- Информация о материале
- Просмотров: 116
Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар Паёми ҳамасолаи худ ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон борҳо бобати масъалаҳои мубрами глобалӣ ва аз он ҷумла масъалаҳои терроризм ва экстромизм ва шомилшавии ҷавонон ба ин раванди хавфнок ибрози ақида менамоянд ва ҷомеаи шаҳрвандиро ҳушдор медиҳанд, ки бобати ин масъала бетараф набошанд.
Ҷумҳурии Тоҷикистон, бо вуҷуди тағйирёбии вазъи сиёсиву иқтисодӣ ва амниятии ҷаҳон, дар роҳи пешрафти бемайлони иқтисодӣ, расидан ба ҳадафҳои стратегӣ ва ба ин васила таъмин намудани зиндагии шоистаи аҳолӣ бо қадамҳои устувор пеш меравад. Аммо вақтҳои охир дар ҷаҳон раванди бартариҷӯӣ, мусаллаҳшавии бошитоб, пайдоиши нишонаҳои марҳалаи нави “ҷанги сард” боиси нигаронӣ гардидааст. Солҳои охир дар гӯшаҳои гуногуни олам нооромиву низоъҳо идома ёфта, барои ҷомеаи ҷаҳонӣ ҳамчун айёми душвору пуртазод эътироф гардид. Дар ин давра зиёда аз сад давлати дунё мавриди ҳамлаҳои ғайриинсонии террористон ва ифротгароён қарор гирифт.
Бояд қайд кард, ки географияи нооромиҳо торафт васеъ шуда, таҳдиду хатарҳои глобалӣ имрӯз ба асосҳои бунёдии тартибу низоми ҷаҳонӣ ва усулҳои муносибатҳои байналмилалӣ таъсир мерасонад. Идомаи минбаъдаи ин ҳолат метавонад боиси амиқ гардидани таҳдиду хатарҳои сиёсиву иқтисодӣ, амниятӣ ва башариву фарҳангӣ дар минтақаҳои гуногуни олам гардад.
Олимони муосир якчанд омилҳоеро номбар кардаанд, ки барои рушду паҳн гардидани экстремизму терроризм мусоидат менамоянд:
1. Муҳити муайяни иқтисодӣ ва иҷтимоӣ-сиёсӣ. Терроризму эктремизм дар ҷамъияте пайдо шуда метавонанд, ки таносубан фарқи байни қишри камбизоати ҷомеа ва дорои он хеле зиёд аст. Дар ҷомеае, ки аксарияти мардум қашшоқона умр ба сар мебаранду барои бо роҳи қонунӣ тағйир додани ҳолати худ боварие надоранд.
2. Барои паҳн гаштани экстремизму терроризм иттилооти бардурӯғе лозим аст, ки ақлу ҳуши одамони ноогоҳро зуд мебарад.
3. Мавҷудияти ҷангҳо ва давлатҳои ҷангзада, ки макони зӯроварӣ мебошанд. Аз нимаи дуюми асри ХХ масъалаҳои ҳалталаби зерин барои экстремизми сиёсӣ мусоидат намуд: ҷанг дар давлати Афғонистон, ҷанги шаҳрвандӣ дар собиқ Югославия (ки дар натиҷа ба якчанд қисм тақсим шуд), Чеченистон, Ливия, Сурия Украина ва дигар давлатҳое, ки аз сари худ ҷангҳоро паси сар кардаанд ва дар баъзеи он давлатҳо идома дорад.
4. Паҳн гардидани ақидаи муайяни бардурӯғ дар ҷомеа агар аз тарфи зиёиён эътироф гардад он гоҳ он албатта доман меафрозад. Бинобар ин зиёиёни кишвар бояд ҳамеша зиракии сиёсии худро аз даст надиҳанд.
5. Масъалаҳои хусусияти геополитикӣ дошта ба монанди:
а) талош барои аз нав тақсим намудани ҷаҳон ва захираҳои он;
б) нақши ИМА дар низоми ҳамкории зиддитеррористӣ кӯшиши ин давлат барои эътироф накардани нақши СММ дар истифодабарии ҷараёнҳои фаъолгарднии мубориза бо терроризм барои манфиатҳои экспансионии худ бо баҳонаи ҷорисозии модели демократии худ.
Мувофиқи ақидаи як қатор тадқиқотчиён барои афзоиши таҳдиди террористию экстремистӣ маҷмӯи заминаҳои хусусиятҳои сиёсӣ, иқтисодӣ, иҷтимоӣ, идеологӣ, ва психологӣ мусоидат менамояд.
Ба шумораи омилҳои дохилидавлатии афзоиши экстремизму терроризм дар давлатҳои собиқ Шуравӣ инҳо дохил мешаванд:
а. Сиёсӣ:
- аз байн рафтани давлати Шуравӣ ва бо ин сабаб суст шудани фаъолияти мақомоти давлатӣ;
- дар муддати нисбатан зиёд ноустувории низоми муносибатҳои ҷамъиятӣ, сабаби пайдоиши сохтори нави муносибатҳои моликиятӣ ва ашхоси соягӣ ки бо ҳар роҳ ҳукмрониро ба даст овардан мехостанду самти нуфузи худро меафзуданд;
- сатҳи пасти маданияти сиёсии ҷамъият пас аз пошхӯрии давлати Шуравӣ;
- фаъолияти партияҳо, ҳаракатҳо ва ташкилотҳое, ки бо усулҳои зӯроварӣ (сепаратистӣ, динӣ-миллатгароӣ) ҳокимиятро ба даст оварданӣ мешуданд;
- фаъолияти сусти мақомоти давлатӣ барои ҳимояи ҳуқуқи шаҳрвандон;
- ҷангҳои байналмиллӣ ва шаҳрвандӣ;
- мавҷуд будани гурӯҳҳои экстремистӣ;
Иқтисодӣ:
- буҳрони иқтисодии аввалҳои солҳои 90-уми асри ХХ ки бо сабаби аз байн рафтани робитаҳои иқтисодии ягона ба вуҷуд омад;
- беадолатона харида гирифтани (приватизация) моликияти давлатӣ;
- аз даст додани назорати давлат аз болои захираҳои иқтисодӣ-молиявии давлатӣ;
- соягӣ ва ҷиноятпеша шудани бизнес;
- мусоидат карда натавонистани сиёсати иқтисодии ҳокимият барои устувории рушди иқтисодиёт ва кам кардани сатҳи бекорӣ.
Иҷтимоӣ:
- босуръат паст шудани сатҳи зиндагии аксарияти аҳолӣ ва дар як вақт пайдо шудани шумораи ками одамони сарватманд;
- музди пасти меҳнат, кӯмакпулиҳои ночиз, риоя накардани ҳуқуқҳои меҳнатии шаҳрвандон ва ғайра;
- мавҷудияти шахсоне, ки мактабҳои ҷангиро гузаштаанд ва ба иқтисодиёти гузариш мутобиқ шуда натавонистаанд;
- муттаҳидии муҳити ҷиноятпеша.
