣ, 30 августи соли 2005 вохӯрӣ бо ҷавонони фаъол ва донишҷӯёни мактабҳои олӣ ва миёнаи махсуси вилояти Суғд дар варзишгоҳи Хуррамшаҳри шаҳри Хуҷанд муҳимтарин муаммову проблемаҳои ҳаёти ҷавононро баррасӣ намуданд. Ин вохӯриҳо рамзи ояндасозиву ояндабинӣ ва дарки рисолати баланди ҷомеашиносӣ, инсонгароӣ ва худшиносиву худогоҳии ҷавонони кишвар гардид.
Ҷавонони кишвар аз ҳар вохӯриву мулоқотҳои бо Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, баргузоргардида барои худ сабақи судманд гирифтаву дар роҳи ба ҳаёт татбиқ намудани он ҳамеша садоқату фидокорӣ зоҳир мекунанд, ки мо онро дар мисоли ҳаёти ҷавонони вилояти Суғд бо рӯшанӣ ҳис мекунем.
Тайи солҳои охир дар вилояти Суғд бо ташаббуси ҷавонон чорабиниҳои мухталифи сиёсиву фарҳангӣ, оммавию варзишӣ, маърифатию ахлоқӣ ва илмию маданӣ аз қабили Фестивали ҷавонони Тоҷикистон дар вилояти Суғд (соли 1997), Фестивали дӯстии ҷавонони гуногуни манотиқи кишварҳои Тоҷикистон ва Қирғизистон (соли 2003), Форуми ҷавонони вилоят таҳти унвони «Ҷавонон зидди нашъамандӣ», Форуми ҷавонони вилоят доир ба тарбияи ватанпарастии ҷавонон, озмунҳои вилоятии шашмакомсароёни ҷавон, шабҳои эҷодии шоирону нависандагони ҷавон, конфронси илмии ҳамасолаи олимон ва муҳаққиқони ҷавони вилоят, таъсиси маҳфили мубоҳисавӣ – сиёсии ҷавонони вилоят, намоиши маҳсули рассомони ҷавони вилоят, таҷлили ҳамасолаи Рӯзи ҷавонони Тоҷикистон, дар вилоят «Ҳафтаи ҷавонон», «Даҳ рӯзи ҷавонон», «15-Рӯзи ҷавонӣ», таъсиси махфилҳои «Сарбози оянда», «Адиби ҷавон», Стипендиатҳо, Маркази пешгирии нашъамандӣ ва ВИЧ/СПИД «Майл», ихтиёриёни «Фурӯғ», қабули Барномаҳои рушди иҷтимоии ҷавонони вилоят барои солҳои 2004-2006, 2006-2009, тарбияи ватанпарастӣ барои солҳои 2007-2010 ва ғайра амалӣ карда шуд, ки нақши онҳо дар тарбияи хештаншиносиву худогоҳии ҷавонон беназир аст.
Ҷабборов Абдуқудус Абдуманонович
мудири шуъбаи омодакунии кадрҳои илмӣ ва илмӣ-педагогии ДДҲБСТ
- Информация о материале
- Просмотров: 34
Кор бо ҷавонони кишвар яке аз самтҳои афзалиятноки сиёсати давлатӣ мебошад ва татбиқи босамари он ба таври мунтазам дар маркази таваҷҷуҳи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон қарор дорад.
Пойдевори татбиқи сиёсати давлатии ҷавонон дар тамоми қаламрави ҷумҳурӣ ва сарчашмаи ғизои маънавию моддии амалишавии он маҳз аз ҳидоят, дастгирию ғамхории пайвастаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба ҷавонони кишвар баҳра мегирад. Қобили зикр аст, ки дар татбиқи сиёсати давлатии ҷавонон нишондиҳандаҳои муайян – инъикоси рушдёбии соҳа аст.
Маблағгузории Барномаи миллии ҷавонони кишвар назар ба давраи солҳои аввали истиқлолият 10 маротиба зиёд гардидааст Ҳамзамон, теъдоди инфрасохтори дастгирии давлатии ҷавонон, ба монанди бунёди мактабҳо, китобхонаҳо, марказҳо, толору майдонҳои варзишӣ ва ғайра сол аз сол зиёд мегардад.
Иштироки фаъоли ҷавонон дар рушди ҷомеаи шаҳрвандӣ, мунтазам ҷалб намудани онҳо дар таҳия ва амалигардонии барномаҳо, санадҳои меъёрию ҳуқуқӣ ва қонунгузорӣ низ аз масъалаҳои мубрам мебошад. Инчунин, вобаста ба васеъ гардонидани имконоти амалии ҷавонон тавассути такмил додани иштироки фаъолонаи онҳо дар масъалаҳои рушди иқтисодию иҷтимоии кишвар ба воситаи ҳаракатҳои ҷавонон, марказҳои ҷавонон, ҷалби доираи васеи онҳо ба корҳои фоиданоки ҷамъиятӣ ба роҳ гузошта мешавад.
Дар Паёми Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон мўҳтарам Эмомалӣ Раҳмон соли 2017 – ро Соли ҷавонон эълон намуда, зикр сохтанд: «Ҷавонони мо дар ҳар ҷое, ки бошад, бояд ҳисси баланди миллӣ дошта бошанд, бо Ватан, миллат, давлати соҳибистиқлоли худ ва забону фарҳанги миллии хеш ифтихор намоянд ва барои ҳимояи онҳо ҳамеша омода ва ҳушёру зирак бошанд»
Бобати роҳандозии сиёсати давлатии ҷавонон яке аз самтҳои асосӣ – ин таъмини иштироки ҷавонон дар рушди фарҳанг ва бар ин васила тақвият бахшидани китобхонию инкишоф додани маънавият дар байни насли наврас ва ҷавон мебошад Хониши китоб ба ҷавонон на танҳо илму маърифат, ҳамзамон иродаи қавӣ, хулқу атвори инсонӣ, одоби хамида, таҳаммулпазирӣ ва поктинатӣ мебахшад.
Дар шароити тезутундшавии муносибатҳои геополитикии ҷаҳон, аз ҷумла таҳдидҳои кишварҳои абарқудрат нисбат ба кишварҳои дар ҳоли рушд буда андешидани тадбирҳои таъхирнопазири таъминкунандаи амнияти давлат ва ҳифзи муқаддасоти миллӣ, бахусус, маърифатнок гардонидани аҳли ҷомеа ва ба ин васила дар руҳияи ватанд ўстӣ, худшиносӣ, худогоҳӣ ва ҳувияти миллӣ, пос доштани сулҳу субот ва ягонагии кишвар тарбия намудани ҷавонон аз масъалаҳои аввалиндараҷа маҳсуб мегарданд. Дар ҳоле, ки аксарияти аҳолиро ҷавонон ташкил медиҳанд ва муайянкунандаи самтҳои ҳаёту фаъолияти ояндаи ҷомеа маҳсуб мегарданд, соҳибмаърифатӣ, доштани хиради волои сиёсӣ, дониши баланди ихтисосӣ ва қавииродагии онҳо боиси қудратмандии Тоҷикистон шуда метавонанд.