Ғоявӣ ва психологӣ:
- гум кардани мавқеи ғоявӣ, маънавӣ ва ҳаётии худ аз тарафи аксари одамон;
- руҳияи ноумедӣ ва афзоиши таҷовузкории иҷтимоӣ, паст шудани нуфузи қонун, боварӣ ба қобилият ва имконияти тағйиротҳои мусбӣ;
- тарғиботи васеи бераҳмӣ ва қувва;
- мавҷуд набудани назорат аз болои паҳн гардидани усулҳои фаъолияти террористӣ бо воситаи шабакаҳои иттилоотӣ;
- вайрон шудани феълу хӯи мардум, тантанаи беориву беномусӣ, тағйир ёфтани мафҳумҳо дар бораи тартибот ва инсофу адолат;
- пуриқтидор шудани таъсири меъёрҳои ғайрирасмие, ки муносибатҳои ҷамъиятиро ҷиноятӣ мегардонанд;
- ба вуҷуд омадани принсипҳое, ки дар доираи онҳо таҷовузкорӣ воситаи «қонунии» ба мақсад расидан аст;
- рӯ овардан ба мероси таърихӣ ва сиёсии ташкилотҳои экстремистие, ки дар онҳо парастиши қудрат ва силоҳ ҷузъи ҳатмии тарзи ҳаёт мебошад;
- ақидаи баъзе гурӯҳи одамон ё ҷамъиятҳо, ки ба фикрашон ҳуқуқҳояшон поймолшуда, озодиашон маҳдудшуда, меҳисобанду барои бо ҳар роҳ ҳимоя шуданашон ниёз доранд.
Ба омиҳои дохилие, ки барои паҳн гаштани экстремизм ва терроризм таъсир мерасонанд инҳоро ҳам дохил кардан мумкин аст:
- афзоиши миқдорри нишонаҳои экстремистӣ ва террористӣ дар хориҷи дуру наздик;
- ноустувории вазъияти иҷтимоӣ-сиёсӣ дар давлатҳои ҳамсоя, мавҷудияти муноқишаҳои мусаллаҳона дар баъзеи онҳо аз он ҷумла муноқишаҳои территориалӣ ба ҳамдигар;
- мавҷуд набудани назорати боэътимод барои убури сарҳад;
- мавҷудияти бозори силоҳфурӯшии ғайрирасмӣ дар баъзеи давлатҳо;
- ворид шудани ташкилотҳои террористии хориҷӣ ва марзи давлат;
- дар давлатҳои хориҷӣ мавҷудияти қароргоҳҳои тайёркунандаи муҳорибачиён барои ташкилотҳои террористии байналхалқӣ, аз он ҷумла муассисаҳои ғайррирасмие, ки ғояи экстремистиро паҳн мекунанд ва ғайра;
- дастгирии молиявии ташкилотҳои террористӣ ва экстремистӣ;
- кӯшиши баъзе давлатҳо барои суст гардонидани мавқеи давлати муайян дар ҷаҳон барои устувор кардани таъсири сиёсӣ, иқтисодӣ ва ё дигари худ;
- паҳн кардани ғояҳои терроризм ва экстремизм бо воситаи манбаъҳои иттилоотӣ, ба монанди шабакаи интернет, воситаи ахбори умум ва ғайра;
- рағбати субъектҳои фаъолияти террористӣ дошта барои васеъ равшан намудани фаъолияти худ дар васоити ахбори умум бо мақсади ба даст овардани маъруфият дар ҷамъият.
Аз гуфтаҳои боло ба хулоса омадан мумкин аст, ки пас аз пош хӯрдани давлати Шуравӣ муддати муайян давлатҳои собиқ Шуравӣ як қатор мушкилиҳои моддиву маънавиро аз сар гузарониданд, ки аз он ҳолат баъзе ниҳодҳои бегона истифода бурданӣ шуда бесару сомониҳоро дар ин давлатҳо ба вуҷуд оварданд, ки ба натиҷаҳои манфӣ оварда расонид. Пас аз ба даст овардани истиқлолият Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳам як қатор мушкилиҳоро аз сар гузаронид, аммо бо роҳбарии сарвари оқилу доно Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва Ҳокимияти мамлакат ҳамаи ин мушкилиҳо паси сар шуда, боз Ватани азизамон ба мамлакати офтобиву меҳмоннавоз ва гул-гул шукуфон табдил ёфта истодааст.
Мо шаҳрвандон бояд зиракии сиёсии худро аз даст надода барои пеш рафтани ҷомеаи ҳуқуқбунёду дуниявии Тоҷикистони азизамон тамоми кӯшишҳоямонро ба харҷ диҳем, ва нагузорем, ки ғояҳои бегона ба руҳияи мо таъсири худро гузораду ба ҳаёти осоиштаи мо халалдор гардад. Ҷавонон бояд аз илмҳои дақиқ ҳар чӣ зиёдтар баҳравар гашта худро ҳамчун муҳандисон, олимони соҳаҳои худ, ҳунармандони мумтоз, деҳқонони асил, сохтмончиёни чирадаст муаррифӣ намуда барои созандагии ватан саҳми худро гузоранд.
Вокуниш:
Аз маълумоте, ки дар мақола оварда шудааст чунин хулоса баровардан мумкин аст, ки шаҳрвандони Ҷумҳурии Тоҷикистон дар куҷое, ки набошанд:
- манфиатҳои Ватанро аз манфиатҳои шахсии худ волотар дониста баҳри якпорчагии он ва пойдор нигоҳ доштани сулҳу ваҳдати миллӣ саҳми арзандаи худро гузоранд;
- ба фарҳангу маданияти бегонагон тақлид накунанду фарҳангу маданияти бобоии худро нигоҳ доранд;
- ахлоқи ҳамида дошта бошанду халқи тоҷикро ҳамчун халқи созанда ва сулҳдӯсту сулҳовар муаррифӣ намоянд;
- илму техникаи муосир, забонҳои хориҷиро омӯзанду баҳри рушди босуботи Ҷумҳурии Тоҷикистон саҳми сазовори худро гузоранд.
М.Болтаева,
муаллими кафедраи умумидонишгоҳии фарҳаншиносии
Муассисаи давлатии таълимии «Донишгоҳи давлатии
Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров»
- Информация о материале
- Просмотров: 103
Дар замони муосир пешгирии паҳншавии зуҳуроти хавфноки ҷаҳони муосир — экстремизм, терроризм, радикализм ва сепаратизм дар байни наврасону ҷавонон тадбири муҳим ва таъхирнопазир аст. баррасӣ мешаванд. Дарки моҳият, хусусият, омилҳои ба вуҷуд омадани ин падидаҳо ва оқибатҳои онҳо дар таҳкими ҷаҳонбинии илмӣ ва ватандӯстонаи ҷавонон таъсири бузург дорад. Наврасону ҷавонон бояд имруз хуб дар намоянд, ки экстремизм, терроризм, радикализм ва сепаратизм хавфноктарин падидаи замони муосир буда, таҳдид ба суботи сиёсӣ дорад. Онҳо на танҳо ба ҳаёти одамон, балки ба истиқлолияти давлатҳо, фарҳанг ва арзишҳои миллию инсонӣ таҳдид мекунанд. Хатари терроризм ва экстремизмро Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҷиҳати бедорӣ аз берарафӣ ба тақдири ояндаи давлату миллат чунин нишон дадаанд. «Терроризм ва экстремизм на танҳо ҷони одамонро мегиранд, балки ба иқтисодиёт ва фарҳанг ҳам зарбаи ҷиддӣ мезананд».
Дар асри XXI на танҳо дар Тоҷикистон балки дар тамоми кишварҳои ҷаҳон таҳдидҳои нави идеологӣ доман густурдааст, ки шаклҳои онҳо — экстремизм, терроризм, радикализм ва сепаратизм мебошад.
Экстремизм аз калимаи лотинии extremus гирифта шуда, маънои «ҳадди охир», «аз эътидол берун», аз ҳад зиёд тундравӣ кардан»-ро ифода менамояд ва ҳамчун андеша ё амале маънидод мешавад, ки аз меъёрҳои иҷтимоӣ, сиёсӣ ва ахлоқии ҷомеа берун аст. Экстремист шахсе мебошад, ки бо истифодаи зӯроварӣ ё таҳдид мехоҳад назари худро ба дигарон таҳмил кунад.
Терроризм маънои тарс ва даҳшатафканиро ифода намуда, шакли шадидтари экстремизм аст, ки бо истифода аз зӯроварии мусаллаҳона, тарс ва хушунат барои расидан ба ҳадафҳои сиёсӣ ё мазҳабӣ амалӣ мешавад.
Радикализм заминаи мафкуравии экстремизм буда, барои тағйироти куллӣ дар сохтори сиёсӣ, иҷтимоӣ ва ё динии ҷомеа нигаронида мешавад. Радикализм шакли идеологии экстремизм буда, дар ҳолати буҳрони сиёсӣ эҳтимолияти баланди бадалшавӣ ба экстремизм ва терроризмро дорад.
Сепаратизм аз калимаи лотинии separare гирифта шуда, маънои ҷудо шуданро дорад. Яъне талош барои ҷудо намудани як минтақа ва қавму миллат аз ҳудуди давлат аст, ки ба пора кардани ҳудуди як кишвари мустақил ва заиф сохтани иқтидори сиёсӣ, ҳарбӣ ва иқтисодӣ оварда мерасонад.
Мазмун ва моҳияти ин мафҳумҳо разилтарин ташкилоту ҳаракатҳо будани онҳо ва ҳадафҳои ифротгароӣ доштани ин падидаҳоро нишон медиҳад. Дар Паёми Пешвои миллат Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олӣ «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ» соли 2021 таъкид шудааст, ки Тоҷикистон ва мардуми он бояд ба қонун, ҳуқуқ, инсон ва арзишҳои демократӣ такя намояд. Ба кирдори зиддиқонунӣ, низоми ғайридемократӣ, поймолкунии ҳуқуқу озодиҳо и инсон, паст задани шаъну шарафи онҳо, ки усули асосӣ ва ҳадафии ниҳоии гуруҳҳои ифротӣ мебошад, роҳ надиҳанд.
Мавриди зикр аст, ки пайдоиши таҳдиди ифротгароӣ дар минтақаи Осиёи Марказӣ падидаи ҷадид нест. Фаъолияти ошкоронаи гуруҳҳои ифротиро дар Тоҷикистон дар солҳои ҷанги шаҳрвандӣ мушоҳида кардан мумкин аст. Дар ин замина гуруҳҳои ифротиву радикалӣ ба афкори сиёсӣ ва идеологии мардум таъсири амиқ гузошта, барои шаклгирии гурӯҳҳои ифротӣ майдони фарох фароҳам оварданд. Хушбахтона, сиёсати босамару сулҳпарваронаи Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон барои расидан ба Ваҳдати миллӣ ва суботи сиёсӣ мусоидат намуд. Аз ин ҷост, ки имрӯз ҳифзи суботи сиёсӣ ва амнияти миллӣ тавассути муқовимати шадид бо хатарҳои муосир вазифаи кулли ҷомеа аст. Бетарафи нисбати паҳн шудани падидаҳои номатлуб дар ҳудуди кишвар ба афзоиши хушунат ва косташавии эътимод ба мақомоти давлатӣ, таҳдидҳои дохилӣ ва хориҷӣ ба суботи сиёсӣ, паст шудани сатҳи инкишофи иқтисодиёт, тақсимшавии этникӣ ва монанди инҳо оварда мерасонад. Аз ин ҷост, ки зарурати муқовимат бо экстремизм ва терроризму радикализмро кулли ҷомеа бояд дарк намоянд ва дар ин самт пешсаф бошанд. Дар барномаҳои давлатӣ, ки ба пешгирӣ ва тарбияи ҷавонон равона шудаанд, таъкид гардидааст, ки ҳамоҳангӣ байни давлат ва ҷомеа муҳим аст. Вақеан, ҳамкории пайвастаи давлат, ҷомеа, оила ва шахс метавонад кишвари маҳбуби моро аз таҳдиди экстремизм, терроризм, радикализм ва сепаратизм муҳофизат намояд.