Солҳои охир дар саросари ҷаҳон зуҳуроти номатлуб, аз қабили экстремизм, (экстремизм – аз калимаи юнонӣ гирифта шуда, маънояш аз ҳад зиёд. Ба экстремизм ҳам шахсони алоҳида ва ҳам ташкилотҳо мансуб шуда метавонанд. Дар байни мафҳуми экстремизми сиёсӣ иғвои нооромиҳои ҷамъият дар назар дошта мешавад.), терроризм, (терроризм – сиёсате, ки дар асоси з ўроварии мунтазам истифода бурда мешавад. Синонимҳои «террор» аз калимаи юнонӣ гирифта шуда, маънояш тарс, воҳима мебошад. Ҳамчун идеологияи з ўроварӣ, таъсири манфӣ расонидан ба фикрронии аҳолӣ, нисбати қабули қарорҳои ташкилотҳои давлатӣ ва байналхалқӣ бо роҳи тарсонидан, фишор овардан ба ҷомеа истифода бурда мешавад) (8), радикализм ва дигар равияҳо зиёд гардида, ҷомеаи ҷаҳониро таҳти таҳдид ва нооромӣ қарор додаанд. Ташвишовар он аст, ки дар ин раванди номатлуб ба сифати аслиҳаи асосӣ ҷавонон, ки ҷисман қавию зеҳнан камтаҷриба мебошанд, мавриди истифода қарор гирифтаанд. Дар навбати худ, ҳизбу ҳаракатҳои иртиҷоӣ ва террористӣ барои манфиатҳои махфии гур ўҳи муайяни ниҳодҳои қудратманд бо мақсади гирифтани даромадҳои молиявии бузург ва баланд бардоштани нуфузи сиёсии худ аз қувваи ҷавонон истифода менамоянд. Бинобар ин, баланд бардоштани сатҳи дониш, маърифати сиёсӣ ва ҳуқуқии ҷавонон, дар асоси он тарбияи комили онҳо ҳамчун нер ўи пуриқтидор ва пояндаи кишвар ба ҳисоб меравад.
Илова бар ин, яке аз усулҳои тарбияи комил, маърифатноксозӣ ва эмин доштани ҷавонон аз ҳама гуна падидаҳои номатлуб – ин соҳиби шуғл будани онҳост. Аз ин рў, фароҳам овардани шароити мусоид барои шуғлмандии насли ҷавон, дар ин васила тарбия ва омода намудани онҳо дар роҳи худташаккул, эмин будан аз рафтору кирдорҳои номатлуб, муқовиматнокӣ ба тазодҳои ҷомеаи муосир низ яке самтҳои асосии тарбияи ҷавонон мебошад.
Яке аз василаҳои устувори талқини идеология – ин ҳавасмандгардонии маънавӣ ба ҳисоб меравад, ки он дар доираи татбиқи сиёсати давлатии ҷавонон тавассути дастгирии ҷавонони лаёқатманд ва ё истеъдодҳои ҷавон ба амал бароварда мешавад.
Яъне, бо амалӣ кардани барномаҳои гуногун дар самти дастгирӣ ва қадршиносии лаёқати ҷавонон бо назардошти ҷанбаъҳои идеологӣ, онҳоро метавон руҳбаланд сохт ва дар рўҳияи ватанд ўстӣ, худшиносӣ, пос доштани муқаддасоти миллӣ тарбия намуд.
Дар воқеъ ҷавонон баробари қувваи пешбарандаи ҷомеа будан, сарвати асосии идеологии ҳар як давлат низ ба ҳисоб мераванд. Аз назари идеологӣ, таълим додану тарбия намудани ҷавонони кишвар далели он аст, ки онҳо худро ба нер ўи мағлубнашаванда, ватанд ўст, хайрхоҳ ва таҳаммулпарвар мусаллаҳ мегардонанд.
Бо мақсади самаранок амалӣ гардонидани Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи ҷавонон ва сиёсати давлатии ҷавонон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон», Стратегияи сиёсати давлатии ҷавонон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон махсусан масъалаҳои риоя ва таъмини ҳуқуқии ҷавонон, дастгирии ҷавонони соҳибистеъдод, кўмаки моддию молиявӣ, беҳтар гардонидани шароити зист, дастгирии таҳсили ҷавонон, мусоидат ба шуғли мутахассисони ҷавон, ҳамкориҳои байналмиллалии ҷавонон бояд кормандони ташкилоту муассисаҳо, устодони мактабҳои миёна ва олӣ, кормандони ҳокимияти маҳаллӣ, ва падару модарон пурра сафарбар карда шаванд.
Маъруфов Фирдавсҷон Каримович
Муовини декан оид ба корҳои тарбияи
факултети бизнес ва иқтисодиёти байналмилали ДДҲБСТ
- Информация о материале
- Просмотров: 23
Инсоният дар давоми ҳаёташ ба гуруҳҳои гуногун ворид мешавад (гуруҳи дўстон, ҳамсинфон, ҳамкорон ва ғ.), аммо оила ягона гурўҳе ба шумор меравад, ки инсон аз рўзи таваллуд то ба охири зиндагиаш дар он мемонад. Мутафаккири франсуз Ж. Ж. Руссо зикр карда буд, ки яке аз ҷомеаҳои қадимтарин ин оила аст. Дар ҳақиқат, агар ба таърихи пайдоиши инсоният назар афканем, мебинем, ки оила чун институти аввалин ва ягона муносибатҳои байни зану мардро ба як тартиби муайян дароварда, муҳити солими беҳдоштӣ (гигиенӣ) ва иҷтимоиро барои инсон муҳайё мекунад. Аз нигоҳи аксарият, зери мафҳуми оила муносибатҳои байни зану шавҳар, хешутаборӣ ва фарзандӣ фаҳмида мешавад. Файласуфон, ҷомеашиносон ва равоншиносон оиларо гурўҳи хурди иҷтимоӣ-психологӣ ва яке аз ячейкаҳои муҳимми ҷомеа мешуморанд. Ба ақидаи сотсиологи франсуз Огюст Конт, “дар шароити лозима оила бояд тобеияти фарзандро ба волидайн аз рўи синну сол ва тобеияти занро ба мард аз рўи ҷинсият таъмин намояд”.Дар замони ҳозира ҳардуи ин нишондод хеле дигаргун гаштаанд. Ҷавонон бармаҳал аз хонаи падару модар ҷудо шуда, хоҳиши мустақилона зиндагӣ кардан доранд.
Ояндаи ҷомеа аз оилаи солим вобастааст. Оила ҳар қадар ки фарзанд ба дунё оварда, онҳоро тарбияи дуруст кунад, ояндаи волидайнаш дар даврони пирӣ аз он вобастагӣ дорад.
Аз рўзи қабули Қонун Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи масъулияи падару модар дар таълиму тарбияи фарзанд”, муддати на он қадар зиёд гузашта бошад ҳам, мо, омӯзгорон ба хубӣ дарк намудаем, ки он имрўз дар таълим ва тарбияи насли наврас нақши муҳимме мегузорад. Зеро қабули ин қонун кори мо, омўзгоронро сабуктар гардонд.
Бояд қайд намоем, ки ҳарчанд қонуни мазкур имрӯз дар кишвар пиёда мегардад ва мардум аз он хуш истиқбол мекунанд, ҳастанд ҳанӯз ҳам нафароне, ки мегӯянд:“Солҳо мо ин қонунро надоштем, магар тарбия надоштем? Ба таври умумихалқӣ тайи ин солҳо дар байни сокинони кишвар мавриди муҳокима қарор гирифтани қонун далел бар он аст, ки воқеан ҳам, эҳтиёҷ ба қонуни мазкур маҳз имрӯз, дар давраи ҷаҳонишавӣ зиёд аст, ба он хотир ки имрӯз, агар мо ба таълиму тарбияи фарзандонамон диққати ҷиддӣ надиҳем, онҳо аз фарҳангу маданияти аслӣ дур гашта, ҳувияти миллии худро аз даст хоҳанд дод.”
Албатта, маълум аст, ки оила, пеш аз хама, падару модар, дар ташаккул ва рушди маънавии кӯдак нақши асосиро мебозад. Чизеро, ки кӯдак дар давраи хурдсолӣ мебинад, дар зеҳнаш нақш баста, дар тамоми ҳаёт бо ӯ мемонад. Аҳамияти оила дар он зоҳир мегардад, ки кӯдак дар он қисми зиёди умри худро мегузаронад ва ҳамчун шахсият низ дар оила ташаккул меёбад. Аз ин лиҳоз, ягон институти тарбия ба оила баробар шуда наметавонад.