Радикализм, экстремизм, терроризм ва сепаратизм падидаҳои бисёрҷанбаи иҷтимоӣ мебошанд, ки решаи онҳо на танҳо дар дин ё сиёсати беруна, балки дар сатҳи шуури ҷомеа ва фарҳанг низ ҷой доранд. Бинобар ин, мубориза бо чунин зуҳурот танҳо бо қонун натиҷаи дилхоҳ дода наметавонад. Он ниёз ба маърифатнокӣ, тарбияи пайваста, илму донишандӯзӣ ва ҳамкории бисёрҷониба дорад. Муқовимат бояд ҳам хусусияти назариявӣ ва ҳам амалӣ дошта, бо фарогирии васеи ҷавонон ва ҷомеаи шаҳрвандӣ ба роҳ монда шавад. Барномаи мукаммали стратегӣ барои муқовимати ҷавонон татбиқ карда шавад. Барномаи муқовимат бояд стратегӣ ва минтақавӣ бошад ва мунтазам амалӣ карда шавад. Аз назари мо муқовимат бояд пеш аз ҳама ба маърифатикунонии ҷавонон нигаронида шавад. Зеро дар баробари бекорӣ ва мушкилоти иҷтимоӣ, таъсири манфии шабакаҳои иҷтимоӣ, сатҳи пасти тарбияи ватандӯстӣ, худшиносии миллӣ, эҳсоси ватандорӣ, савияи пасти маърифати ҳуқуқӣ, сиёсиву динӣ омилҳои мусоидаткунанда ба густариши экстремизм, терроризм, радикализм ва сепаратизм мебошанд. Инчунин, таҳкими фарҳанги миллӣ ва ваҳдати динӣ, ҷалби бештари муассисаҳои таълимӣ ва ВАО, тақвияти ҳамкории давлат ва ҷомеа, таъмини иштироки фаъолонаи оила ва мактаб дар ташаккули ҷаҳонбинии солими ҷавонон аз ҷумлаи тадбирҳои судманд дар самти мубориза бо падидаҳои ифротӣ мебошад. Дар ин радиф кулли мардуми Тоҷикистони азизро ба худшиносиву худогоҳии милливу сиёсӣ, ҳуқуқӣ ва динӣ даъват менамоем, то бо фикру андешаи солим, ҳисси ватандӯстиву меҳанпарастӣ, тафаккури созандагиву ҳифозатгари худ дар пойдории сулҳу субот ва фазои осоиштаи кишвар саҳмгузор бошем. Зеро фазои сиёсии ҷаҳони муосир, муборизаҳои беамони геополитикӣ ва ҳодисаҳои охир нишон дода истодаанд, ки ба мамлакати мо ва дар маҷмӯъ ба минтақаи Осиёи Миёна экстремизм ва терроризми байналмилалӣ таҳдиди шадид дорад.
Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон борҳо таъкид намудаанд, ки ҷавонон бояд дар рӯҳияи ватандӯстӣ ва зиракии сиёсӣ тарбия ёбанд ва дарк намоянд, ки ояндаи дурахшони давлату сармояи гаронбаҳои миллатанд. Чунин масъулиятгузорӣ ба ҷавонон ва эътимоди куллӣ ба солимфикриву тавоноӣ, неруи пешбарандагии онҳо ҷавононро бояд ба илмомӯзӣ, ватанпарварӣ, накӯкорӣ, ҳунармандӣ ва зиракии сиёсӣ водор созад. Зеро ба ҷавонон имрӯз кулли ҷомеа такя дорад аз онҳо умед дорад. Ҷавонон маркази муқовимат мебошанд. Аз ин рӯ, ҷавононро зарур аст, ки бо маърифати баланди ҳуқуқӣ ва сиёсиву динии худ сипари боэътимоди Ватан бошанд. Дар сафи пеши муқовиматкунандагон бо падидаҳои таҳдидкунанда ба кохи бузурги миллат Истиқлолу Ваҳдат қарор гиранд.
Эраҷ Салимов,
муаллими кафедраи умумидонишгоҳии фарҳаншиносии
Муассисаи давлатии таълимии «Донишгоҳи давлатии
Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров»
- Информация о материале
- Просмотров: 231
Лозим ба ёдоварист ки, дарвазъи кунунии ҷаҳони муосир ва паҳншавии босуръати зуҳуроти басо мураккаб ва барои ҷомеаи башарӣ даҳшатовари ифротгароии динию мазҳабӣ, экстремизм ва терроризми сиёсию миллатгароёна ва ҳаракатҳои фоҷиавори он имрӯза ҷомеаи ҷаҳониро ба ташвиш овардааст. Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Ҷаноби Олӣ муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар мулоқоти худ бо кормандони соҳаи прокуратура ва дигар сохторҳои қудратии мамлакат борҳо таъкид намудаанд, ки дар замони муосир як қатор ҷавонони аз сабаби надоштани маълумоти кофӣ ва аниқи илми дунявӣ ба ҳар гуна ҳизбу ҳаракатҳои ғайриқонунӣ шомил гардида то ҳатто оқибати кирдори худро дарк карда наметавонанд. Дар натиҷаи тағйир ёфтани вазъи геополитикии ҷаҳони муосир ва афзоиши таҳдиду хатарҳои нав, ки ба рушди давлатдории миллӣ ва манфиатҳои халқу миллат ва давлати мо низ монеаҳои ҷиддӣ эҷод мекунанд, имрӯз аз кормандони мақомоти ҳифзи ҳуқуқ ва сохторҳои низомии кишварамон масъулияти дучандро бо дарназардошти замони муосир тақозо мекунанд. Дар ҷомеаи имрӯзамо хуб дарк кардаистодаем, ки таъмини тартиботи ҳуқуқӣ, таҳкими сулҳу субот, мубориза бо ҷинояткорӣ ва пешгирии ҳама гуна ҳуқуқвайронкунӣ, ки ин зуҳуроти номатлуб метавонанд, пояҳои давлатро заиф гардонанд, аз фаъолияти мӯътадилу муназзами кормандони мақомоти ҳифзи ҳуқуқ ва сохторҳои низомӣ вобастагии мустақим дорад.
Барои аҳли ҷомеаи мо равшан аст, ки чаро Президенти мамлакат оид ба вазъи геополитикии ҷаҳони муосир чунин бо хавотирӣ ва огаҳона сухан меронанду ҳамаи шаҳрвандонро ҳушдор месозанд, ки вазъияти баамаломада дар минтақаҳои гуногуни олам метавонад, на танҳо ба оромию осоиштагии рӯзгори мардуми мо, балки ба аксари мамолики тараққиёбанда ва ё ақибмонда таъсири басо калон расонад. Яъне, ифротгароии миллию мазҳабӣ ва ривоҷ ёфтани терроризму экстремизм дар даҳсолаи охир на танҳо роҳбари хирадманди давлати моро, балки аксари сиёсатмадорони ҷаҳон ва инсонҳои ба сиёсатшиносию ҷомеашиносӣ машғулро низ ба ташвиш овардааст.
Қабл аз он, ки дар бораи пешгирии ин гуна зуҳуроти номатлуби зараровари ҷомеа сухан ронем зарур аст, ки дар бораи таърихи пайдоиш, ташаккул ва инкишофу паҳншавии ифротгароӣ, экстремизм ва терроризм эътибор диҳем. Ҳарчанд ин падидаи номатлуб аз даврони куҳан ва аҳди қадим вуҷуд дошту дар шакл ва тарзҳои гуногун амал мекард, аммо таърихнигорону сиёсатшиносони муосир ҳатто санаю санадҳои аниқи пайдоиш ва ташаккулу паҳншавии ифротгароӣ, экстремизм ва терроризмро дар замони муосир бозгӯ кардаанд.