Чун таҳкурсии асосии шахсияти кӯдак дар оила гузошта шудааст, баъди қадамҳои нахустини худро ба остонаи мактаб гузоштан ва маҳз дар ҳамкории зичӣ падару модар бо мактаб, шаклгирии шахсият пурра, яъне мукаммал мегардад. Аз таҷриба ва мушоҳидаҳо бармеояд, ки дар баъзе ҳолатҳо мо фаромӯш месозем, ки дар оила нафақат чун омили мусбӣ, балки омили манфии тарбия низ амал мекунад. Ин аз солим будан ё носолим будани оила вобаста аст. Тоҷикон мақоли хубе доранд: “Ҷанги хона аз бенонӣ аст”. Аз ин ҷо бар меояд, ки агар дар омили мусбии тарбия шахсони ба кӯдак ниҳоят азизу наздик падар, модар, бобо, бибӣ, хоҳару бародар нақши асосӣ бозанд, дар омили манфӣ низ ин нафарон нақш мебозанд, зеро ягон институти иҷтимоӣ ин нақшро иҷро карда наметавонад.
Педагоги машҳури рус А.С.Макаренко гуфта буд: “Фарзандони мо пирии мо ҳастанд, тарбияи дуруст-пирии хушбахтона, тарбияи нодуруст минбаъд аз обу ранҷ, ашк, ин гуноҳи мо дар назди дигарон аст”.
Боз ҳам бармегардем, ба сари он ки тарбияро аз кадом синну сол шурӯъ кардан лозим аст. Аз мутолиаи адабиётҳои хориҷа ба мо маълум гардид, ки пешрафти Ҷопон барин давлате, ки захира ва сарватҳои табиӣ надорад, дар он аст, ки онҳо дар такя ба нерӯи ақлона барои тарбия ва фарзанд тамоми дороиашонро нисор мекунанд. Вақте ки фарзандро ба мактаб медиҳанд, омӯзгор барояшон хеле шахси бузург аст, чизе, ки ӯ дар таълим ва тарбия пешниҳод кунад, аз рӯи он мебояд рафтор кард.
Дар мо чӣ? Мутаасиффона, дар мо имрӯз вақте ки ба волидон дар бораи ин ё он камбудии фарзандашон сӯҳбат мекунӣ, онҳо худро сафед мекунанд, ки фарзандашон хурд аст ва бо мурури замон ислоҳ мешавад, ё ин ки тарбияро комилан вазифаи мактаб медонанд. Вақт довари ҳақ аст. Ҳангоме ки падару модар аз камбудии фарзандашон чашм мепӯшанд, атрофиён низ дар бисёр мавридҳо худро бетараф мегиранд. Нодуруст аст, ки падару модарон мегӯянд: ”Хайр, ҳеҷ гап нашудааст, ҳоло вақт зиёд, баъд тарбияаш мекунам”. Тарбия-омиле мебошад, ки дар он лаҳзае танаффус кардан, ё онро ба соати дигар, рузи дигар мондан иштибоҳи бузург аст. Умуман, шахс чӣ гуна ба воя мерасад, нармдил, бадхашм, меҳнатдӯст ё коргурез, ҳамааш дар бисёр маврид аз падару модар вобаста аст.
Рӯи кор омадани қонун дар бораи “Дар бораи масъулияти падару модар дар таълиму тарбияи фарзанд” маҳз ба он хотир буд, ки акнун дар тарбияи фарзанд сидқан бикӯшем, то саҳву хатоҳои доштаамонро сари вақт ислоҳ кунем. Бо ин роҳ ҳам фақру нодорӣ дар кишвар бартараф мегардад, ҳам сарватҳои табиии ҷумҳурӣ ба манфиати умум корбас мегарданд.
Юсупова Зарина Шарофитдинова
сармуаллимаи кафедраи ҳуқуқи конститутсионии ДДҲБСТ