Ба ҳамагон маълум аст, ки ифротгароӣ ё худ экстремизм дар марҳилаи нави пайдоиш ва инкишофи сохти капиталистии ҷамъият аввалин маротиба солҳои 1798-1820 бо мақсади сарнагун намудани сохти давлатдорӣ дар Фаронса, Ирландия, Македония, Сербия, Италия, Испания ва як қатор давлатҳои дигар ба вуҷуд омадааст. Раванди дигари пайдоиш ва инкишофу хурӯҷи терроризм ба охирҳои асри ХIХ рост меояд.
Мусаллам аст, ки марҳилаи нави терроризм ва экстримизм аз солҳои 1960-1970 сар шуда, дар қарни ХХ, ки дар таърихи ҷаҳон чун асри тараққиёти басо босуръати тамоми соҳаҳои хоҷагии халқу техникаю технология ва тафаккуру шинохти ҷаҳон маҳсуб шуда, адр ҷомеа бо номи «терроризми сиёсӣ» паҳн шудааст. Ин террор асосан баъд аз ҷанги дуюми ҷаҳон дар давлатҳое, ки иқтисодиёташон босуръат тараққӣ мекард ва сохторҳои иҷтимоии давлатдорӣ аз раванди иқтисодӣ қафо мемонданд, чун Итолиё, Олмон ва Япония пайдо шудааст. Амалҳои террористии ин ташкилотҳо аз намуди террори инқилоби Фаронса сарчашма гирифта, ҳамчун воситаи муборизаи ғоявию сиёсӣ истифода мешуданд. Мақсади асосии онҳо ба тарс ва ваҳму воҳима овардани аҳолии осоишта ба шумор мерафт.
Бояд тазаккур дод, ки зуҳуроти ифротгароӣ ва терроризм дар Тоҷикистон аз аввали солҳои 90-уми асри гузашта сарчашма мегирад. Баъди пош хӯрдани Иттиҳоди Шӯравӣ дар оғози бетартибиҳои дохилӣ ва сар задани ҷанги шаҳрвандӣ яку якбора низоми маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон қудрати худро аз даст дод. Фалаҷ гардидани ҳокимияти давлатӣ, бӯҳрони иқтисодӣ, зиёд шудани шахсони бекормонда, паст шудани сатҳи зиндагии аҳолӣ аз назорат дур мондани таъмини амнияти давлатию ҷамъиятиро дар тамоми саросари мамлакат ба вуҷуд овард. Вазъияти баамаломада, ки идорааш аз ҷониби фишангҳои ҳокимияти иҷроия ва давлатӣ ғайриимкон гардида буд, ба он боис гардид, ки зуҳуроти таҳдид ва зӯроварӣ дар ҷамъият ба худ роҳ кушояд. Дар натиҷаи ба вуҷуд омадани ин ҳолати ногувор намояндагони ташкилотҳои террористию экстремистӣ сӯистифода намуда, бо мақсади амали гардонидани мақсадҳои ғаразноки худ ба ғасби ҳокимияти давлатӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон шурӯъ намуданд. Зеро ин амал мақсади асосӣ дар нақшаҳои тарҳрезӣ намудаи онҳо ба шумор рафта, пеш аз ҳама, ба торҳои эҳсоси мазҳабию динӣ нохун зада, аҳолиро ба масҷидҳо ва тавассути онҳо ба фикри амалӣ намудани мақсаду мароми худ ҷалб менамуданд. Албатта дар ин шароити номуайяни ғайричашмдошт мардумро ба як самти барои худ дилхоҳ равона намудан хеле душвор буд ва барои ин кор маблағҳои калонро масраф кардан лозим меомад. Бинобар ин, муассисони чанде аз ҳизбу ҳаракатҳои навтаъсиси ҳамонвақта бо баҳонаи ҳифз кардани дин ва аҳли тақво бо мақсади амалигардонии мароми нопоки зери пардагии худ ба баъзе аз ташкилоту созмонҳои ба ном хайриявии мамолики дигар, аз ҷумла давлатҳои исломӣ яъне хоҷагони хориҷии худ бо нияти дар ботин доштаашон муроҷиат намуданд.
Чунин вазъияти муташанниҷи дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ба вуҷуд омадаро давлатҳои исломӣ истифода бурда, бо тезӣ ва мақсаднок онҳоро маблағгузорӣ карданд. Чунончӣ имрӯз баъзе аз зумраи ҷавонони давлати мо ба хотири маблағҳои зиёди бардурӯғи дар ваъдаҳояшон нишон додашуда ҷони модару оила ва фарзандону пайвандони хешро дар хатар мегузоранд. Аз тарафи дигар, вуҷуд надоштани назорати қатъӣ, бемасъулиятӣ дар қисмҳои ҳарбие, ки аз собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ дар қаламрави Ҷумҳурии Тоҷикистон боқӣ монда буданд, ба он оварда расонид, ки онҳо ба фурӯхтани яроқу аслиҳа ба гурӯҳҳои гуногун ва фароҳам овардани шароитҳоиҷангӣ оғоз намуданд. Бар замми ин, сарҳади давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон бо Ҷумҳурии Исломии Афғонистон бе назорат монд, ки дар ҳудуди он гурӯҳҳои зиёди террористӣ арзи вуҷуд мекарданд.
Имрӯз терроризм пеш аз ҳама хусусияти фаромиллӣ ва глобалиро касб кардааст, ки он дар минтақаҳои гуногуниҷаҳон доман паҳн карда, хатари бузурги иҷтимоӣ дорад ва барои амнияти давлатҳои алоҳида ва минтақаҳо воқеан таҳдид эҷод менамояд.
Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки ҷанги шаҳрвандиро аз сари худ гузаронидааст ва бо зуҳуроти зишти ин падидаи ғайриинсонӣ аз наздик ошно мебошад, ҷонибдори сулҳу субот ва пойдору устувори муборизаи беамони зидди терористиро дар ҷаҳони имрӯза мақсаду мароми худ мешуморад.
Алҳол вазъи марбут ба аъмоли террористӣ дар ҷаҳон ҳамчун амали боиси ташвиш боқӣ мемонад. Сарфи назар аз тадбирҳои солҳои охир андешидашуда дар бахши мубориза бо терроризм, таҳдиди амалҳои нави террористӣ на фақат аз байн нарафтааст, балки афзоиш ёфтааст. Дар гӯшаҳои гуногуни ҷаҳон фаъолшавии созмонҳои террористӣ ва ниҳодҳои маблағгузории онҳо ба мушоҳида мерасад.
Тибқи маълумоти дастраскардаи коршиносони боэътимод имрӯз дар ҷаҳон тақрибан 500 созмонҳои террористии пинҳонкор амал мекунанд. Мувофиқи маълумотҳои оморӣ ҳамасола дар арсаи терроризм дар маҷмӯъ аз 5 то 20 миллиард доллари амрикоӣ сарф карда мешавад, дар давомисолҳои охир дар Аврупо, Амрико, Ховари Миёна, Африқо кишварҳои Балкан, Осиёи Марказӣ ва дигар давлатҳо амалҳои даҳшатноки террористӣ ба вуқӯъ пайвастаанд. Лозим ба ёдоварист, ки ҷуғрофияи амалҳои бераҳмонаи террористӣ торафт васеъ мешавад. Дар ин хусус иқдомҳои террористӣ дар Филиппин, соҳилҳои Яман ва манотиқи мухталифи дигар гувоҳӣ медиҳанд. Вақтҳои охир раванди устувори ба ҳам пайвастани терроризм бо шаклҳои мухталифи ҷиноятҳои фаромиллӣ – гардиши ғайриқонунии маводи мухаддир ва қочоқи аслиҳа, хариду фурӯши одамон, зархаридӣ ва муҳоҷирати ғайриқонунӣ ба назар мерасад.
Ба андешаи мо дар ин радиф хатарноктарин навъи дигари ҷиноят - қочоқи маводи мухаддир шудааст, ки тибқи маълумоти сершумори мавҷуда яке аз манбаъҳои асосии бо маблағ таъмин намудани амалиёти террористӣ гаштааст. Муборизаи қотеъ бар зидди ин падида мисли терроризм иқдомоти дастаҷамъонаи ҷомеаи ҷаҳониро тақозо мекунад ва ба таҳияву татбиқи Консепсияи ягонаи мубориза бар зиддион ниёз дорад. Маънидод кардани терроризм ҳамчун падидаи дорои ҳадафи сиёсӣ ва дар сатҳи байналмилалӣ ба ҳам мувофиқ сохтани қонунгузории миллӣ оид ба мубориза бо терроризм тақозои замон аст.
Дар замони муосир Ҷумҳурии Тоҷикистон муборизаро бар зидди терроризм ҳамчун вазифаи муҳимтарини таъмини амнияти миллии худ, минтақа ва ҷаҳон баррасӣ намуда, барои тақвияти минбаъдаи ҳамкориҳои байналмилалӣ дар ин самт талош меварзад. Асоси ҳуқуқии ин фаъолиятро дар кишвари мо ӯҳдадориҳои байналмилалии он, Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон с.1999 №5 «Дар бораи мубориза бар зидди терроризм» аз 25.12.15 с., № 1266 ва Консепсияи миллии муқовимат ба қонунигардонии (расмикунонии) даромадҳои бо роҳи ҷиноят бадастоварда, маблағгузории терроризм ва маблағгузории паҳнкунии силоҳи қатли ом барои солҳои 2018-2025 аз 5 марти соли 2018 № 1033 ташкил медиҳанд. Солҳои 2006-2010 дар кишвари мо Барномаи давлатӣ оид ба мубориза бар зидди терроризм ва дигар зуҳуроти экстремизм мавриди татбиқи амалӣ қарор гирифта буд. Ин амалия то ҳол идома ёфта, ба ошкорсозӣ, пешгирӣ ва аз байн бурдани кирдорҳои террористӣ, роҳ надодан ба маблағгузории фаъолияти террористӣ ва таблиғоти террористӣ, таъмини амнияти шаҳрвандони мамлакат ва дигар шахсони дар қаламрави он қарордошта аз таҳдиди терроризму ифротгароӣ равона шудааст.
Ба ҳамагон маълум аст, ки дар давраи ҳозираи инкишофи равандҳои гуногуни иҷтимоии ҳаёти инсоният баробари тараққиёти илму техникаю афзудани шумораи бекорон ва вусъати ҷаҳонишавӣ ба давлатҳои олами муосир яке аз хатарҳои ҷиддии таҳдидкунанда ин зуҳуроти экстремизм ва терроризми байналмилалӣ ба ҳисоб меравад. Ин вабои аср бошад, ба Ҷумҳурии Тоҷикистон низ бетаъсир намемонад ва кишвари офтобии мо аз он дар канор намондааст.
Айни замон яке аз масъалаҳои муҳиму мубрам ва мушкилоти асосие, ки боиси нигаронии ҷомеа ва ҳамагон, аз ҷумла роҳбарияти тамоми зинаҳо гардидааст, ин пешгирӣ аз фаъолияти таҳрибкоронаи ҳизбу ҳаракатҳои динӣ-экстремистӣ ва созмону ташкилотҳои террористӣ, аз қабили “Ҳизби исломии Туркистон” (собиқ «Ҳаракати Исломии Ӯзбекистон»), “Ҳизб-ут-Таҳрир”, ҷамоатҳои “Ансоруллоҳ”, “Содиқлар”, “Таблиғ”, созмонҳои “Ҷиҳоди исломӣ», «Ҷундуллоҳ», ҷараёни динии “Салафия” мебошад. Бояд бо таассуф зикр кард, ки фаъолияти ташвиқотию тарғиботии пайравони ин ташкилотҳо ва созмонҳои амалашон манъгардида дар вилояти Суғд низ ба назар мерасад.
Бояд таъкид намуд, ки яке аз сабабҳои асосии паҳншавии ғояҳои ифротии созмону ҳаракатҳои динӣ-экстремистӣ пеш аз ҳама ташкили мактабу гурӯҳҳои ғайрирасмии динӣ аз тарафи рӯҳониёни алоҳида мебошад, ки омӯзиши ғайриқонунии рукнҳои исломро барои наврасон ва ҷавонон ба роҳ мондаанд. Ғайр аз ин гаравиш ба сафи ташкилоту созмонҳои байналмилалии экстремистӣ-террористӣ дар шаҳру вилоятҳои Федератсияи Русия (шаҳрҳои Москва, Челябинск, Уфа, Краснодар, Екатеринбург) аз ҳисоби шаҳрвандони Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки дар муҳоҷирати меҳнатӣ қарор доранд, ташвишовар мебошад. Зеро аз муҳити ватани хеш канда шуда, ҷавонони ҳанӯз тафаккуру андешаи миллиашон ташаккул наёфта, роҳгум мезананд.
Ҳамаи гуфтаҳои боло ба пуррагӣ аз он шаҳодат медиҳанд, ки дар замони муосир экстремизм ва терроризм хусусияти байналмилалӣ дошта, барои ин гуна зуҳурот сарҳади байнидавлатӣ, миллат ва дин, муқаддасоти дигар низ умуман арзи ҳастӣ ва вуҷуд надорад. Аз ин лиҳоз, барои баланд бардоштани самаранокии мубориза бо терроризм ва дигар зуҳуроти экстремистӣ ҳамкорӣ ва мусоидати ҳар як фарди ҷамъият барои пешгирӣ ва мубориза бар зидди ҷиноятҳои трансмиллӣ лозим аст. Гарчанде ки мубориза бо терроризм ва экстремизм вазифаи асосии мақомоти ҳифзи ҳуқуқ ва сохторҳои қудратӣ мебошад, ҳамзамон дар ин самт дастгирии ҳаматарафаи шаҳрвандон низ зарур аст. Барои он ки гаравиш аз тарафи ҷавонон ба ин гуна равияҳои ифротгароӣ аз байн бардошта шавад, бояд масъалаҳои таълим ва хусусан тарбия дар муассисаҳои миёнаи таҳсилоти умумӣ, муассисаҳои таҳсилоти ибтидоӣ, миёна ва олии касбӣ беҳтару хубтар ба роҳ монда шавад.
Омӯзгоронро лозим аст, ки дар ҷараёни дарсҳои тарбиявӣ бобати масъалаҳои мазкур бештар аҳамияти хоса зоҳир намоянд. Ҳисси нафрат ва бадбиниро нисбати терроризм, экстремизм ва ҳизбу ҳаракатҳои тундрав ва равияҳои номатлуб бедор намоянд. Ташкил намудани конференсияҳои нақшавиро бо кормандони ҳифзи ҳуқуқ дар доираи шомилшавии ҷавонон ва наврасон ба ҳаракатҳои зикргардида, дар муассисаҳои таълимӣ зиёд карда шавад.
Зеро, ки мубориза бар зидди терроризм ва экстремизм натанҳо вазифаи равшанфикрон, балки вазифаи ҳар фарди ватандӯсту гуманист, ҳар шахси комилҳуқуқи ҷомеа аст. Инчунин, дар муассисаҳои таълимӣ бояд кори созмонҳои талабагӣ ва созмони ҷавонон мукаммал ва ҳамаҷониба ба роҳ монда шавад, чунки гаравиш ба сафи ташкилоту созмонҳои байналмилалии экстремистӣ-террористиро имрӯз асосан ҷавонон ташкил медиҳанд.
Дар ин ҷода дастгирии ҳаматарафаи шаҳрвандон низ мавқеи махсус дорад, зеро амният ва оромии кишвар ба ҳамдастии давлату ҷомеа сахт марбут аст.
Нуралӣ Шукуров,
муаллими калони кафедраи ҳуқуқшиносии
факултети таърих ва ҳуқуқи Муассисаи давлатии таълимии
«Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров»
- Информация о материале
- Просмотров: 97
Терроризм ва экстремизм, махсусан дар байни ҷавонон, яке аз мушкилоти ҷаҳонӣ ба шумор меравад, ки таҳдидҳоеро барои амният, рушди иқтисодӣ ва таълим ба вуҷуд меорад. Ҷавонон, бо қувваи баланд ва хостҳои гуногуни иҷтимоӣ, дар ҳолати нарасидани маълумот ва фарҳанги дуруст метавонанд осон ба самтҳои хатарнок кашида шаванд. Барои пешгирии ин падидаҳо, омилҳои гуногун бояд мавриди таваҷҷуҳ қарор гиранд.
Дар ҷаҳони муосир пайдо шудани ҳар гуна равияҳои ба мардумони олам бегона боиси халалдор кардани ҳаёти осоиштаву бонизоми кишварҳои дунявию ҳуқуқбунёд ба ҳисоб меравад. Бояд тазаккур дод, ки ин гуна ҳизбу ҳаракатҳо, ба таври ғайриқонунӣ дар Тоҷикистон низ мавҷуд хастанд, ки боиси нооромии вазъ шуда, махсусан ҷавононро ба доми худ мекашанд. Имрӯз ҷараёни «салафия» ҳамчун вабои аср ба амнияти кишварҳои ҷаҳон ва ҳар як сокини сайёра таҳдид карда, барои башарият хатари на камтар аз силоҳи ядроиро ба миён овардааст. Вазифаи ҳар як фарди солимфикр ва ватандӯст ин мубориза бо салафия, терроризм ва экстремизм буда, фароҳам овардани фазои боварӣ, эҳтиром ба манфиатҳои ҳамдигар ва муттаҳид шудани ҳамаи кишварҳои дунёро дар пешорӯи ин хатари умумӣ тақозо менамояд. Аз таҳлилу баррасиҳои шабакаҳои телевизонии хориҷӣ, рӯзномаву маҷаллаҳо ва саҳифаҳои интернетӣ маълум аст, ки қисми зиёде аз сомонаҳои ба ном динӣ, ки моҳияти иғвогарӣ, экстремистӣ ва хушунатангезӣ доранд, мағзи ҳазорон чавони мусулмонро, ки ғофил аз андешаи солими исломӣ мебошанд заҳролуд сохта, ононро дар рӯҳияи пайравӣ аз террористон ва экстремистон тарбия намудаанд ва тарбия менамоянд. Ҳар рӯз аз гӯшаҳои гуногуни ҷаҳон ахбороти таҳлукаангез оид ба содир шудани амалҳои экстремистиву террористй, аз тарафи гурӯҳҳои ба ном салафия кушта шудани даҳҳову садҳо одамони бегуноҳ, хароб гардидани бинову иншоотҳо паҳн мегардад. Бо дарки хавфи воқеии ин зуҳуроти барои миллати тоҷик аслан бегона, давлат ва ҳукумати кишвар амалҳои зиёдеро пиёда намуда истодаанд.
Яке аз роҳҳои муассир барои пешгирии терроризму экстремизм, таълим ва расонидани маълумот мебошад. Ҷавонон бояд дар бораи арзишҳои гуманизм, адолат, ва таҳаммул таълим гиранд. Ба ин восита, онҳо хоҳанд донист, ки чаро экстремизм ва терроризм на танҳо хатарнок, балки зидди арзишҳои инсонӣ низ ҳастанд.
Аз 30 марти соли 2006 ва 11 марти соли 2008 фаъолияти ташкилотхои террористӣ ва экстремистии «Ал- Қоида», «Ҳаракати исломии Туркистони Шарқӣ», «Ҳизби исломии Туркистон», «Ҳаракати толибон», «Бародарони мусулмон», «Лашкар-ут-Тоиба», гурӯҳи исломии «Ҷамъият-ут-Таблиғ», Ташкилоти динии миссионерии «Созмони Таблиғот» дар ҳудуди ҷумҳурӣ манъ карда шуда, созмони ғайриқонунии «Ҳизб-ут-Таҳрир», ки фаъолияти он пештар манъ гардида буд, ба ҳайси ташкилоти экстремистӣ эътироф гардид. Бояд қайд кард, ки моҳи сентябри соли 2015 Ҳизби наҳзати исломӣ низ ҳамчун ташкилоти террористӣ эълон шуд.
Аз тарафи Прокурори генералии ҷумҳурӣ, бо Қарори Суди Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 08.01.2009 сол ин равия ғайриқонунӣ эътироф гардида, фаъолияти он дар ҳудуди Ҷумҳурии Тоҷикистон манъ карда шуд. Пайравони равияи Салафия тақрибан дар миёнаҳои солҳои 2000-ум дар арсаи мазҳабии Тоҷикистон пайдо шуда, бо тарзи либоспӯшӣ, аз ҷумла пӯшидани шиму эзори қадаш аз буҷулаки по боло, баланд гуфтани «омин» дар миёнаи намоз ва даъвати мардум ба кандани санги мазорҳо фарқ мекарданд, ки ин ҳама амалҳои онҳо боиси тафриқаангезӣ миёни мусулмонон мегардид.
Фарҳанг ва санъат воситаҳои муҳими пешгирии терроризм ба шумор мераванд. Муқаддасоти миллӣ, таърихи кишвар ва фарҳанги худамон бояд ба ҷавонон муаррифӣ шаванд. Консертҳо, намоишҳо ва чорабиниҳои фарҳангӣ метавонанд ҳамчун платформаҳои барои дарки маънои ҳаёт ва идентификатсияи миллӣ хизмат кунанд.
Ташкилоти ҷавонон бояд дар рушди фаъолиятҳои иҷтимоӣ ва фарҳангӣ нақши муҳими худро бозид. Ин ташкилотҳо метавонанд бо пешниҳод кардани барномаҳои муфид, шабакаҳои иҷтимоӣ ва лоиҳаҳои ихтиёрӣ, ҷавононро дар самтҳои созанда раҳнамоӣ кунанд. Инчунин, баргузории семинарҳо ва конфронсҳо оид ба пешгирии терроризм метавонад ба ҷавонон кӯмак расонад, ки манфиатҳои худро дар самтҳои созанда ҷустуҷӯ кунанд.
Оила нақши муҳим дар тарбияи ҷавонон дорад. Волидайн бояд ба масъалаҳои иҷтимоии фарзандонашон таваҷҷӯҳ дошта бошанд ва онҳоро бо арзишҳои инсоният ва эҳтироми дигарон шенасо кунанд. Дискутсияҳо ва мубоҳисаҳое, ки дар оила гузаронида мешаванд, метавонанд фарзандонро дар фаҳмидани масъалаҳои глобалӣ кӯмак расонанд.
Ҳамкории ҷомеа, давлат ва созмонҳои ғайридавлатӣ дар пешгирии терроризму экстремизм хеле муҳим аст. Баргузории барномаҳои таълимӣ ва корхонаҳои иҷтимоӣ, ки ба ҷавонон кӯмак мерасонанд, метавонанд боис шаванд, ки онҳо худро аз таъсири манфии экстремизм муҳофизат кунанд.
Пешгирии терроризм ва экстремизм дар байни ҷавонон як кор ваъдаде мебошад, ки ба ҳамкории ҷомеа, оила ва давлат ниёз дорад. Таҳсил, рушди фарҳанг, фаъолиятҳои иҷтимоӣ ва диққати волидон метавонанд ҷараёни ин равандро осонтар кунанд. Фақат бо якҷоягӣ, мо метавонем ҷаҳони бехатар ва бофарҳангро барои наслҳои оянда созем.
Ходжаева Вилоят,
муаллимаи кафедраи информатика ва математикаи
ҳисоббарори Муассисаи давлатии таълимии «Донишгоҳи
давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров»
- Информация о материале
- Просмотров: 125
Терроризм ва экстремизм имрӯз аз мушкилоти ҷиддии ҷаҳонӣ ба ҳисоб меравад. Ин зуҳурот бо истифода аз зӯроварӣ ва таблиғи андешаҳои тундрав амнияти ҷомеаро халалдор мекунанд ва ҷони шаҳрвандони бегуноҳро зери хатар мегузоранд.
Терроризм ва экстремизм ҳамчун вабои аср ба тамоми кишварҳои ҷаҳон таҳдид карда, зиндагии осудаи сокинони сайёраро зери хатар гузоштааст.
Ҳарчанд барои решакан кардани ин зуҳуроти номатлуб тамоми давлатҳо ва ташкилотҳои байналмилалӣ мубориза бурда истодаанд, аммо хатари он торафт печидатар мешавад.
Ин омилҳо натанҳо ба суботи сиёсӣ ва иқтисодӣ зарар, балки ба ҳаёти осоиштаи мардум, фарҳанг ва арзишҳои инсонӣ низ таъсири манфӣ мерасонанд. Аз ин рӯ, мубориза бо терроризм ва экстремизм яке аз вазифаҳои асосии ҳар як давлат ва ҷомеа табдил ёфтааст.
Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун узви ҷомеаи ҷаҳонӣ аз рӯзҳои нахустини таъсисёбии худ мубориза бар зидди терроризм ва экстремизмро самти муҳими сиёсати давлатӣ қарор дода, пайваста ҷомеаи байналмилалиро ба ҳамкории фаъол дар муқобили ин зуҳуроти даҳшатовар даъват менамояд.
Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун узви ҷомеаи ҷаҳонӣ мубориза бар зидди терроризм ва экстремизмро самти муҳими сиёсати давлатӣ қарор дода, пайваста ҷомеаи байналмилалиро ба ҳамкории фаъол дар муқобили ин зуҳуроти даҳшатовар даъват менамояд.
То имрӯз аз ҷониби донишмандони соҳаҳои гуногуни илмӣ сабабу омилҳои пайдоиш ва паҳншавии терроризм ва экстремизм мавриди омӯзиш қарор гирифтаанд.
Ба андешаи аксари олимон экстремизм дар заминаи дин бештар хусусияти ҷалбкунанда дорад. Дар баъзе ҳолатҳо ифротгароён зери шиорҳои динӣ баромад намуда, амалҳои худро ба дин нисбат медиҳанд. Аммо чунин амалҳо ҳеҷ иртиботе ба арзишҳои аслии динӣ надошта, танҳо барои сӯистифода аз эҳсосоти динии мардум истифода мешаванд.
Нагирифтани пеши роҳи ин хатари умумибашарӣ метавонад боз ҳазорон мардуми осоиштаро аз ҳаёт маҳрум созад, зеро дар қавлу вуҷуди онҳо, ки чунин зулму ситам ва афкору андешаи ҷоҳилона ҷой гирифтааст, ба ҷуз бадбахтӣ ва маҳрумият овардан, дигар андешаи солиме ҷой надорад.
Мо бояд ҳамеша зидди ин хатари глобалии ҷаҳон мубориза намуда, баҳри аз байн бурдани он дар байни ҷавонон чораҳои зарурӣ роҳандозӣ намоем.
Ҳуснӣ Самадова,
омӯзгори фанни математикаи
МТМУ №8, шаҳри Хуҷанд
